روزی

با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما در اين ماه عزيز و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
بر اساس آموزه هاي قرآن هم لطف و رحمت خداوند و هم خواست و اراده و تلاش انسان مايه هدايت وي مي شود. چنان كه قرآن كريم از يك سو مي فرمايد: إِنَّ عَلَيْنا لَلْهُدى (1) يعني قطعا هدايت كردن به عهده ما (خداوند ) است، و از سويي ديگر مي فرمايد: « أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى‏» (2) براي انسان بهره و نتيجه اي جز تلاش و كوشش او نيست. اساسا تلاش هاي انسان مرهون لطف و رحمت خداوند است. تا خداوند لطف و رحمت خويش را متوجه انسان نكند توفيق حركت و تلاش براي رسيدن به مقصد مادي يا معنوي نصيب انسان نمي شود. از اين رو قرآن كريم كه كلام خداست، مايه هدايت انسان شمرده شده است. « ُ هُدىً لِلنَّاس » (3) البته «هدايت» افزون بر اين كه دو نوع « تكويني » و « تشريعي » دارد، داراي مراتب و مراحل است. خداوند براي هدايت انسان از يك سو در نهاد آدمي هنگام آفرينش روح خداجو، خداپرست، كنجكاو و حقيقت طلب هم چنين عقل و انديشه، نفس لوامه و ساير عوامل هدايت تكويني را قرار داده است، و از سويي ديگر هدايت انسان را از طريق قانون و تشريع، با فرستادن وحي و كتاب هاي آسماني و بعثت پيامبران و جانشينان خاص و عام آنان تكميل فرمود. اين انسان مختار و برگزيننده است كه با توجه به هدايت هاي باطني و تكويني، انذار و تبشيرها، و هدايت هاي ظاهري و تشريعي را مي پذيرد يا نمي پذيرد. چنان كه قرآن مي فرمايد: « وَ أَمَّا ثَمُودُ فَهَدَيْناهُمْ فَاسْتَحَبُّوا الْعَمى‏ عَلَى الْهُدى...»(4) اما قوم ثمود را هدايت كرديم، ولي آن ها نابينايي( و گمراهي) را بر هدايت ترجيح دادند... اما كساني كه بر پايه هدايت هاي اوليه الهي كه شامل حال همه مردم مي شود، به دستورات خدا عمل مي كنند، مشمول بصيرت و هدايت و لطف ديگري قرار مي گيرند. « وَ الَّذِينَ اهْتَدَوْا زادَهُمْ هُدىً وَ آتاهُمْ تَقْواهُم » (5). يعني كساني كه هدايت يافته اند، خداوند بر هدايت شان مي افزايد و روح تقوا به آنان مي بخشد.اينجاست كه بحث مراتب هدايت الهي پيش مي آيد. به بيان ديگر هر كسي به اندازه درجات معرفت و شناخت، ايمان، اخلاص، رضا، تو كل و تسليم پذيري اش مشمول درجه و رتبه اي از لطف و رحمت ها، و هدايت و بصيرت هاي خاص الهي قرار مي گيرد. لطف و هدايتي كه افراد بي توجه به دستورات خدا از آن محرومند. از اين رو قرآن گاهي هدي للناس(6) عامل هدايت براي همه مردم معرفي شده، گاهي سبب هدايت و رحمت و بشارت براي مسلمانان « هُدىً وَ رَحْمَةً وَ بُشْرى‏ لِلْمُسْلِمِينَ» (7)، و گاهي وسيله هدايت و رحمت براي مؤمنان «هُدىً وَ رَحْمَةً لِلْمُؤْمِنِين »(8)، يا نيكوكاران «هُدىً وَ رَحْمَةً لِلْمُحْسِنِين» (9) معرفي شده است. چنان كه گاهي سرمايه هدايت و يادآوري صاحبان انديشه و خِرَد « هُدىً وَ ذِكْرى‏ لِأُولِي الْأَلْباب» (10) وزماني سبب سرازير شدن هدايت و رحمت براي كساني كه اهل تحقيق و كنجكاوي و رسيدن به حقيقت و مرحله يقين هستند، « َ هُدىً وَ رَحْمَةٌ لِقَوْمٍ يُوقِنُون»(11) و گاهي سبب هدايت پرهيزگاران اهل تقوا معرفي شده است. « هُدىً لِلْمُتَّقِين » (12). موفق و سر بلند باشيد.
پي نوشت ها:
1. ليل ( 92)، آيه 12.
2. نجم ( 53 )، آيه 39.
3. بقره (2)، آيه 185.
4. فصلت (41)، آيه 17.
5. محمد (47)، آيه 17.
6. بقره (2)، آيه 185.
7. نحل (16)، آيه 89 و 102.
8. يونس (10)، آيه 57و نحل (16)، آيه 64 و يوسف (12)، آيه 111.
9. لقمان (31)، آيه 3.
10. غافر (40)، آيه54.
11. جاثيه (45 )، آيه 20.
12. بقره (2 )، آيه 2 .
12. بقره (2 ) ، آيه 2
موفق و موید باشید