شبهات دینی

با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
در ابتدا تذكر اين نكته لازم است كه زبانهاي عبري، عربي و آرامي كه زبان مذهبي سه دين يهود، اسلام و مسيحيت هستند، همگي از زبانهاي سامي بوده و به خصوص عبري و عربي داراي كلمات مشترك و ريشه هاي همگون بسياري هستند و لذا ممكن است يك كلمه در همه اين زبانها كاربرد داشته و به يك معنا نيز استفاده شود.
اما در مورد كلمه «آمين»، آمين (= چنين باد، راست است)، واژه‌اي از ريشۀ «ا ـ م ـ ن» كه در زبانهاي سامي كهن به معني استوار و ثابت به كار مي‌رفته است، اما انتشار آن در جهان از زبان عبري آغاز شده است.
در زبان عبري: لفظ آمين نخست در قالب وصفي و به معني درست و راست به كار مي رفته است. در سنت كهن يهود، بيش‌تر آن را در آغاز نيايش و گاه نيز در پايان آن مي‌آورده‌اند. تكرار آن در پايان دعا و نماز و سرود ديني، هم تأكيد و تأييد آن گفتار يا دعا بوده، و هم به اميد اينكه همگي، با ذكر آمين، در بركات نيايشي كه به جا آورده مي‌شد، شريك شوند. در دورۀ تلمودي و سنن بعدي يهود چگونگي اداي اين كلمه در موارد مختلف اهميت خاص پيدا كرد و اعتقاد بر اين بود كه خداوند به ادعيه‌اي كه خطاب به اوست، «آمين» مي‌گويد.
سنت يهود به كليساي مسيحي راه يافت و كلمه آمين 119 بار در عهد جديد تكرار شد كه در 52 مورد نحوه استعمال آن با آمين يهود اندكي متفاوت است. اين واژه سپس از طريق كتاب مقدس تقريباً در تمام زبانهاي عمدۀ جهان منتشر شد.
از بررسي موارد استعمال اين كلمه در كتاب مقدس، 4 معني استنباط مي‌شود: 1. اقرار و اعلان قبول، موافقت يا مشاركت در دعا و بيان عهد و سوگند؛ 2. طلب اجابت و قبول الهي، به معني خدايا بپذير، اجابت كن؛ 3. تأييد و تأكيد دعا يا سوگند، به معني اين چنين باد (امروز استعمال آن در آخر دعا، به همين دو معناي اخير است)؛ 4. صفت يا نامي براي عيسي مسيح(ع) (مكاشفۀ يوحنا، 3: 4)
در زبان عربي: نمي‌دانيم اين كلمه در چه زماني به عربي راه يافته است. ممكن است ريشه اي مشترك داشته و از ابتدا در زبان عربي وجود داشته و نيز باتوجه به انتشار دو دين يهودي و نصراني در جزيره‌العرب مي‌توان پنداشت كه اعراب، از جمله اعراب مكه و مدينه، با آن آشنا بوده‌اند، هرچند كه نشاني از آن در شعر جاهلي نيافتيم. اين واژه در قرآن كريم هم نيامده است، اما به يقين مي‌دانيم كه مسلمانان صدر اسلام آن را خوب مي‌شناخته‌اند. پيامبر گرامي(ص) نيز آن را به كار مي‌برده است.
در زبان و ادبيات فارسي نيز آمين به همين شكل و معناي «اجابت كن» رواج يافته است؛ تركيب «الهي آمين» در زبان عموم مردم رايج‌تر است.(1)
نتيجه اينكه اين لفظ يا مشترك در همه اين زبانها و از يك ريشه مشترك است و يا از زبان عبري به زبان عربي راه يافته اما از لحاظ معنا تفاوتي با هم ندارند تا بگوييم بدون در نظر گرفتن معنا از طرف مسلمانان ادا مي شود.
نكته آخر هم اينكه اين نوع اقتباس هاي زباني ضرري به ديني بودن يك آموزه يا اصيل بودن يك دين نمي زند و نوعي وام گيري ابزاري است. چنان كه در قرآن كلمات غير عربي بسياري آمده است؛ به عنوان مثال به اين دو نمونه توجه كنيد: «بِأَكْوابٍ وَ أَباريقَ وَ كَأْسٍ مِنْ مَعين؛ با قدحها و كوزه‏ها و جامهايى از نهرهاى جارى بهشتى (و شراب طهور)(2) كه "اباريق " جمع " ابريق" از واژه هاي فارسي است. و يا «حَتىَّ إِذَا جَاءَ أَمْرُنَا وَ فَارَ التَّنُّور؛ (اين وضع هم چنان ادامه يافت) تا آن زمان كه فرمان ما فرا رسيد، و تنور جوشيدن گرفت...(3) كه "تنور" نيز از كلمات فارسي عربي شده است.
پي نوشت:
1. موسوي بجنوردي، سيدمحمدكاظم، دائره المعارف بزرگ اسلامي، مركز دائره المعرف بزرگ اسلامي، تهران، 1383ش، ج2، مقاله517، با اندكي تصرف و تلخيص.
2. واقعه (56) آيه18.
3. هود (11) آيه40.

موفق و موید باشید