مرگ كودكان قضا و قدر است و از قبل تعيين شده است يا بي احتياطي پدر و مادر مي باشد ؟

با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما در اين ماه عزيز و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
ابتداء درگذشت فرزند عزيزتان را به شما تسليت گفته و از خداوند متعال براي آن مرحوم طلب رحمت و مغفرت مي كنيم.
براي پاسخ به اين سوال ابتداء لازم است معناي قضا و قدر، روشن شود.
قضا يعني حكم، قطع و حتميت. در نظام آفرينش، موجودات مادي از چندين راه ممكن است به وجود بيايند، مثلاً اگر براي خانه شخصي چند راه وجود داشته باشد، ورود به خانه از چند راه ممكن است، حال اگر از ميان چندين راه ممكن، علل و اسباب پيدايش يكي از آنها فراهم شد و تنها همان يكي تحقق يافت، اين مرحله از تحقق را قضا مي نامند.
قدر يعني اندازه و اندازه گيري و تعيين حدّ و حدود چيزي و در اصطلاح به اين معنا است كه خداوند براي هر چيزي اندازه اي قرار داده و آن را بر اساس اندازه گيري و محاسبه و سنجش آفريده است.(1) خداوند در قرآن مي فرمايد: "إِنَّا كُلَّ شَيْ‏ءٍ خَلَقْناهُ بِقَدَرٍ "(2) ما هر چيزي را به اندازه خلق كرديم(براي هر چيز اندازه اي قرار داديم)".
حال بعد بيان اين مقدمه بايد گفت: سنت خداوند بر آن تعلق گرفته است كه معلولات عالم بر اساس نظام علت و معلول كه بر تمام عالم هستي و از جمله زندگي انسان ها حكمفرما است، شكل گيرد؛ آنچنانكه امام صادق (ع) در حديثي فرمود: " أَبَى اللَّهُ أَنْ يُجْرِيَ الْأَشْيَاءَ إِلَّا بِأَسْبَابٍ فَجَعَلَ لِكُلِّ شَيْ‏ءٍ سَبَباً "َ(3) خدا خوددارى و امتناع فرموده كه كارها را بدون اسباب فراهم آورد پس براى هر چيزى سبب و وسيله‏اى قرار داد".
قضاء و قدر خداوند نيز، از دائره علت و معلول خارج نبوده و بر اساس آن شكل مي گيرد مثلاً براي از دنيا رفتن شخص، راه هاي متعددي وجود دارد ودر نهايت يك فرد مثلا بواسطه غرق شدن از دنيا مي رود، در اينگونه موارد مي گوئيم قضا بر آن تعلق گرفته است كه اين شخص با غرق شدن از دنيا برود و يا شخص با تصادف از بين مي ورد و مي گوئيم قضا بر آن تعلق گرفته است كه اين شخص با تصادف از دنيا برود.
بر اين اساس نكته مهم در اين مسئله آن است جمع بين قضا و قدر و نواقص جسمي و يا بي احتياطي و... ممكن است يعني اينگونه مقدر شده است كه فرزند شما بر اثر ايست قلبي از دنيا برود كه خود اين امر علل پزشكي و غير پزشكي مي تواند داشته باشد؛ لذا قضاء و قدر، همان وقوع فعل از طريق عوامل خاص خود است و نمي توان آن دو را از هم جدا كرد و به نوعي يك مرگ را بر اساس نقص جسمي و ديگري را بر اساس قضا و قدر دانست.
البته ناگفته نماند كه اجل هر انسان از جانب خداوند مقدر مي شود كه اين اجل مي تواند قطعي يا غير قطعي باشد و در فرض اجل قطعي حتي اگر مثلا كودك شما در دريا هم نمي بود در جاي ديگر و با عاملي ديگر - و البته با حفظ ضوابط اصل عليت و اختيار بشر - ممكن بود از دنيا برود.
توجه به اين نكته نيز لازم است كه قضاء خداوند بر اين امر نيز تعلق گرفته است كه افراد با اين نوع وقائع به نوعي آزمايش و امتحان شوند. آن چنانكه در قرآن كريم آمده است: "وَلَنَبْلُوَنَّكُم بِشَيْءٍ مِّنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِّنَ الاْمْوَ َلِ وَ الاْنفُسِ وَ الثَّمَرَاتِ وَبَشِّرِ الصَّـَبِرِين؛َ (4) قطعاً شما را به چيزي از قبيل ترس و گرسنگي و كاهشي در اموال و جانها و محصولات مي آزماييم و مژده باد شكيبايان را".

پي نوشت ها:
1. ر.ك سعيدي مهر، محمد، آموزش كلام اسلامي، چ طه، قم 1383ش ج1، ص322.
2. قمر(54)، آيه 49.
3. شيخ كليني، الكافي، چ اسلاميه، بي تا، بي چا، ج 1، ص 184.
4. بقره (2) آيه 155.

موفق و موید باشید