ادله حرمت پوشش لباس جنس مخالف

با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
پوشيدن لباس جنس مخالف:
از درستى يا نادرستى پوشيدن لباس جنس مخالف، در كتابهاى فقهى پيشينيان، اثرى ديده نمى شود. لكن در پاره اى از كتابهاى روايى، رواياتِ مربوط به همانند شدن زنان و مردان به يكديگر نقل شده است.
نخستين فقيهى كه به اين مطلب اشاره دارد، ابن برّاج است. وى در بحث لباس نمازگزار مى نويسد: «امّا المكروه ثواب المرئة للرجل»(1) لباس زن براى مرد كراهت دارد.
از روزگار محقق به بعد، در بيشتر كتابهاى فقهى، اين مسأله مطرح شده و بيشتر فقيهان، به حرام بودن اين كار فتوا داده اند.(2)
از ظاهر سخن محقق:«تزيين الرجل بما يحرم عليه» و ديگران حرام بودن آرايش و آراستن مرد به طلا، حرير و… بر مى آيد، ولى محقق كركى و شهيد ثانى، اين عبارت را به گونه اى تفسير كرده ٌند كه در برگيرد مردانى را كه لباس زنان را بپوشند و زنانى را كه لباس مردان را بپوشند.
محقق كركى مى نويسد: «كما لو لبس كلامنهما زينة الآخر»(3) بسان اين كه هر يك از زن و مرد، زينت ديگرى را بپوشد.
شهيد ثانى مى نويسد: «كلبس الرجل السوار و الخلخال و الثياب المختصه بها عادة و يختلف ذلك باختلاف الازمان و الأصقاع… و كلبس المرأة مايختص بالرجل كالمنطقة والعمامة»(4) بسان اين كه مرد، النگو، خلخال و جامه هايى را كه بنابر عادت ويژه زنان است بپوشد و اين به اختلاف زمانها و مكانها مختلف مى شود و مانند پوشيدن زن لباس ويژه مرد را مانند كمربند و عمامه.
فقيهان ديگرى نيز اين ديدگاه را پذيرفته و فتوا به حرام بودن اين كار داده اند.(5)
سيد على طباطبايى مى نويسد:«وتزيين الرجل بما يحرم عليه كتزيينه بالذهب وان قل والحرير الاّ ما استثنى ولبسه السوار والخلخال والثياب المختصه بالنسوة فى العادة و يختلف باختلاف الاصقاع والازمان اجماعاً فى الاولين نصاً و فتوى وعلى الاظهر الاشهر المحتمل فيه الاجماع فى الباقى»(6) [از جمله محرمات] زينت كردن مرد است با چيزى كه بر او حرام است مانند آراستن خود با طلا (گرچه كم باشد) و حرير (به جز آنچه كه استثنا شده) و پوشيدن النگو و خلخال و جامه هايى كه بنابر عادت ويژه زنان است و به اختلاف مكانها و زمانهاى گوناگون دگرگونى مى پذيرند.
دو حكم نخست اتفاقى است و به اين هم تصريح كرده اند و هم فتوا داده اند. و در باقى بنا بر قول آشكارتر و مشهورتر احتمال اجماع مى رود.
در برابر اين ديدگاه ديدگاه ديگرى وجود دارد. در اين ديدگاه پوشيدن هر يك از زن و مرد لباس ديگرى را حرام نيست. گويا نخستين فقيهى كه بر دليل هاى حرام بودن پوشيدن لباس جنس مخالف، خدشه وارد كرده محقق اردبيلى است.
وى مى نويسد:«ولعل دليله الاجماع وانه نوع غش وهو محرم والاجماع غير ظاهر فيما قيل وكذا كونه غشا و هو ظاهر»(7) شايد دليل حرام بودن، اجماع باشد و اين كه آن نوعى غش است و غش هم حرام و اجماع ظهورى در آنچه گفته شد[حرام بودن تشبّه] ندارد. و همچنين غش بودن آن هم ظهور در حرام بودن همانندى ندارد و اين ظاهر است.
