سلام؛ آیا با توجه به آیه سه سوره مبارکه بقره و عبارت "و مما رزقناهم ینفقون"، انسان باید هر آنچه که به او روزی می رسد انفاق کند؟
با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
« َ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ (1)»؛ و از تمام نعمت ها و مواهبى كه به آنان روزى دادهايم انفاق مىكنند.
اين عبارت در ادامه صفاتي كه براي متقين بيان شده آمده و در كنار ايمان به غيب و اقامه نماز يكي ديگر از ويژگي هاي آنان را انفاق در راه خدا بيان كرده است.
آيت الله مكارم در توضيح اين عبارت مي فرمايد از اين تعبير استفاده مي شود كه خداوند خواسته در باب انفاق تعميم بدهد:
قابل توجه اينكه قرآن نمىگويد: من اموالهم ينفقون (از اموالشان انفاق مىكنند) بلكه مىگويد" مِمَّا رَزَقْناهُمْ" (از آنچه به آنها روزى داديم) و به اين ترتيب مساله" انفاق" را آن چنان تعميم مىدهد كه تمام مواهب مادى و معنوى را در بر مىگيرد. بنا بر اين مردم پرهيزگار آنها هستند كه نه تنها از اموال خود، بلكه از علم و عقل و دانش و نيروهاى جسمانى و مقام و موقعيت اجتماعى خود، و خلاصه از تمام سرمايههاى خويش به آنها كه نياز دارند.
ارتباط با انسانها در حقيقت نتيجه ارتباط و پيوند با خدا است، انسانى كه به خدا پيوسته و به حكم جمله" مما رزقناهم" همه روزيها و مواهب را از خدا مىداند، نه از ناحيه خودش، عطاى خداوند بزرگى مىداند كه چند روزى اين امانت را نزد او گذاشته، نه تنها از انفاق و بخشش در راه او ناراحت نمىشود، بلكه خوشحال است، چرا كه مال خدا را به بندگان او داده، اما نتائج و بركات مادى و معنويش را براى خود خريده است، اين طرز تفكر، روح انسان را از بخل و حسد پاك مىكند، و جهان" تنازع بقا" را به" دنياى تعاون" تبديل مىسازد دنيايى كه هر كس در آن خود را مديون مىداند كه از مواهبى كه دارد در اختيار همه نيازمندان بگذارد، همچون آفتاب نورافشانى كند بى آنكه انتظار پاداشى داشته باشد.
در حديثى از امام صادق (ع) مىخوانيم كه در تفسير جمله" وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ" فرمود: « ان معناه و مما علمناهم يبثون» (2) مفهوم آن اين است از علوم و دانشهايى كه به آنها تعليم دادهايم نشر مىدهند، و به نيازمندان مىآموزند". بديهى است مفهوم اين سخن آن نيست كه انفاق مخصوص به علم است، بلكه چون غالبا نظرها در مساله انفاق متوجه انفاق مالى مىشود، امام با ذكر اين نوع انفاق معنوى مىخواهد گستردگى مفهوم انفاق را روشن سازد.
ضمنا از اينجا به خوبى روشن مىشود كه انفاق در آيه مورد بحث خصوص زكات واجب، يا اعم از زكات واجب و مستحبّ نيست، بلكه معنى وسيعى دارد كه هر گونه كمك بلاعوضى را در بر مىگيرد.(3)
پي نوشت ها:
1. بقره(2)آيه3.
2. طبرسي، مجمع البيان في تفسير القرآن، انتشارات ناصر خسرو، ج1، ص 122.
3. مكارم شيرازي، تفسير نمونه، انتشارات اسلاميه، ج1، ص 74.
موفق و موید باشید
