با سلام منظورم از قدرت اختیار مثل تصمیم گیری برای ادامه تحصیل یا داشتن شغل و.. است ممنون میشم جوابمو زودتر بدید.خداقوت
با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
خواهر بزرگوار براي تحليل و ارزيابي درست احكام و ضوابط اسلامي بايد فراتر از ظاهر خود حكم نگريست، در واقع داشتن نگاهي يك جانبه و از زاويه اي خاص به هر مقوله معرفتي اجتماعي و مرتبط با حيات بشري نادرست است و انسان را از حقيقت امر دور مي نمايد. لزوم هماهنگي و كسب رضايت شوهر براي اقداماتي كه زن مايل است. در بيرون از خانه به آنها اشتغال داشته باشد در قوانين الهي حاكي از نقص عقل زن و يا نداشتن قدرت اختيار نمي باشد.
اين گونه احكام را بايد در چارچوب نوع ساختاري كه اسلام براي خانه و خانواده تعريف كرده است ديد؛ در اسلام خانواده يكي از مهم ترين مجموعه هاي اجتماعي است كه سلامت و كارايي درست آن در ساختن انسان هاي مفيد و سعادتمند و در نتيجه در ايجاد جامعه اي سالم و مفيد نقش كليدي و اساسي دارد؛ به همين خاطر دستورات زيادي براي نتيجه بخشي اين مجموعه و انجام كامل رسالت آن و دوري ان از آفات در نظر گرفته شده است.
يقينا هر مجموعه موفقي هر چند بسيار كوچك، نياز به مدير دارد تا در سايه مديريت و هماهنگي كه بين او و ديگر اعضا مجموعه برقرار مي شود، هدف معيني كه پيش روي مجموعه است، به درستي تحقق يابد و هر يك از اعضا براي خود و براي رسيدن به هدف مورد نظر خود تلاش نمايند.
اسلام به دلايل مختلف كه تا حدودي هم روشن است، از ميان اعضاي خانواده، شوهر را به عنوان مدير اين مجموعه انتخاب كرده، (1) براي او اختيارات و امتيازات ويژه اي را معين كرده، تصميم گيري براي افراد مجموعه را در بخشي از مسائل شخصي و جمعي بر عهده او نهاده است. البته در مقابل، هزينه هاي زندگي و مسئوليت اعضا را هم در بسياري از موارد بر عهده او قرار داده است.
مسلما يكي از مهم ترين ابعاد مديريت هر مجموعه اي آگاهي مدير از نوع رفتارها و عملكرد اعضاي مجموعه است. ورود و خروج اعضا و نوع عملكرد آنها در بيرون از محيط خانواده يكي از شاخص ترين موارد اين آگاهي هاست كه البته در خصوص فرزندان به شكل طبيعي وجود دارد، اما در خصوص همسر كه نقش برجسته اي در زندگي دارد، به دستور شرع اين تكليف لازم شمرده شده است تا مدير مجموعه به طور كامل از نحوه عملكردهاي كلي اعضاي مجموعه مطلع باشد.
البته آگاهي مي تواند به شكلي كلي و ضابطه مند باشد؛ مثلا زن با اطلاع و رضايت شوهر خود شغلي انتخاب مي كند و يا تصميم به ادامه تحصيل مي گيرد و از آن پس همه روزه و يا روزهاي معين براي انجام اين كار از منزل خارج مي شود، به هر حال آگاهي مرد از نحوه خروج زن از منزل و شرايط و مكان حضور و فعاليت او در عرصه اجتماع اصل مهمي در مديريت است كه نبايد از اهميت آن غافل بود.
نكته بسيار مهمي كه در اين ميان كم تر به آن توجه مي شود، آن است كه ميزان آسيب پذيري زنان در ارتباطات اجتماعي از جهات مختلف بسيار بالا است. به همين خاطر سطح امنيت خاطر و آرامش رواني مرد در شرايط بي اطلاعي از وضعيت و موقعيت مكاني همسرش بسيار تنزل مي يابد. به همين نسبت توانايي او در انجام كار و فعاليت مثبت نيز بسيار كاهش مي يابد.
اين كه مرد بداند در وضعيت عادي همسرش در منزل - كه امن ترين مكان ممكن محسوب مي شود - است و اگر هم قصد خروج از منزل را دارد، به محيطي وارد مي شود كه مرد نسبت به امنيت و ديگر شرايط مساعد محيطي آن اطمينان دارد، اين كاهش امنيت رواني را به حداقل مي رساند . مرد در آرامش رواني به فعاليت اجتماعي خود مشغول خواهد بود.
اين نكته ظريف را نبايد فراموش كرد كه اصولا در اسلام همه فعل و انفعالات و پاسخ گويي ها به نيازهاي جنسي در حريم خانواده تعريف شده است و هر نوع كشاندن اين امور به سطح جامعه حتي در جزيي ترين شكل هايش منع شده است، در نتيجه طبيعي است كه اسلام زمينه ارضاي اين نياز مهم و جدي و بعضاً خطر ساز را براي مردان - كه در اوج درگيري با اين غريزه هستند - به طور مطلق فراهم كرده باشد و عامل مشروع و معقول پاسخ گويي به اين نياز يعني زن را همواره در محيط مورد نظر و در اختيار مرد قرار دهد تا كسي براي رفتارهاي پر خطر و آسيب زاي خود بهانه اي نداشته باشد؛ چه بسا بتوان گفت كه در حكم هماهنگي زن با شوهرش براي خروج از خانه وهمچنين كسب رضايت شوهر براي كار و تحصيل در بيرون از خانه، نيم نگاهي به ظرائف و جزييات اين امر نيز وجود داشته است.
اما در هر حال بايد دانست كه آنچه معمولا موجب ناراحتي و واكنش افراد نسبت به اين حكم الهي مي گردد، نوع اجراي و به كار گري ابزاري اين دستورات از سوي شوهر و تلقي غلطي است كه در ذهن همسران از اين حكم الهي ايجاد مي شود، نه اصل خود حكم. اگر اين دستور شرعي به شكل درست و متناسب و محترمانه و البته در موقعيت هاي مناسب صورت بگيرد، هيچ يك از حساسيت ها به چشم نمي خورد.
در عين حال توجه به اين نكته هم سودمند است كه خروج زن از خانه براي تحصيل و يا اشتغال و ... همواره نيازمند اذن شوهر نيست، بلكه در مواردي خروج زن از خانه جايز است، از جمله:
1 - كسب علوم واجب و يا انجام تكاليفي كه مستلزم خروج از خانه است مثل انجام حج واجب.
2 - احقاق حق مانند دادخواهي و شكايت به دادگاه يا اداي شهادت و امثال آن.
3 - بر اساس برخي از فتاوا در صورتي كه قبل از ازدواج زن در كاري استخدام بوده است، پس از ازدواج نيز به خاطر سابقه استخدام ميتواند سر كار خود برود و ازدواج مانع آن نيست.
4 - در صورتي كه به صورت شرط ضمن عقد به هنگام ازدواج، جواز خروج از خانه را جهت تحصيل و يا اشتغال شرط كرده باشد. (2)
پي نوشت ها:
1. نساء (4) آيه 34.
2. محمد فاضل، جامع المسائل، ص460، نشر مهر، قم، 1376 ش.
موفق و موید باشید
