سلام
قضاوت خداوند و پاداش و جزای او درباره ی مردمی که به دور از تمدن و هیچ دینی در جنگل های دور افتاده آمازون به صورت انسان های اولیه زندگی می کنند چگونه خواهد بود؟
تشکر
با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
بر اساس آموزه هاي ديني سرنوشت و سعادت هر كس در گرو ايمان و عمل صالح و باور و پذيرش دين حق در زمان خود او است. (1) وظيفه هر كس در هر زمان تحقيق و يافتن دين حق و باور عمل طبق آموزه هاي آن دين است.
بر اين اساس كساني كه در كشف حقيقت كوتاهي نكردند، ولي دين حق را نيافتند و يا اصلا در محيطي بودند كه امكان دسترسي به دين حق نداشتند و يا خوب به آن ها معرفي نشده، به آنان منكر و مخالف اطلاق نمي شود كه مستحق عقوبتي باشند. شهيد مطهرى (ره) در اين باره مىگويد:
«اگر كسى در روايات دقت كند، مىيابد كه ائمه (ع) تكيهشان بر اين مطلب بوده كه هر چه بر سر انسان مىآيد، از آن است كه حق بر او عرضه بشود و او در مقابل حق، تعصب و عناد بورزد و يا لااقل در شرايطى باشد كه مىبايست تحقيق و جستجو كند نكند اما افرادى كه ذاتاً و به واسطه قصور فهم و يا به علل ديگر در شرايطى به سر مىبرند كه مصداق منكر و يا مقصر به شمار نمىروند، آنان در رديف منكران و مخالفان نيستند. ائمه اطهار بسيارى از مردم را از اين طبقه مىدانند. اين گونه افراد داراى استضعاف و قصور هستند و اميد عفو الهى درباره آنان مىرود».
وى از مرحوم علامه طباطبايى نقل مىكند: «همان طورى كه ممكن است منشأ استضعاف، عدم امكان تغيير محيط باشد، ممكن است اين جهت باشد كه ذهن انسان متوجه حقيقت نشده باشد و به اين سبب از حقيقت محروم مانده باشد». (2)
اين گروه از افراد در فرهنگ ديني به عنوان مستضعفان فكري و فرهنگي شناخته مي شوند كه اگر واقعاً و حقيقتاً به دنبال حقيقت و دين حق بودند، اما به دلايلي بر آن دست نيافتند، يا اصلا زمينه اين تحقيق و جستجو براي آنها فراهم نشد، ولي در هر حال بر اساس باورهاي فطري و عقلي و انساني خود يا دين و فرهنگي كه به درستي آن ايمان داشتند، عمل كرده و انسان هاي درستكاري محسوب مي شوند، مورد عفو الهي اند.
در قرآن هم خداوند مي فرمايد: ما از هر كس بيش از اندازه وسع و توانش تكليف نمي خواهيم(3)، پس محاسبه اعمال آنان، و بهشتي بودن يا نبودن و رتبه آنها در بهشت بر پايه عدل خداوندى به نسبت توان شان و ميزان مطابقت اعمال و كردار آنها طبق علم و باورهاي ديني شان يا عقل و فطرت انساني آن ها صورت مي گيرد و جايگاه آنان در آخرت رقم مي خورد.
البته اين احتمال هم وجود دارد كه در عالم برزخ نوعي آزمون از اين گونه افراد به عمل بيايد تا تكليف جايگاه ايشان در عالم آخرت روشن گردد؛ چنان كه مضمون اين امر در خصوص برخي گروه هاي مشابه در برخي روايات بيان شده است. (4)
پى نوشتها:
1. عصر (103)، آيه 3.
2. مرتضى مطهرى، مجموعه آثار، نشر صدرا، تهران 1374 ش، ج 1، ص 320 به بعد.
3. بقره (2)، آيه 282.
4. ثقة الاسلام كلينى، الكافي، دار الكتب الإسلامية تهران، 1365 ه ش، ج 3، ص 248.
موفق و موید باشید
