بسم الله الرحمن الرحيم
سلام عليكم
با توجه به آيه 39 سوره مباركه انفال اگر مسلمين هماكنون قدرت كافي داشتند بايد عليه مصاديق بيديني (سران كفر و شرك و در واقع قدرتهاي غير اسلامي) ميجنگيدند؟ آيا مسلمين براي رسيدن به اين آمادگي بايد خود را تجهيز كنند؟
متشكرم
با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
گرچه اصل آمادگي در مقابل دشمنان و كافران از آياتي مانند آيه 60 سوره انفال (1) استفاده مي شود. اما آيه مورد بحث مربوط به حوزه جهاد ابتدايي است و جهاد ابتدايي بايد به اذن امام و پيشواي عادل صورت بگيرد.
فقهاء جهاد را به دو دسته تقسيم كردهاند: جهاد ابتدايى و جهاد دفاعى. جهاد ابتدايى، مبارزه با سردمداران شرك و كفر است براى دعوت آنان به اسلام و به يكتاپرستى و عدالت اما جهاد دفاعى، مبارزه با دشمنان و مهاجمان است براى دفاع از حوزۀ اسلام و سرزمين هاى اسلامى و براى دفاع از جان و مال و حيثيت و فرهنگ مسلمانان.
دفاع از جان و مال و حيثيت مسلمانان و مناطق اسلامي در مقابل مهاجمان نياز به اذن امام ندارد و شرع و عقل بر جواز دفاع دلالت دارد. اما در خصوص جهاد ابتدايي روايات متعدد و فتاواى فقهاي شيعه بر ضرورت حضور امام عادل و يا نمايندۀ وى در جهاد ابتدايى دلالت دارد.
البته در تفسير امام عادل بين فقهاء اختلاف وجود دارد. برخي مراد از آن را خصوص امام معصوم مي دانند و برخي قائلند مراد از امام عادل گرچه در زمان حضور امام معصوم شخص امام معصوم است. اما در زمان غيبت امام معصوم شامل غير معصوم نيز مي گردد. زيرا امام عادل در مقابل امام جائر و ظالم قرار دارد و انحصار آن به امام معصوم فاقد دليل مي باشد.(2)
در استفتائي از رهبر معظم انقلاب سؤال شده كه:«جهاد ابتدائى در زمان غيبت امام معصوم (ع) چه حكمى دارد؟ آيا جايز است كه فقيه جامع الشرائط مبسوط اليد (ولىّ امر مسلمين) حكم به آن كند؟»
ايشان در پاسخ نوشته اند:« بعيد نيست كه حكم به جهاد ابتدائى توسط فقيه جامع الشرائطى كه متصدّى ولايت امر مسلمين است، در صورتى كه مصلحت آن را اقتضا كند، جايز باشد، بلكه اين نظر اقوى است.»(3)
پي نوشت ها:
1. «وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَ مِنْ رِباطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّكُمْ وَ آخَرينَ مِنْ دُونِهِمْ لا تَعْلَمُونَهُمُ اللَّهُ يَعْلَمُهُمْ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ في سَبيلِ اللَّهِ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَ أَنْتُمْ لا تُظْلَمُونَ» «هر نيرويى در قدرت داريد، براى مقابله با آنها [دشمنان]، آماده سازيد! و (همچنين) اسبهاى ورزيده (براى ميدان نبرد)، تا به وسيله آن، دشمن خدا و دشمن خويش را بترسانيد! و (همچنين) گروه ديگرى غير از اينها را، كه شما نمىشناسيد و خدا آنها را مىشناسد! و هر چه در راه خدا (و تقويت بنيه دفاعى اسلام) انفاق كنيد، بطور كامل به شما بازگردانده مىشود، و به شما ستم نخواهد شد!»
2. ر.ك: نجف آبادي، حسين علي، مبانى فقهى حكومت اسلامى،(ترجمه محمود صلواتي) قم، مؤسسه كيهان، 1409ق، ج1، ص 228.
3. آيت الله خامنه اي، أجوبة الاستفتاءات (فارسى)، قم، دفتر مقام معظم رهبري، 1424ق، ص 227.
موفق و موید باشید
