قرآن شناسی

با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
فلك و سفينه:
به طور كلي مي توان گفت كه فلك و سفينه هر دو به معناي كشتي است، اما با تفاوتي كه در ذيل به آن اشاره مي شود.
توضيح اين كه:كلمه فلك در لغت به معناى كشتى است
بنا به عقيده راغب(از لغت دانان مشهور) لفظ" فلك" كه به معناى كشتى است هم در يك كشتى استعمال مى‏شود، و هم در كشتى‏هاى زياد.(1) "فلك" در قرآن نيز به همين معنا آمده است كه هم به يك كشتى اطلاق مى‏شود و هم به جمع آن ......و مراد از فلك در قرآن، كشتى است كه در دريا براي براي انتقال كالا و ارزاق حركت مي كند. قرآن مي فرمايد:"وَ الْفُلْكِ الَّتِي تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِما يَنْفَعُ النَّاسَ" و كشتي هايى كه در دريا به سود مردم در حركت اند.(2)
در مورد سفينه اگر چه اين لغت نيز به معناي "فلك" ( كشتي) است، اما اين واژه به صورت مفرد و هم به صورت جمع استعمال مي شود. سفينه يعني يك كشتي كه جمع آن مي شود "سفن" به ضمه سين، يا سفاين يعني كشتي ها "أَمَّا السَّفينَةُ فَكانَتْ لِمَساكينَ يَعْمَلُونَ فِي الْبَحْرِ فَأَرَدْتُ أَنْ أَعيبَها وَ كانَ وَراءَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفينَةٍ غَصْباً"(3)
اما آن كشتى مال گروهى از مستمندان بود كه با آن در دريا كار مى‏كردند و من خواستم آن را معيوب كنم (چرا كه) پشت سرشان پادشاهى (ستمگر) بود كه هر كشتى (سالمى) را به زور مي گرفت!
در بعضي از تفاسير در تفاوت اين دو واژه البته نه از نظر معنايي، بلكه از نظر استعمال آمده است:
" فلك" به معنى كشتى و تفاوت آن با سفينه اين است كه" سفينه" مفرد است و جمع آن" سفائن" مى‏باشد. ولى فلك بر مفرد و جمع هر دو گفته مى‏شود.(4)
كلمه" فلك"- به ضمه فاء- به معناى سفينه است، چه يك سفينه و چه چند سفينه، به خلاف كلمه" سفينه" كه به معناى يك كشتى است، و در مورد چند كشتى مى‏گوييم" سفن" (5)
پي نوشت ها:
1. طباطبايي محمد حسين، تفسير الميزان، ترجمه موسوي همداني محمد باقر،قم، انتشارات جامعه مدرسين، چاپ پنجم،سال 1374 ه.ش، ج‏8، ص 221.
2. همان، ج‏1، ص 602(با ويرايش فني و محتوايي)
3. سوره كهف آيه 79.
4. مكارم شيرازي ناصر، تفسير نمونه، تهران، انتشارات اسلاميه، چاپ اول، سال 1374 ه.ش، ج‏8، ص 354.
5. تفسير الميزان پيشين، ج‏10، ص 336.

موفق و موید باشید