با سلام
با توجه به اینکه در بعضی روایات آمده بلایای طبیعی بر اثر گناهان نازل می شوند، سوال پیش می آید که پس عوال جغرافیایی چه می شود؟ در بعضی مناطق به دلایل جغرافیایی زلزه بیشتر می آید و در منطقه ای دیگر سیل. خب این چه ارتباطی با گناهان می تواند داشته باشد؟!
یا مثلا کشورهای پیشرفته که با بهره گیری از علم جلوی این حوادث را می گیرند آیا توانسته اند خود را از بلایای خداوند برهانند؟!
با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
عالمي كه ما در آن زندگي مي كنيم، عالمي مادي است كه آفريننده آن، ساختارش را بر اساس نظام عليت و معلوليت بنيان نهاده است؛ يعني هر چيز بر اساس علتهاي معين و شناخته شده يا ناشناخته تحقق مي يابد. محال است معلولي بدون علت پديد آيد؛ آتش مي سوزاند، آب سرد مي كند، ابر به بارش در مي آيد، ويروس بيماري مي آفريند و دارو درمان مي كند؛ همه ي اين حوادث بر اساس ضابطه ي معيني، نظام عالم را تشكيل مي دهند.
بنابراين معلولات عالم بر اساس نظام علت و معلول است كه بر تمام عالم هستي و از جمله زندگي انسان ها حكمفرما است؛ آن چنانكه امام صادق (ع) در حديثي فرمود: " أَبَى اللَّهُ أَنْ يُجْرِيَ الْأَشْيَاءَ إِلَّا بِأَسْبَابٍ فَجَعَلَ لِكُلِّ شَيْءٍ سَبَباً "َ(1) خدا خوددارى و امتناع فرموده كه كارها را بدون اسباب فراهم آورد. پس براى هر چيزى سبب و وسيلهاى قرار داد".
اما نكته مهم آن است كه هميشه يك معلول انحصار در علتي خاص نداشته و ممكن است براي وقوع امري در خارج علتهاي متعددي مقرر شده باشد مثلاً وقوع بلايي مانند سيل، خشكسالي و... علل و عوامل مختلفي دارد كه برخي از آنها مادي و برخي معنوي است.
امروزه نيز دانشمندان براي برخي پديده هاي نامناسب و شرور طبيعي مثل خشكسالي عوامل متعددي از قبيل تغييرات وسيع در كاربري زمين، استفاده بي مورد و غير اصولي از منابع زير زميني و ... را مطرح مي كنند كه همگي نتيجه افعال و اراده انسان ها است، در نتيجه ممكن است جامعه اي اين مسائل را رعايت نكرده و كشورش با بحران خشكسالي مواجه شود همان گونه كه ممكن است كشوري پيش رفته اين مسائل را رعايت كرده، اما خداوند به سبب گناه، امتحان، ترفيع درجه و.... چنين بلايايي را براي آنها نازل كند.
بنابراين، علل هميشه منحصر در علتهاي مادي نبوده و در اين ميان برخي از علتهاي غير مادي در پديد آمدن وقائع مذكور نقش دارند خداوند در مورد قوم لوط مي فرمايد:" فَلَمَّا جاءَ أَمْرُنا جَعَلْنا عالِيَها سافِلَها وَ أَمْطَرْنا عَلَيْها حِجارَةً مِنْ سِجِّيلٍ مَنْضُودٍ؛ (2) و هنگامى كه فرمان ما فرا رسيد، آن (شهر و ديار) را زير و رو كرديم و بارانى از سنگ [گِلهاى سنگ شده] متراكم بر روى هم، بر آنها نازل نموديم. يا در روايتي از امام باقر(ع) نقل شده است كه فرمود:
عبرت گيريد اى صاحبان بصيرت! و فرمود: در كتاب على يافتيم كه رسول خدا (ص) فرمود: چون زنا پديدار شود، مرگ ناگهانى فراوان گردد؛ و چون كم فروشى شود، خدا قحطى و كم زراعتى آرد؛ چون زكاة ندهند، زمين بركت در زراعت و ميوه و معادن ندهد؛ و چون به ناحق قضاوت كنند، معاونت بر ظلم و عدوان كرده اند؛ و چون نقض عهد كنند، خدا دشمن را بر آن ها مسلط كند؛ و چون قطع رحم كنند، خدا مال را به دست اشرار دهد؛ و چون امر به معروف و نهى از منكر نكنند و پيرو نيكان خاندان من نشوند، خدا بدان آن ها را بر آن ها مسلط كند؛ و نيكانشان دعا كنند و مستجاب نكند". (3)
در قرآن اين قاعدة كلّي و سنّت الهي بيان مي شود كه: " وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ بَرَكاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ وَ لكِنْ كَذَّبُوا فَأَخَذْناهُمْ بِما كانُوا يَكْسِبُون؛(4) اگر اهل شهرها و آباديها، ايمان مي آوردند و تقوا پيشه مي كردند، بركات آسمان و زمين را بر آن ها مي گشوديم؛ ولي (آن ها حق را) تكذيب كردند؛ ما هم آنان را به كيفر اعمالشان مجازات كرديم".
پي نوشت ها:
1. شيخ كليني، الكافي، چ اسلاميه، بي تا، بي چا، ج 1، ص 184.
2. هود (11)، آيه 82.
3. شيخ صدوق، امالي، ترجمه كمره اي، محمد باقر، چ اسلاميه، تهران، 1376 ه ش، ص 308.
4. اعراف (7)، آيه 96.
موفق و موید باشید