مقدس اردبيلى, اشاره اى به روايات همانند شدن زن و مرد به يكديگر ندارد. شايد در نظر ايشان روايات ضعيف هستند و غير در خور استدلال. شيخ يوسف بحرانى هم دليلهاى حرام بودن همانندى را ناتمام مى داند و مى نويسد: «انى لم اقف فى هذا الموضع على خبر ولا دليل يدل على ما ذكروه سوى ما ورد من عدم جواز لبس الرجل الذهب والحرير فلو خص تحريم التزيين بذلك لكان له وجه لما ذكرناه و امّا ماعداه فلم نقف على دليل تحريمه لابفعل الانسان ولابفعل الغيريه»(8) من در اين جا, بر خبر و دليلى كه دلالت بر آنچه ذكر كرده اند[حرام بودن] بكند دست نيافتم به جز آنچه در مورد جايز نبودن پوشيدن طلا و حرير بر مردان وارد شده است. اگر حرام بودن آراستن را به همين دو مورد اختصاص دهند براى اين حكم وجهى خواهد بود؛ امّا جز اين دو مورد، بر دليلى كه دلالت بر حرام بودن بكند، دست نيافتم، نه آن جا كه خود انسان آن را انجام دهد و نه آن جا كه ديگرى انجام دهد.
شيخ انصارى نيز همين ديدگاه را دارد. در بين فقيهان معاصر هم اين ديدگاه شهرت دارد.(9)
- حكم پوشيدن لباس زنانه براى مردان و بالعكس از نگاه علماي معاصر:
آيات عظام امام و بهجت: بنابر احتياط واجب، پوشيدن لباس مختص به جنس مخالف، جايز نيست.(10)
آيات عظام تبريزى، خامنه‏اى، صافى، فاضل و وحيد: بنابراحتياط واجب پوشيدن لباس مختص به جنس مخالف، در صورتى كه آن را زىّ و پوشش خود قرار دهد، جايز نيست.(11)
آيةاللَّه سيستانى: بنابر احتياط واجب، پوشيدن لباس مختص به جنس مخالف، اگر او را به آن صورت در آورد، جايز نيست.
آيةاللَّه مكارم: پوشيدن لباس جنس مخالف، اگر مفسده خاصى بر آن مترتب نشود، اشكال ندارد.(12)
آيةاللَّه نورى: بنا بر احتياط واجب، پوشيدن لباس مختص به جنس مخالف، جايز نيست؛ مگر آنكه انگيزه عقلايى و مصلحت مهم‏ترى در بين باشد.(13)
- كلام پاياني:
خواهر گرامي! در زمينۀ پوشش جنس مخالف -به خاطر تخصصي بودن بحث- كتاب و منبع خاصي، غير از كتاب هاي فقهي علماء وجود ندارد و بايد با مراجعه به أصل كتاب هاي آنها از طريق نرم افزار ها يا كتاب خانه ها، به مطالبي دست بيابيد.
- منابعي براي مطالعۀ بيشتر:
1. مقالۀ «پوشيدن لباس جنس مخالف» نويسنده: يعقوب علي برجي.
1. احكام نگاه و پوشش، نويسنده: سيد مجتبي حسيني.
پي نوشت ها:
1. المهذب، عبدالعزيزبن البراج، ج345، ص1، انتشارات اسلامى، وابسته به جامعه مدرسين قم.
2. الروضة البهية فى شرح اللمعة الدمشقيّة، زيد الدين جبعى عاملى(شهيد ثانى)، ج3، ص216، دارالعالم الاسلامى، بيروت.
3. جامع المقاصد، محقق كركى، ج4، ص25، آل البيت، قم.
4. الروضة البهيّة فى شرح اللمعة الدمشقية، پيشين، ج3، ص216.
5. جواهر الكلام، محمد حسن نجفى، ج22، ص115، دار احياء التراث العربى، بيروت.
6. رياض المسائل فى بيان الاحكام بالدلائل، سيد على طباطبايى.
7. مجمع الفائدة والبرهان، محقق اردبيلى، ج8، ص85، انتشارات اسلامى، قم.
8. حدائق الناضره، شيخ يوسف بحرانى، ج8، ص198، دارالاضواء، بيروت.
9. مكاسب، شيخ انصارى، ج1، ص173، لجنة تحقيق تراث الشيخ الاعظم، قم.
10. توضيح‏المسائل مراجع، م‏846.
11. وحيد، توضيح‏المسائل، م 852 ؛ خامنه‏اى، اجوبة الاستفتاءات، س‏1372؛ صافى، جامع‏الاحكام، ج‏2، س‏1688؛ تبريزى، صراطالنجاة، ج‏3، س‏781 و فاضل، توضيح‏المسائل مراجع، م 846.
12. استفتاءات، ج‏1، س‏138.
13. توضيح‏المسائل، م 847.
موفق و موید باشید