پدری بسیار بد اخلاق و خودپسند دارم که گاهی اوقات با مادرم دعوا می کند، و در دعوا هر فحش و ناسزایی که از دهانش در می آید به مادرم حواله می کند. گاهی اوقات به مادرم تهمت می زند تا به قول خودش ما را نسبت به او بدبین کند، شب ها با ایجاد سر و صدا مزاحم خواب مادرم و دیگر اعضای خانه می شودو خلاصه هر کاری از دستش بر می آید انجام می دهد.
هیچ نصیحتی در او کارگر نیست و انسانی لجوج و یک دنده است. برادرهای بزرگترم بارها با او صحبت کرده اند، بارها به او پیشنهاد داده ایم که به مشاور و روانشناس مراجعه کنیم یا نزد یک عالم و استاد اخلاق برویم ولی قبول نمی کند.
اما سوال من از محضر شما این است که اولا وظیفه ی من در برخورد با این پدر چیست؟ و ثانیا وظیفه ی من زمانی که این پدر قصد ضرب و شتم مادر بی دفاعم را دارد چیست؟ باید جلوی او را بگیرم یا اینکه بی تفاوت بنشینم؟ یا کار دیگری انجام دهم؟
با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
پرسشگر گرامي، خانواده درمانگران اعتقاد دارند كه بوجود آمدن يك مسئله خانوادگي ناشي از طرز عمل و رفتار همه اعضاي آن خانواده است، و همهي اعضاي خانواده حتي اعضاي كوچكتر و به اصطلاح بي اهميت! نقشي نسبي در ايجاد مشكل دارند، براي هر عمل نامناسب يكي از اعضاي خانواده مانند پدر، ياريگر يا بازويي وجود دارد. به اين معني كه رفتار ساير اعضا در طول زمان به شخص مي فهماند كه آيا رفتارش را ادامه دهد و يا در آن تغيير ايجاد نمايد. به ديگر سخن رفتار او تابعي از رفتار اعضاء است و او در طول زمان دريافته است كه رفتار او چگونه از جانب اعضاء واكنش و پاسخ داده مي شود و همين واكنش باعث تداوم و تشديد رفتار او شده است و اگر تغيير يابد لاجرم رفتار او نيز تغيير مي يابد. زيرا رفتار تابع جبري محرك، پاسخ، و نتيجه است. پدري كه بي محابا به مادر خانواده توهين مي كند به مرور زمان دريافته كه نه تنها مشكلي و مانعي براي اين رفتار ندارد بلكه با اين كار به نتايج مطلوبي مي رسد و او اين را به مرور زمان از واكنش و رفتار فرزندان و همسر دريافته است. لذا يكي از وظايف شما مي تواند اين باشد كه مولفه هاي دخيل در رفتار پدر را شناسايي كنيد سعي كنيد كه به سولات زير براي خودتان به دقت پاسخ دهيد و در موقعيتهاي مختلف آن را يادداشت نماييد و سپس بطور غير مستقيم( زيرا حفظ احترام پدر و مادر واجب شرعي است) اقدام به حذف و يا تغيير آنها بنماييد. به عنوان مثال دقت كنيد كه:
1- چه مدتي است كه مشكل ايجاد شده است؟
2- موقعيت هاي بروز رفتار كدام است و كجاست؟
3- تعيين كننده هاي رفتار يعني محرك رفتار، پاسخ شما، و نتيجه ي رفتار(SRC ) چه چيزهايي هستند،؟(فردي و اجتماعي)
4- شرايط و موقعيتها و عوامل شدت بخش رفتار (فردي و اجتماعي)
5- شرايط و موقعيتها و عوامل كاهنده ي رفتار(فردي و اجتماعي)
6- به نظر خودتان ريشه و علت مشكلتان در كجاست؟
7- پيش آينده هاي اين رفتار مشكل ساز چه چيز هايي هستند؟( شرايط اجتماعي و شرايط فردي وقوع رفتار؛ هنگام بروز رفتار شرايط اجتماعي و شرايط فردي را رصد كرده و به ما بگوييد)
8- پس آيندهاي وقوع رفتار(بروز اين رفتار چه تاثير مشخص و معيني در شما دارد) (فردي و اجتماعي)
