شغل

در مدينه عصر پيامبر اكرم (ص) كه جامعه به شدت در گير جنگ و غزوات و سريه ها بود، از يك طرف با طوايف يهودي ها و مسيحي ها، از طرفي با مشركين و بت پرست ها و منكران خدا و وحي و نبوت ، و از طرفي ديگر با منافقين و دشمنان داخلي يا به اصطلاح ستون پنجم دشمنان خارجي مواجه بود و جامعه به شدت هم به نيروي نظامي نياز داشت و هم به نيروي فعال كار و جهاد اقتصادي، از اين كه همه جوانان و صاحبان فكر در همه جنگ ها شركت مي كنند و وقت خودشان را صرف مسايل جنگ و جهاد و امور اقتصادي و خدماتي كرده اند، مورد ملامت خدا قرار مي گيرند، كه چرا عده اي ( از افراد خوش فكر و با صلاحيت) از ميان هر قوم و قبيله اي انتخاب نمي شوند تا بروند در حوزه علميه رسول اكرم (ص) مسايل ديني را بياموزند، سپس بروند در ميان قوم وقبيله و ملت خود مسايل دين را براي مردم بازگو كنند و به امر به معروف و نهي از منكر بپردازند؟ با دقت درتفسير آيه شريفه حقيقت مطلب براي تان روشن تر مي شود آنجا كه خدا مي فرمايد: «وَ ما كانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا كَافَّة فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَ لِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُون‏» (1) شايسته نيست همه مؤمنان ( به سمت ميدان جنگ و جهاد ) كوچ كنند، چرا از هر طايفه اي جمعي براي جنگ و گروهي نزد رسول خدا براي آموختن فقه و احكام و معارف دين مهيا نمي شوند تا آن چه را آموخته اند بروند در ميان قوم خود و به آنان بياموزند تا بلكه قوم و جامعه آنان خدا ترس شوند و از مخالفت فرمان خدا بپرهيزند. اين آيه شريفه و فرمان صريح خداوند بيان گر اين حقيقت است كه اولا- جامعه اي پيروز و موفق است كه مسير توحيد و پيشرفت را هم زمان بپيمايد، و امور مادي و معنوي، دنيايي و آخرتي را با هم جمع كند. ثانيا– براي همه امور و كارها برنامه ريزي داشته باشد، و با تدبير و درايت به مسله« تقسيم كارها» بر اساس لياقت ها و شايستگي ها بپردازد. اين گونه نباشد كه همه مردم به سمت يك يا چند كار با اهميت بروند و بقيه كارها و شغل ها زمين بمانند .ثالثا- جهاد نظامي، اقتصادي، سياسي ، علمي و فرهنگي بايد در كنار « جهاد ديني و معنوي و تهذيب و تزكيه » يا جهاد با نفس قرار گيرد تا آن جامعه شايستگي لازم براي تكامل و ترقي و « الگو و اسوه » شدن براي ملت هاي ديگر را داشته باشد. ملتي كه علم و صنعت دارد اما جايگاه دين و معنويت و آگاهي هاي ديني آن سست و ضعيف است نه مورد تأييد خداوند است و نه شايستگي الگو شدن را دارد.
نكته مهم ديگري را كه در آموزه هاي ديني مورد توجه قرار گرفته است اين است كه اساسا تشكيل حكومت و سامان دادن به نظام سياسي و اجتماعي و اقتصادي و علمي و صنعتي همه و همه مقدمه اي براي حاكميت « الله » و به اهتزاز در آوردن پرچم توحيد و عدالت و معنويت است. رها كردن تعليم و تعلم حوزوي يعني ناديده گرفتن فرمان خدا در آيه 122 توبه و همه آموزه هاي ديني ديگر، يعني تعطيل كردن دستگاه امر به معروف و نهي از منكر كه انبيا و ائمه عليهم السلام براي احياي آن به شهادت رسيدند، يعني هدف و مقصد اصلي را رها كردن و در مقدمه ماندن.
نكته پاياني اين كه اساسا فعاليت هاي حوزوي و تعليم و تعلم و امر به معروف و نهي از منكر را نمي توان « شغلي » در كنار شغل هاي ديگر ناميد، بلكه انجام مسؤليت و پرداختن به يك تكليف الهي است كه در زبان ديني به عنوان « واجب كفايي » از آن ياد مي شود. يعني اگر اين افراد براي انجام اين رسالت ديني اقدام نمي كردند و سختي ها و برخي محروميت ها و محدوديت ها را اين گروه و خانواده هاي محترم شان نمي پذيرفتند بر شما و همه مسلمانان صاحب عقل و انديشه لازم و واجب بود به اين كار و انجام اين مسؤليت به قدر كفايت اقدام كنند. موفق و سر بلند باشيد.
پي نوشت ها:
1. توبه (9)، آيه 122.