بسم الله الرحمن الرحیم
سلام علیکم . در رساله مراجع تقلید در قسمت احکام مربوط به مکان نماز گزار ، بیان شده است که در جادّه ها، و كنار خيابانها، در صورتى كه مزاحم عبور و مرور مردم نباشد اقامه نماز مکروه است، و اگر مزاحم باشد حرام است .
حال در برخی موارد مانند دهه محرم اکثر اوقات خیابان ها برای عبور دسته جات عزاداری بسته می شوند و قطعاً سبب مزاحمت برای مردم می شود .
در مورد نماز که از واجبات است در این شرایط حکم به حرمت این عمل است ، حال سوال اینجاست برای مراسمی مانند عزاداری که از مستحبات است بستن خیابان و ایجاد مزاحمت چگونه توجیه دارد ؟
با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما در اين ماه عزيز و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
بله در رساله هاي عمليه مراجع تقليد آمده است «نماز خواندن در چند جا مكروه است از جمله: در جاده و خيابان( نه كنار خيابان ) و كوچه اگر براي كساني كه عبور مي كنند زحمت نباشد و چنانچه زحمت باشد حرام است و عده اي مي فرمايند نمازشان نيز باطل است.»، ليكن بايد به نكاتي در اين مسله توجه داشت. 1- جاها يي كه نماز خواندن در آن مكروه است عموما مواردي است كه باعث حواس پرتي مي شود، و برخي موارد چون افزون برحواس پرتي مسايل يا شبهه ديگري نيز به آن افزوده مي شود، مكروه است. زيرا نماز ارتباط با خدا است، پس بايد در جايي باشد كه ذهن و فكر انسان به خدا و عظمت او متمركز شود و حضور قلب در او ايجاد شود،و اگرنماز درجايي خوانده شود كه به رفت و آمد و محل كسب و كار مردم اختصاص يافته و مزاحم مردم باشد علاوه بر حواس پرتي براي نمازگزار، ايجاد مزاحمت براي مردم و تصرف كردن مكاني است كه به نماز اختصاص داده نشده است ، از اين جهت حكم حرمت و بطلان نماز مطرح است. اما كشوري كه مردم در روز تاسوعا و عاشورا كار و كسب خود را رها مي كنند و به عزاداري و تعظيم شعاير اسلامي مي پردازند، و هدف شان احياي مكتب عاشورا و فلسفه قيام اباعبدالله (ع) يعني امر به معروف و نهي از منكر و اقامه نمازاست، ديگر نمي توان گفت نماز جماعت روز تاسوعا وعاشورا در كوچه و خيابان باعث ايجاد مزاحمت براي مردم است، چه آن كه همه مردم يا اكثر آنان براي عزاداري و احياي فلسفه قيام سيد الشهداء از خانه بيرون آمده اند، پس برگزاري نماز جماعت در راستاي خواست مردم و اهداف عزاداري آنان است.
2- گاهي ممكن است عملي از يك منظر و در يك شرايطي حرام يا مكروه باشد اما همان عمل در شرايط يا براي افراد ديگر و يا از نگاهي ديگر جايز بلكه مستحب يا واجب باشد. چنان كه آقايان مراجع تقليد در رساله عمليه خود در چند مسئله جلوتر از مسئله اي كه شما اشاره كرديد، ابتداء مي فرمايند: زن ها بهتر است براي اقامه نماز به مسجد نروند بلكه نماز خود را در خانه و در اتاق اختصاصي خود بخوانند. اما بعد از منظري ديگر حكم را عوض مي كنند و مي فرمايند: اگر براي ياد گيري احكام و مسايل شرعي دسترسي به جايي جز مسجد ندارند واجب است به مسجد بروند و نماز هاي خود را در مسجد بخوانند. بنا بر اين يك وقتي است نماز به صورت فرادي و با انگيزه اداي تكليف فردي در كوچه و خيابان خوانده مي شود، البته مكروه و اگر باعث مزاحمت مردم باشد حرام و باطل است، اما اگر نماز با هماهنگي مردم و به صورت جماعت و با انگيزه و اهدافي فراتر از اداي تكليف فردي اقامه شود در اين صورت حكم كراهت يا حرمت تغيير مي يابد.با توجه به اين اصل و قاعده است كه مردم در روز عاشورا مي خواهند با اقامه نماز جماعت در اول وقت مي خواهند از يك سو صحنه ظهر عاشورا و پايبندي مولايشان در اقامه نماز اول وقت را به نمايش بگذارند كه آن حضرت نماز ظهر عاشورا را در ميان تيرها و شمشيرهاي دشمن در اول وقت اقامه كرد و از سويي ديگر مي خواهند وفاداري و اطاعت خود را از سالار شهيدان در عمل نشان دهند و نماز اول وقت عاشورا را آغازي براي همه عمر خود قرار دهند و از سويي آخر با اقامه نماز جماعت فلسفه قيام آن حضرت يعني امر به معروف و نهي از منكر را با عمل خود دنبال كنند، و به برخي ها كه در عزاداري شركت مي كنند اما نماز نمي خوانند و يا پايبند به نماز اول وقت نيستند امر به معروف عملي كنند و بگويند: اگر براي عزاداري اباعبدالله (ع) آمديد و آن حضرت را واقعا دوست داريد، بدانيد آن حضرت عاشق عبادت و نماز و تلاوت قرآن بود، آن حضرت هميشه نمازهايش را اول وقت مي خواند حتي ظهر عاشورا و در ميان تيرباران دشمنان.
قطعا چنين اهداف بلندي حكم كراهت و حرمت را از اقامه نماز در كوچه و خيابان بر مي دارد و حكم استحباب را روي آن مي گذارد. به خصوص در اين زمان كه شيعيان در معرض آماج اتهامات وهابيت قرار دارد. آن ها شيعه را متهم مي كنند كه اهل نماز نيستند و يا به نماز اهميت نمي هند.
