با سلام..
صفات رذیله ای که در وجود انسانهاست؛چگونه به وجود انسان وارد شده؟؟آیا اینها هم تجلی صفات خشم خداوندی است؟چرا باید به انسان برسد؟؟
با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
ابتداء بايد پرسيد مراد از تجلي چيست؟ اگر مراد آن است كه مثلاً به هنگام بروز يكي از صفات رزيله مانند خشم از جانب انسان، خداوند در وي تجلي كرده و به عبارت ديگر سبب خشم انسان، خشم خداوند و تجلي آن در انسان است، بايد گفت اين امر نه تنها با متون ديني سازگار نبوده، بلكه اساساً با عقل و وجدان در تعارض است. چرا كه انسان بر حسب خلقت خاص خويش، خود را موجودي صاحب عقل و اراده يافته، به صورتي كه در هر كاري ميتواند انجام آن را اختيار كرده يا جانب ترك آن را برگزيند, بر اساس فطرت آدمي، وي در مورد انجام و ترك افعال مختار بوده و مقيد به يكي از دو طرف نميباشد لذا اينگونه نيست كه خشم خود را از روي جبر و ناشي از تجلي ديگري در خود بداند.
اما اگر مراد از سوال پي بردن به حقيقت اين صفات بوده و كه چگونه اين صفات از انسان نمايان مي شود، بايد گفت: منشأ پيدايش اين صفات رزيله، نفس اماره اي است كه خداوند در وجود انسانها قرار داده و بواسطه آن انسان به اين دسته از صفات گرايش پيدا مي كند و در مقابل قدرت عقل را به وي عنايت كرده كه با اين نيرو بر نفس اماره فائق آيد در واقع خداوند انسان را به آنچه موجب خير و مصلحت او است، امر فرموده و از آنچه موجب فساد و سقوط او است، نهي كرده است تا وسيله حركت تكاملي او فراهم گردد.
لذا آنچه در مجموع از جانب خداوند عنايت شده است نشان دادن مسير صحيح و قدرت انتخاب و اختيار است كه بواسطه آن خود شخص در بروز و يا عدم بروز اين صفات نقش دارد." إِنَّا هَدَيْناهُ السَّبيلَ إِمَّا شاكِراً وَ إِمَّا كَفُوراً "(1) ما راه را به او نشان داديم، خواه شاكر باشد (و پذيرا گردد) يا ناسپاس" لذا انسان داراي عقل و اختيار بوده كه در هر كاري قادر به تصميم گيري و انجام فعل بر اساس آن است. اما در خصوص چگونگي استفاده از قدرت انتخاب و آزادي دروني، عوامل و قوانين و انگيزه هاي گوناگوني وجود دارند كه وي را بر انجام يا ترك برخي كارها متمايل مي سازند.
بنابراين نيروي عقل و اختيار از اموري است كه خداوند براي هر كس مقرر كرده و بواسطه آن انسانها را امتحان كرده و بهشت و جهنم را بواسطه آن مي سنجد و انسان مطابق آن، سرنوشت خود را مي سازد برخي بر نفس خود مسلط بوده و صفات رزيله از آنها بروز نمي كند. اما در مقابل برخي ديگر گرفتار هواهاي نفساني شده و صفات رزيله بسياري از آنها بروز مي كند.
در نتيجه صفات رزيله مانند حسادت، خشم و... از امور عارضي بوده كه نيازي به جعل مستقل ندارد تا بگوئيم چگونه وارد شده است؟
و مطابق آنچه بيان شد سبب بروز اين صفات نفس اماره، شيطان و... و سبب عدم آن بهره مندي انسان عقل و...است كه مقتضي تكامل انسان آن است كه خداوند هر دو را در اختيار وي قرار داده و خود در بروز و يا عدم بروز اين صفات از خود نقش دارد.
و از آنجا كه انسان به عنوان هدف خلقت در نظر گرفته شده است، خداوند راه سعادت و شقاوت و در مجموع كمال اختياري را براي او فراهم كرده و وي را بواسطه بهره مندي از همان عقل و اختيار، مكلف به اموري كرده است تا بواسطه آن به عالي ترين درجه كمال به عنوان اشرف مخلوقات برسد؛ لذا اين ويژگي خاص را در وي قرار داده و از سائر موجودات متفاوت خلق كرده است.
البته اين امر به معناي نفي صد در صدي اين صفات براي ديگر موجودات نيست و برخي از صفات رزيله مانند خشم و ...در حيوانات نيز وجود دارد گرچه به جهت فاقد عقل بودن ، بروز همه صفات رزيله مانند حسادت و ...براي آنها بي معنا است.
پي نوشت ها:
1. انسان(76)آيه 3.
موفق و موید باشید
