سنن النبی

با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما در اين ماه عزيز و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
كتاب سنن النبي اثر مرحوم علامه طباطبايي مربوط به عصر اخير است، هنوز آن طور كه بايد و شايد در بوته نقد و تحقيق قرار نگرفته و به جز در بعضي از موارد،كه مورد سوال قرار گرفته است، بر كليت اين اثر ارزشمند خدشه اي وارد نشده است. علاوه بر اين، از موارد امتياز اين كتاب، شخص نويسنده آن است كه به خاطر اشراف ايشان به بسياري از علوم، خود نقطه قوتي است براي تلقي صحيح از اين كتاب.
اين كتاب تنها كتابي است كه پيرامون آداب و سنن و روش رفتاري رسول خدا (ص) تدوين گرديده است و براي شيفتگان دين و طالبين معارف حقه، اين كتاب گنجينه اي بس عظيم از معارف مي باشد.
اما نظر مولف راجع به كتاب سنن النبي قابل توجه است، ايشان نوشته است:
اين كتاب از جمله عنايات، الطافي است كه خداوند سبحان امكان تاليف آن را به ما داد، بحثي از رواياتي كه راويان مسلمان حديث در كتاب هاي خود در مورد آداب و سنت هاي آقا و سرورمان حضرت رسول خدا (ص) آورده اند را تا آنجا كه زمان اندك و فرصت كوتاه ما اجازه داد انتخاب نموده ايم(1).
آن طور كه معلوم است، ايشان اسانيد(سند هاي) روايات را حذف نموده و روايات مرسله و مسنده را از يك ديگر جدا نموده است و براى اين كه كار بر خوانندگان آسان شود، نام مؤلفين و كتاب هاى ايشان را ذكر كرده‏اند تا ايشان بتوانند به اصل روايات منقوله مراجعه نمايند.
علامه اضافه نمودند:
كتابى كه از نظر خوانندگان محترم مى‏گذرد مجموعه‏اى است از روايات سنن كه متضمن روش‏هاى عملى حضرت نبى اكرم(ص) بوده و آن اعمالى را كه آن حضرت در سير زندگى به آن‏ها مداومت فرموده و عنايت داشته است ضبط مى‏كند.
بخشى از معروف ‏ترين اين روايات را اين جانب در سال هزار و سيصد و پنجاه قمرى در رساله‏اى به نام سنن نبى گردآورده بودم اخيراً دانشمند معظم جناب آقاى آقا شيخ محمدهادى فقهى- دامت بركاته- با تتبعى وسيع و كوششى چند ساله بقاياى آن‏ها را كه در جوامع حديث و غير آن‏ها متفرق بودند به عنوان ملحقات جمع‏آورى نموده و به اصل ضمّ و به منظور تعميم فايده تمام كتاب را با حفظ اصل عربى روايات به فارسى ترجمه نموده و در دسترس مراجعه كنندگان قرار داده‏اند. جزاه‏اللَّه عن الاسلام و صادعه خيرالجزاء. (2)
با اين حال، همين مترجم در پاسخ به شبهاتي كه ممكن است در پي نقل بعضي از روايت هاي اين كتاب ايجاد شود در مقدمه نوشته است:
در مورد احاديث نقل شده در اين كتاب، بايد به طور كلى اشاره نمود كه استاد علامه، مانند علامه مجلسى در حلية المتقين اهتمام خاصى به غير ضعيف يا مستند بودن آن‏ها نداشته، بلكه احاديثى را كه از محتواى ارزشمندى درباره مسائل زندگى برخوردار بوده‏اند، نقل كرده است.
... با توجه به اين نكته، نخست قرار شد در اين كتاب رواياتى را كه از لحاظ سند ضعيف هستند حذف كنيم، ولى بعضى از دوستان صلاح ديدند كه اصالت متن كتاب استاد علامه محفوظ بماند و در مجموعه آثار ايشان، فقط متن تأليفى خود استاد، با ترجمه حضرت آقاى فقهى، آورده شود و از نقل «ملحقات» خوددارى گردد و البته بعيد به نظر نمى‏رسد كه اگر خود مرحوم علامه طباطبائى امروز اين كتاب را تأليف مى‏نمودند، يا بعضى از اين احاديث را نقل نمى‏كردند و يا در حواشى آن‏ها، توضيحاتى هم اضافه مى‏نمودند ... همان كارى كه در مورد بحارالانوار آغاز كردند، ولى متأسفانه به علت مخالفت برخي، متوقف شد و ناتمام ماند! و جامعه ما و حوزه‏هاى علميه، از آن تعليقات ارزشمند و پربها، محروم ماندند.
... اشاره به يك نكته ديگر نيز در اين مقدمه ضرورى است و آن اين‏كه، چندى پيش بعضى از دوستان! ناآگاه و غير متخصص، بخشى از مسائل مطرح شده در «تعليقات» و يا ملحقات كتاب سنن النبى را ترجمه نموده و به عنوان سؤالات امتحانى در مراكز آموزش و پرورش مطرح ساختند كه محتواى آن‏ها نه تنها زيبنده مقام نبوت نبود، بلكه موجب وهن هم بود و به همين دليل مورد اعتراض شديد علماى عظام و اهل فرهنگ قرار گرفت ....
متأسفانه انتخاب كننده آن سؤالات، كه بعضى از آن‏ها هرگز با ضرورت‏هاى زمانه، انطباق نداشت، در مقابل اعتراض‏ها، مدعى شد كه آن‏ها را از كتاب سنن النبى! استخراج و ترجمه كرده و اين نشان مى‏دهد كه نام برده در واقع به اصل و متن كتاب تأليفى استاد علامه و ملحقات و اضافات بعدى، توجهى نداشته است ...(3)
نتيجه اين كه علامه طباطبايي تمام سعي خود را مبني بر گزارشي از آداب و رسوم سنت نبوي و كارهايي را كه پيامبر انجام مي دادند صرف كردند و به موضوع كارشناسي احاديث نقل شده از نظر سند و اعتبار توجهي نكردند، به همين جهت اگر براي خواننده اي مورد يا مواردي از اين كتاب محل تامل است، خود شخصا مي تواند تحقيق كند.
در پايان لازم است اشاره شود كه طبق اطلاع دقيق،قرار است اين كتاب پس از بازبينى مجدّد و ويرايش كامل و ثبت منابع و مصادر در پاورقى‏ها و تعيين فهرست اعلام و اماكن و ... تقديم علاقه‏مندان مى‏گردد.
پي نوشت ها:
1. ر،ك،فقهي محمد هادي، مقدمه ترجمه سنن النبي علامه طباطبايي، قم انتشارات بوستان كتاب، سال 1389ش، چاپ اول .
2. همان.
3.همان.

موفق و موید باشید