حکم اطاعت از همسری که اعتیاد دارد

با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما در اين ماه عزيز و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
از روحيۀ همسرداري و آشنا بودن به مسايل زندگي، نشان از فهم و درك بالاي شما دارد؛ اميدواريم با همين منش و اخلاق بتوانيد همسرتان را از اين موقعيت بحراني نجات دهيد.
مطالبي را خدمتتان عرض مي كنيم:
1- همانطور كه مي دانيد، خانواده يك واحد كوچك اجتماعى است كه همانند اجتماع بزرگ نياز به رهبر و سرپرست دارد. قرآن مجيد تصريح كرده كه مديريت خانواده بر عهده مرد است: "الرّجال قوّامون على النّساء؛ مردان سرپرست و عهده دار امور زنان هستند".(1) البته منظور از سرپرستى و مديريت، استبداد و زورگويى نيست، بلكه منظور، اداره امور و هدايت زندگى و تأمين معيشت است. اين موقعيت به خاطر خصوصيات جسمى و روحى مردان است مانند: داشتن بنيه بدنى و نيروى جسمى و غلبه قوه تفكّر مديريتى بر نيروى عاطفه.
از طرفى تعهد او در برابر زن و فرزندان نسبت به پرداخت هزينه‏هاى زندگى و پرداخت مَهر، اين حق و در واقع مسئوليت را به او مى دهد كه وظيفه سرپرستى بر عهده او باشد. البته ممكن است زنانى، بر شوهران خود امتياز داشته باشند، ولى قوانين به تك تك افراد نظر ندارد، بلكه نوع انسان و كلى را در نظر مى گيرد.(2)
2- پس با توجه به نكتۀ اول شما از اين قاعدۀ كلي تا از بين رفتن اعتياد همسرتان، مستثناء هستيد. يعني مي توانيد براي رفع اعتياد ايشان دست به اقدامات عاقلانه و كارشناسي شده بزنيد، گرچه شوهرتان مطلع نباشند. البته منظور ما اين نيست كه از اين مسأله سوء استفاده شود، بلكه با مشورت از تأثيرگذاران و مشاوران مذهبي، درصدد رفع مشكل بربياييد. ضمناً به گونه اي رفتار نماييد كه هيبت مردانۀ همسرتان ضربه نبيند، تا بعدها به مشكلي بر نخورده و به راحتي در فضاي زندگي بتوانيد قرار بگيريد.
3- مدير بودن مرد به معناى اسير بودن زن در دست وى نيست تا بتواند به دلخواه خود عمل كند. در تمام مديريت‏ها مدير نبايد خود را بى نياز از مشورت بداند. فقها بر اساس روايات، حدود اطاعت زن از شوهر را معيّن كرده‏اند:
امام خمينى(ره) در اين باره مى گويد: "در مطلق استمتاعات (بهره مندى‏هاى جنسى) و خروج زن از منزل بايد اطاعت از شوهر باشد".(3) البته مسئله خروج در مواردى استثنا شده كه در توضيح المسائل مراجع ذكر شده است.
4- با خانواده هايي كه از روحيات مناسب برخوردارند، رفت و آمد كنيد تا همسرتان از دوستان ناباب خود دست بكشد. متأسفانه بعضاً ديده مي شود بعضي با برچسب هاي خوبي مثل هيئت و عزاداري، ديگران را به جايگاه هاي نامناسب مي كشانند. سعي كنيد همسرتان را از همه جهات سيراب كنيد تا جذابيت هاي كاذب بيرون برايش بي جلوه باشد.
5- در صورت داشتن فرزند، مراقب جوّ موجود و حركات همسرتان جلوي ايشان باشيد تا مبادا زمينۀ تأثيرات منفي اين أمر در آنان ايجاد شود.
6- همچنين با كسب رضايت از ايشان مي توانيد با مشاوران دلسوز و با دغدغه هم صحبت كنيد، به نظر مي رسد با روحيۀ مذهبي كه از ايشان ياد كرده ايد، عكس العمل منفي صورت نگيرد.
- كلام نهايي:
همانطور كه مي دانيد، بهترين فردي كه در زندگي مي تواند نقش مهمي در مسايل اخلاقي، اجتماعي و تربيتي انسان تأثيرگذار باشد، همسر مي باشد. در تاريخ زنان نمونۀ زيادي داشته و امروزه داريم كه با مشكلات اخلاقي يا روحي همسرشان كنار آمده و به مرور زمان ايشان را از فضاي نامتعادل خارج ساختند. شما هم مي توانيد با بدست آوردن رگ خواب و مديريت عاطفي و گرامي داشتن ايشان، به صورت غير مستقيم در فضايي كاملاً صميمي، در ايشان موثر باشيد. با تقويت بنيۀ ارادي ايشان، بازوي محكمي برايش باشيد.
با ايشان به تندي و بداخلاقي برخورد نكنيد، اين گونه افراد به اندازۀ كافي عذاب دروني دارند، فقط آرامش و ايجاد فضاي صميمي در ايشان تأثير مي گذارد. نگاهتان الان به ايشان، نگاه به يك بيمار باشد نه انساني كه مرتكب خلافي شده است. با يك مريض بايد با مدارا و مهرباني برخورد كرد تا سريعاً مداوا شود.
- معرفي منابعي براي مطالعۀ بيشترتان:
1- همسرداري، نويسنده: آيت الله اميني.
2- بهشت خانواده، نويسنده: سيد جواد مصطفوي.
3- خانوادۀ برتر، نويسنده: غلامعلي أفرور.
4- سيري در مسائل خانواده، نويسنده: حبيب‌الله طاهري.
پى نوشت‏ها:
1. نساء (4) آيه 34.
2. ناصر مكارم شيرازي، تفسير نمونه، ج 3، ص 370، با تلخيص، نشر دار الكتب الاسلاميه، تهران، بي تا.
3. عبدالرّحيم موگهى، رساله نمونه احكام خانواده، ص 75، قم، مركز انتشارات تبليغات اسلامي.

موفق و موید باشید