ترس

با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
ترس به معناي هراس غير موجه از پاره اي از اشياء يا برخي از موقعيت هاست؛ اشياء يا موقعيت هائي كه فرد آنها را سهمناك مي پندارد و مواجهه با آنها به برانگيختن اضطراب شديد و حالت اجتناب و گريز در وي منتهي مي شود. با وجود آنكه فرد بخوبي مي داند كه اين اشياء يا موقعيت ها به واقع خطرناك نيستند؛ با اين حال نمي تواند بر ترس خود غلبه كند و احساس ايمني را در خود به وجود آورد.
اين در حالي است كه درواقع خطري انسان را تهديد نمي‏كند. اما توهمات انسان به گونه‏اي است كه او خود را مواجه با خطر مي‏بيند مانند شخصي كه از تاريكي مي‏ترسد و گمان مي‏كند خطري در تاريكي او را تهديد مي‏كند در حالي كه مي‏داند در آن مكان تاريك هيچ چيز خطرناكي وجود ندارد.
ترس از جنيان هم يكي ديگر از مواردي است كه بيشتر ريشه در ناآگاهي افراد دارد. ظرفيتها و عكس العملهاي انسانها در ارتباط با موجودات ناشناخته بسيار متفاوت و غيرقابل پيش بيني است. بنابر اعتقاداتي كه سينه به سينه و نسل به نسل منتقل شده همواره جن ها موجوداتي آزاردهنده و موجب شر و فساد بوده اند، هرگاه بيماري لاعلاجي پيش آمده و يا اتفاق غيرقابل توجيهي روي داده به جن و شيطان نسبت داده شده است جن ها نسبت مي‌دهند. در حالي كه ريشه اكثر مشكلات انسان ها به ناداني وجهالتشان برمي گردد ونه به موجودات فراحسي.
البته از ديدگاه اسلام، موجودات در همين موجوداتي كه با چشم مي‌بينيم منحصر نمي‌باشد. بلكه علاوه بر اين موجودات عادي مانند انسان، حيوانات، گياهان، كوه ها و ... يك سري موجوداتي هستند مانند خدا، فرشتگان، عالم برزخ و جن و ابليس كه به دليل جسماني نبودن شان توانايي ديدن‌شان را نداريم. اما هيچ يك از موجودات فراحسي بدون اذن خداوند قادر به اذيت وآزار انسان ها و برقراري ارتباط با آدميان نيستند. ترس از جن مانند ترس از تاريكي و غيره، ترس واقعي نيست. تنها بر اساس تخيلات و ساخته هاي ذهني ايجاد شده است. با واقع بيني و شناخت صحيح از جن قطعاً ترس از بين خواهد رفت.
درمان ترس
1. درمان ترس به راحتي انجام مي پذيرد. البته اگر به گونه اي نباشد كه بر زندگي روزمره فعاليت حرفه اي يا تحصيلي و روابط اجتماعي فرد اثر گذارد و وي را آشكارا دچار استيصال و درماندگي نكند و يا فرد از فكر بروز ترس؛ آشكارا دچاردرماندگي نشود؛ و اگر چنين شرائطي پيش بيايد لازم است هر چه سريعتر به يك روان شناس باليني مراجعه شود و فرآيند درمان با رويكردهاي رفتاردرمانگري و شناخت درمانگري پي گرفته شود. ما به بخشي از رهنمودهاي درماني اشاره مي كنيم ولي در عين حال توصيه مي كنيم ترس شما هرگونه كه هست(حتي اگر شدت پيدا نكرده و به زندگي روزمره تان كشانده نشده)لازم است تحت درمان يك متخصص روان شناس باليني قرار گيرد.
2. حساسيت زدائي يكي از كاربردي ترين راهبردهاي رفتاري براي درمان اضطراب و ترس است.درمانگري حساسيت زدائي داراي سه مرحله آموزش تنش زدائي، سلسله مراتب اضطراب و حساسيت زدائي متناسب با سلسله مراتب است. شايان ذكر است كه تنظيم اين مراحل بخصوص تهيه سلسله مراتب، از فردي به فرد ديگر متفاوت خواهد بود. تهيه سلسله مراتب اضطراب عبارتند از مشخص كردن همه وقايع ترس انگيز در زندگي شخص كه سطوح مختلفي از اضطراب را در وي به راه مي اندازد.متخصص باليني ابتدا موقعيت هاي اضطراب انگيز و ترس زا را مشخص كرده از شخص مي خواهد فهرست سلسله مراتبي از 10تا20صحنه را به ترتيب افزايش اضطراب و ترس ايجاد كند. سپس در مرحله بعد به حساسيت زدائي متناسب محركها در خلال سلسله مراتب موجود مي پردازد. با اين توضيحات متوجه شديد كه اگر علاقه مند به درمان ترس مذكور باشيد لازم است تحت نظر يك متخصص باليني باتجربه قرار بگيريد.
