ختنه

با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما در اين ماه عزيز و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
طبق مذهب شيعه ختنه كردن زنان واجب نيست، ولي جايز مي باشد، نزد علماي اهل سنت نيز مشهور عدم وجوب است. ابن قدامه كه از علماي مشهور أهل تسنّن است در كتاب مغني تصريح كرده كه قول علما، عدم وجوب است. در حال حاضر در محيط اسلامي به اين امر عمل نمي شود. زيرا به اتفاق علماي شيعه جزء واجبات نيست. لزومي ندارد اقدام به چنين كاري كنند.(1)
در حديثى از امام جعفر صادق (ع) آمده است: «ختنه پسر سنت است و ختنه دختر سنت نيست.»(2) و در حديثى ديگر داريم: «ختنه زنان مكرمت (عزت) است و نه سنت است و نه واجب. و چه چيزى بهتر از مكرمت؟»(3) شايد مراد از كلمه مكرمت (عزت و سرافرازى) كه در اين حديث آمده، همين امر باشد. يعنى عرف اجتماعى آن روز ختنه در حد مذكور را مايه زينت زن و رغبت شوهر به او مى دانسته است.
أما زمانى كه عرف اجتماعى تغيير كند، چنان كه امروزه تغيير كرده است، ديگر اين عمل عنوان مكرمت (عزت و سرافرازى) را ندارد. بلكه در عرف عام ضد مكرمت شمرده مى شود. همانند بسيارى از موضوعات ديگر كه به اقتضاى شرايط و واقعيات حكمش عوض مى شود.
حاصل سخن اينكه:
ختنه كردن، عادت و سنتى عربى بود كه تا زمان ظهور اسلام تداوم يافت. از احاديث هم در نمى يابيم كه ختنه دختران تشويق و مستحب شمرده شده باشد. احاديث مى گويند كه چنين كارى حرام نيست. در برخى روايات نبوى هم سفارش شده كه كسانى كه مى خواهند چنين كارى را انجام دهند، افراط نكنند. بنابراين ختنه از جهت شرعى حلال است. اما اگر سبب زيان و نتايج منفى اى شود. مثلا با كاستن از شهوت دختر بر وضع زناشويى او در آينده تأثير منفى بگذارد، اشكال دارد. به عبارت ديگر ختنه دختر در صورتى جايز است كه تأثيرى منفى و غير عادى بر بدن او و آينده زناشويى اش نداشته باشد و اگر موجب سردى جنسى و مانند آن شود كه امكان فروپاشى زندگى زناشويى اش را در آينده پديد آورد و يا زيان عمده ديگرى براى او به بار آورد انجام آن اشكال دارد.
- ختنه در جوامع ديگر:
بين ۱۳۰ تا ۱۶۰ ميليون دختر و زن در قاره‌هاي آسيا و آفريقا ختنه شده هستند و سالانه بيش از ۲ميليون دختر و زن در اين دو قاره تحت يكي از انواع ختنه‌هاي چهارگانهٔ فوق قرار مي‌گيرند. تخمين زده مي‌شود روزانه حدود ۶ هزار زن و دختر در جهان ختنه مي‌شوند. يعني هر ۱۵ ثانيه ۱ نفر! كار‌شناسان سازمان جهاني بهداشت معتقدند حدود ۸۰% زنان و دختران ختنه شده در قارهٔ آفريقا و ۲۰% از آنان در قارهٔ آسيا هستند.
اين اقدام در ايران چندان رواج نبوده اما مواردي گزارش شده است. البته ميزان ختنهٔ زنان در ايران نسبت به بسياري از كشورهاي اسلامي، عربي و آفريقايي و نيز در مقايسه با برخي از كشورهاي جهان ناچيز است. اين رسم در برخي از كشورهاي آفريقايي و عربي آن چنان رواج دارد كه در سال ۲۰۰۳ ميلادي براي مقابله با اين سنت غير منطقي، ۶ فوريه برابر با ۱۷ بهمن از طرف بسياري از نهادهاي معتبر بين‌المللي و مدافع حقوق بشر به عنوان (روز جهاني عدم هر گونه مدارا با مثله كردن زنان و دختران) نام گرفت و پس از مدتي به‌عنوان (روز جهاني مبارزه با ختنهٔ زنان و دختران) مشهور شد.
سازمان ملل متحد در تلاش است تا پايان سال ۲۰۱۵ ميلادي ختنهٔ اجباري زنان و دختران را ريشه كن كند و يا دست كم به حد اقل برساند كه در همين راستا ۱۳ كشور آفريقايي نظير سنگال، كنيا، بوركينافاسو، جيبوتي، ساحل عاج و مصر با وضع قوانيني براي افرادي كه به صورت غيرقانوني اقدام به ختنهٔ دختران و زنان مي‌نمايند، جريمه‌هاي نقدي سنگين و حتي مجازات حبس را پيش‌بيني كرده‌اند.(4)
منابع كمكي براي مطالعۀ بيشتر:
1- حليه المتقين، نويسنده: علامه مجلسي، قسمت: در آداب ختنه كردن.
2- لمعه دمشقيه، نويسنده: شهيد اول، ترجمه: علي شيرواني، جلد دوم ص 91.
3- براي پيگيري بيشتر در علل و چگونگي پيدايش و تداوم ختنه زنان و آداب ختنه كردن دختران و پسران در اسلام، مي توانيد به لينك هاي زير مراجعه فرماييد:
http://asheghi4u.blogsky.com/?PostID=126
http://iran000.blogspot.com/2010/09/blog-post_5919.html
پي نوشت ها:
1. آية الله مكارم شيرازي، استفتاءات جديد، ج 2، سؤال 1103.
2. محمد بن الحسن الحر العاملي، وسايل الشيعه، ج21، ص441، روايت 27532، دار التراث العربي، بيروت، 1391 ق.
3. همان، روايت 22170.
4. براي اطلاعات بيشتر، مراجعه كنيد: http://216.18.213.202/nbody.php?id=94806

موفق و موید باشید