9- به نظر خودتان در باره تغيير اين رفتار چه كاري مي شود انجام داد. و راه حل چيست؟
10- در چه زمانهايي پدر بيشتر پرخاش و ناسزا گويي مي كند؟
11- بعد از رفتار پدر چه چيزي در خانواده اتفاق مي افتد؟
12- قبل از ناسزا گفتن پدر چه عمل يا اقدامي انجام مي گيرد كه او عصباني مي شود؟
13- ويژگيهاي مثبت و منفي هر كدام از پدر و مادر كه زندگي خانواده را تحت تأثير قرار مي دهد كدامند؟
14- چه كساني هميار و بازوي پدر در ناسزا گويي هستند و موقعيت براي پدر را فراهم مي كنند؟
15- چه رفتارهايي در مادر مي بينيد كه زمينه خشم پدر را به دنبال دارد؟
بعنوان مثال حتي سكوت نامناسب ايشان براي آرام كردن وضع نيز مي تواند همين امر را داشته باشد. در هر صورت مانعي براي اين رفتار وجود ندارد. سعي كنيد ببينيد كه در جريان روابط خانوادگي ائتلافات يا جبهه گيري ها چگونه است؟ چه كسي با چه كسي ويا بر عليه چه كسي است؟ در جريان يك رفتار ناپسند چه كسي يا كساني از يك نفر حمايت مي كنند؟
اما اين يك سر قضيه است، همانطوري كه اشاره شد در پديدآيي يك رفتار مسئله آفرين و مشكل زا تمام اعضاي يك خانواده دخيل هستند. به بيان بهتر شايد رفتار و يا رفتارهايي از مادرتان مشاهده شده كه زمينه پرخاش پدر را فراهم آورده. خيلي از مسايل مهم و سري بين زن و شوهر وجود دارد كه نيازي نيست فرزندان از آن اطلاع داشته باشند و غالبا هم از آن بي خبر مي مانند. قصد ما توجيه رفتار پدرتان نيست و اين نيست كه رفتار ناپسند ايشان را خوب و به حق جلوه دهيم. آيا سكوت مادر باعث ناسزا گويي بيشتر پدر است؟ يا پرخاشگري پدر است كه سكوت مادر را به دنبال دارد؟ اين مسئله ما را بر آن مي دارد كه بار ديگر به اين نكته اذعان داريم كه در ايجاد يك وضعيت هميشه يك نفر مقصر نيست و بايد همه پارامترهاي دخيل در نظر گرفته شوند. براي تغيير بايد در همه آنها دستكاري نمود.
امر به معروف و نهي از منكر يكي از بهترين موضوعات مطرح شده دين اسلام است. دعوت به گفتار آرام و پسنديده پدر براي برخورد ملايم و مناسب با مادر مي تواند انجام گيرد. اما تا وقتي كه دخالت بي جا در مسايل زن و شوهري نباشد. تجربه ما به عنوان مشاور خانواده نشان داده است كه خيلي از مواقع فرزند يا فرزندان با نيت خير و فقط به دليل اطلاع كم از ماهيت مشكل در گير و دار جبهه گيري هاي خانواده قرار گرفته اند و وضعيت و خيم تر شده است.
به عبارتي در مقابل والدين قرار گرفتن بر خلاف تعاليم اسلامي است و توهين به ايشان گناهي نابخشودني است. قرآن همواره به احسان به والدين و رفتار نيكو با آنان سفارش نموده است.
چنانچه تمايل به بهبود رابطه ي پدر و مادر خود داريد سعي كنيد موقعيتهاي بيشتري براي تنهايي و تفريح آنها ايجاد كنيد. قدم زدن دو نفري در پارك، با هم رفتن بيرون دونفري براي خريد، جلسات صحبت دو نفري هفتگي بدون حضور هركدام از فرزندان.
و توصيه ي نهايي ما اينست كه اگر در تهران زندگي مي كنيد در رابطه با مشكل خانوادگي خود با دكتر يونسي مشورت نماييد ايشان يكي از متخصصان خانواده درماني مي باشد و تجارب عيني زيادي در اين خصوص دارد. شماره تلفن كلينيك ايشان به قرار زير است.02144015879 و 02144030585
موفق و موید باشید