3. در كنار اين درمان، استفاده از روش غرقه سازي نيز به كار گرفته مي شود؛ يعني از چيزها و يا جاهايي كه مي ترسيد، خود را با آنها درگير كن، مثلا اگر در تاريكي از دستشويي مي ترسي، چندين بار در تاريكي به دستشويي برويد، هر چند نياز به دستشويي نداشته باشيد.
4. احتمالا قبول داريد كه ترس شما داراي زمينه هايي بوده است، پس بايد زمينه هاي نهفته در پشت ترس فعلي تان را بشناسيد و آن وقت ترس اصلي خود را به عنوان افسانه اي از بين ببريد.
5. بايد از خود بپرسيد: آيا واقعاً چيزي هست كه از آن بترسم؟ تجزيه و تحليل و تلقين، زمينه را براي از ميان بردن ترس فراهم مي‏كند. البته تنها آگاهي يافتن از اين كه گرفتار تخيلات بي اساس شده‏ايد، كافي نيست. اگر تاريكي شما را به وحشت مي‏افكند، چراغ‏هاي خانه را به تدريج خاموش كنيد. اگر نور ضعيفي هم ابتدا باقي بگذاريد، خوب است. در اتاق‏ها بگرديد و با صداي بلند حرف بزنيد و يا آواز بخوانيد. اشيا را با لمس كردن جست و جو كنيد و سعي نماييد چيزهايي را كه نشناخته‏ايد، تشخيص دهيد. يعني با لمس كردن اشيا در تاريكي از آنها آگاه يشود و چون آگاه شديد، همانند زماني كه چراغ روشن باشد ، آنها را خواهيد شناخت، پس ديگر موجب ترس تان نخواهند شد. درهاي اتاق را بگشاييد و به جست و جوي اشباحي كه مي‏پنداريد وجود دارند، بپردازيد و آنها را با لمس كردن بشناسيد.
6. تا خواب تان نبرده، به رختخواب نرويد. موقعي كه كاملاً خسته هستيد ،به رختخواب برويد. براي اين كار مي توانيد قبل از خواب كتاب داستاني را مطالعه كنيد تا خواب تان ببرد.
7. سوره ناس و فلق را در هنگام خواب بخوانيد و به خود تلقين كنيد كه اينها توهمات ذهني تان است و واقعيتي ندارند و هيچ جني تاكنون بدون اذن خدا نتوانسته به انساني آسيب برساند و نخواهد توانست.
8. مشكل ترس از جن مي تواند ريشه در اضطراب بالاي شما داشته باشد. هر چيزي كه اضطراب شما را ( مثل ورزش منظم ،تفريحات سالم،تنفس عميق ،شيوه هاي تن آرامي( ريلكسيشن)،الگو گيري از افراد شجاع و.....) پايين آورد، در حل مشكل شما بسيار موثر است.
آموزش تن آرامي:
۱. لباس راحتي به تن داشته باشيد
۲. حتي الامكان يك ساعت قبل از انجام تمرين غذاي زياد و سنگين نخوريد
۳. محلي ساكت كه از رفت و آمد بدور باشد. حتي مي توانيد اين تكنيك را قبل از خواب انجام دهيد.
۵. يك كاناپه راحت يا بستر خواب محل مناسبي براي اين تمرين است.
۷. حد اقل يك بار سوره فاتحه الكتاب را بخوانيد تا قلب شما و روحتان به آرامش برسد و استرس از شما برود و اعتماد به نفس داشته باشيد. بعضي از بزرگان براي كساني كه در به خواب رفتن مشكل دارند، توصيه مي كنند كه يك بار آيات 87 و 88 سوره انبياء (و ذالنون اذ ذهب مغاضبا ...) را بخوانند.
ماهيچه ي انگشتان پا را منقبض كنيد و تا ۱۰ بشماريد در انگشتان پا احساس درد و فشار مي‌كنيد؛ سپس آن‌ها را رها كرده و به احساس آسودگي كه انگستان پاي تان ايجاد مي‌شود، توجه كنيد.
ماهيچه پا را منقبض كنيد، تا ۱۰ بشماريد، سپس رها كنيد.به ترتيب ران‌ها، شكم، كمر گردن و صورت را منقبض كرده و بعد از اين كه تا ده شمرديد، رها كنيد . در مدتي كه اين كار را انجام مي‌دهيد، عميق و آرام نفس بكشيد.همواره كردن اين تكنيك با تنفس آرام و عميق، بسيار موثر است. تنفس شما بايد از بيني به درون كشيده شود، از شكم تا سينه‌ها احساس مي‌شود و سپس از لبانتان خارج شود. حتي اگر كمي صدادار باشد، بهتر است.

موفق و موید باشید