علم

با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
پاسخ در چند محور بيان مي شود:
الف_در باره فراز اول پرسش اول بايد گفت: هر دانش معرفت كه موجب آگاهي انسان شود از ديد اسلام علم محسوب مي شود، در اين باره در آموزه هاي ديني نكته هاي معنا داري بيان شده؛ مثلا در حديثي از رسول اكرم مي خوانيم: «العلم ثلاث: آية محكمه، فريضة عادله أو سنة قائمه؛ (1) علم بر سه گونه است: آيت محكم و فريضه معتدل، سنت استوار».
آيه محكمه:‏ نشانه استوار (علم اصول عقائد كه آيات و نشانه‏هاى آن استوار است).
فريضه عادله‏: واجب بين افراط و تفريط (علم اخلاق كه خوبش از روى عقل و بدش از روى جهل است. بر هر كس واجب است آنچه را از روى عقل است بپذيرد. آنچه را از روى جهل است نپذيرد).
سنّت قائمه:
احكام برپا و هميشه (مسائل حلال و حرام كه تا روز قيامت تغييرپذير نيست؛ احكام ).
در حديث ديگري مي خوانيم: «العلم علمان: علم الأديان و علم الابدان». (2)
علم الاديان: علم اديان و كيش ها.
علم الابدان: علم بدن‏ها (علوم تجربي در مورد انسان).
در حديث اول، پيامبر اكرم (ص) در مقام تقسيم علوم ديني بوده است. با نگاه بر اقسام علوم ديني به سه قسم آن اشاره نموده؛ يعني در مقام بيان شمارش علوم ديني مورد نياز انسان بوده، ولي در حديث و تقسيم بندي دوم نياز انسان را بر اساس جسم و روح تقسيم نموده است. علم مورد نياز جسم نيز علوم مختلف انساني و آنچه مر تبط به جنبه جسماني انسان است.(3)
ب_ در باره فراز دوم پرسش بايد گفت: علوم ياد شده در پرسش جزء علوم غريبه محسوب مي شود و علوم غريبه همان طور كه از نام آن پيداست، غريب است و كم تر كسي در باره آن اطلاع دارد. از اين جهت بيان ديدگاه همه اديان در باره آن كار آساني نخواهد بود ؛ اما به طور مختصر به مطلبي در خصوص اصل اين علوم و آن گاه جايگاه آن در اديان ديگر اشاره مي شود؛
علومى كه از عجائب و غرائب آثار بحث مى‏كند، بسيار است، به طورى كه نمي توان در تقسيم آن ها ضابطه‏اى كلى داد. معروف ترين آن ها علم سيميا، علم هيميا،علم ريميا. علم تنويم مغناطيسى و علم احضار روح هستتند كه براي يافتن تفصيل اين مسله به منبع ذيل مراجعه شود.(4)
ج_ در باره فرازسوم پرسش بايد گفت: داشتن چشم برزخي و طي الارض و مانند آن به طور مسثقيم جز ءعلم به مهفوم اصطلاحي آن نيست. بلكه جزء مقامات معنوي و عرفاني است كه برزخي در پي سير و سلوك معنوي به آن دست مي يابد.
پي نوشت:
1. محمد بن يعقوب كليني، اصول كافي، نشر دار الكتب الاسلاميه، تهران 1388 ق، ج1، ص33.
2. محمد باقر مجلسي، بحار الانوار، نشر دار الاحيا اتراث العربي بيروت 1403 ق، ج1، ص220.
3. محسن قرائتي، تفسير نور، نشر موسسه فرهنگي درس هاي از قرآن، ج‏6، ص 385.
4. طباطبايي، تفسير الميزان، نشر جامعه مدرسين قم، 1377 ش. ج 1، ص367و368.
موفق و موید باشید