شب قدر

با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
از توضيحات مرحوم علامه مجلسي در بحار الانوار روشن مي شود كه تعيين اول سال طبق معيارها و ملاك هاي مختلف، فرق مي كند.
از لحاظ عرفي و آنچه در عرف عرب مرسوم است ماه محرم آغاز سال است. از حيث مقدرات يكساله، شب قدر آغاز سال مي باشد و از حيث شرعي و أعمال عبادي ماه رمضان آغاز سال است و ابتداي سال از جهت جواز خوردن و نوشيدن ماه شوال است. زيرا ماه رمضان كه نزد اهل حق ابتداي سال محسوب مي گردد. اكل و شرب (خوردن و آشاميدن) در روزهاي آن ممنوع است.(1)
اما مراد از مطلع الفجر كه در آيه پاياني سوره قدر آمده طلوع فجر است نه طلوع خورشيد و طلوع فجر همان اذان صبح مي باشد. اگر مراد طلوع خورشيد بود بايد تعبير «مطلع الشمس» بكار برده مي شد.
در تفسير نمونه آمده «فجر» در اصل به معنى شكافتن وسيع است، و از آنجا كه نور صبح تاريكى شب را مى‏شكافد از آن تعبير به «فجر» شده است، و مى‏دانيم فجر بر دو گونه است «كاذب» و «صادق»
فجر كاذب همان سپيدى طولانى است كه در آسمان ظاهر مى‏شود و آن را تشبيه به دم روباه مى‏كنند كه نقطه باريك آن در طرف افق است و قاعده مخروط آن در وسط آسمان.
فجر صادق از همان ابتدا در افق گسترش پيدا مى‏كند، صفا و نورانيت و شفافيت خاصى دارد، مانند يك نهر آب زلال افق مشرق را فرا مى‏گيرد، و بعد در تمام آسمان گسترده مى‏شود.
فجر صادق اعلام پايان شب، و آغاز روز است، در اين موقع روزه‏داران بايد امساك كنند، و وقت نماز صبح وارد مى‏شود.(2)
پي نوشت ها:
1. علامه مجلسي، بحارالانوار، بيروت، مؤسسه الوفاء ، سال 1404 هـ ق، ج‏55، ص376.
2. آيت الله مكارم شيرازى، تفسير نمونه، تهران، دار الكتب الإسلامية، 1374ش، ج‏26، ص441.

موفق و موید باشید