نماز

با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما در اين ماه عزيز و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی

با اين كه تا به حال نماز نمي خوانديد، ولي ألان در فكر نماز خوان شدن هستيد نشان مي‌دهد كه روح‌تان سالم است‌ و از كمبود نماز كه غذاي روح است در رنج و عذاب هستيد. اميدواريم همين فكر شما را به يك بنده نماز خوان و بنده شايسته خدا مبدل نمايد.
نماز مهم ترين عمل عبادي در اسلام است كه به صورت نماد اسلام و جامعه اسلامي و شعار اصلي دين است و فاصله بين اسلام و كفر است و اولين چيزي است كه خدا از آن پرسش مي كند. نماز پايه و ستون دين است و هر كس اين پايه را بر پا ندارد، خانۀ دين او ويران است. خواندن نماز بر هر مسلمان بالغ و عاقلي فرض واجب است. همان طور كه شست و شوي بدن انسان را از آلودگي ها پاك مي نمايد و صحت و سلامت جسماني به او مي دهد، نماز روح انسان را از آلودگي ها پاك مي نمايد و از كج روي ها و گمراهي ها و غفلت و گناه كاري و ضلالت به دور مي دارد. «اِنَّ الصَّلوهَ تَنهي عَنِ الفَحشاءِ وَ المُنكَرِ وَ لَذِكرُ اللهِ اَكبَرُ وَ اللهُ يَعلَمُ ما تَصنَعُونَ» (1) بدرستي كه نماز باز مي دارد از كارهاي زشت و ناپسند و همانا ياد خدا بزرگ تراست و خداوند مي داند آن چه را كه انجام مي دهيد.
برادر گرامي! پنج نماز واجب روزانه داريم(فريضه) كه مشتمل بر هفده ركعت است:
نماز صبح دو ركعت است كه با صداي بلند خوانده مي شود و در ركعت دوّم پيش از ركوع مستحب است قنوت خوانده شود، و در ركعت دوّم بعد از سجده دوّم بايد نشست و در حال آرام بودن بدن تشهد خواند و بعد سلام گفت.
نماز ظهر چهار ركعت است كه بايد با صداي آهسته خوانده شود و در ركعت دوّم پيش از ركوع مستحب است كه قنوت خوانده شود و در ركعت دوّم بعد از سجده دوّم بايد نشست و در حال آرام بودن بدن تشهد خواند و بعد ايستاد و دو ركعت ديگر به جاي آورد و بعد تشهد و سلام داد.
نماز عصر چهار ركعت است همانند نماز ظهر.
نماز مغرب سه ركعت است كه دو ركعت اوّل با صداي بلند خوانده مي شود و در ركعت دوّم پيش از ركوع قنوت خوانده مي شود و در ركعت دوّم بعد از سجده دوّم بايد نشست و تشهد خواند؛ سپس ايستاد و يك ركعت ديگر به جا آورد و بعد تشهد و سلام داد.
نماز عشاء همانند نماز ظهر و عصر است فقط دو ركعت اوّل آن با صداي بلند خوانده مي شود.
در ركعت دوّم تمام نمازهاي واجب و همچنين در ركعت سوّم نماز مغرب و ركعت چهارم نماز ظهر و عصر و عشاء بايد پس از سجده دوّم نشست و تشهد خواند.
- أما متن نماز از قرار زير است:
"نماز" با گفتن "الله اكبر" آغاز مي شود، گفتن "الله اكبر" در آغاز نماز به معناي جدايي از غير خدا و پيوستن به اوست.
اعلام بزرگي پروردگار و دوري جستن از تمام قدرتهاي دروغين است.
با اين تكبير به حريم نماز وارد مي شويم و برخي كارها بر ما حرام مي شود.
هنگامي كه نماز را شروع مي كنيم بايد متوجه باشيم كه چه نمازي را مي خوانيم؛ مثلا نماز ظهر است يا عصر و آن را تنها براي اطاعت فرمان خداوند بجا آوريم كه اين همان "نيت" است و از اجزاي اصلي نماز به شمار مي آيد.
از آغاز تا پايان نماز بايد از اين كارها كه نماز را باطل مي كند بپرهيزيم:
1- خوردن و آشاميدن.
2- روي از قبله برگرداندن.
3- سخن گفتن.
4- خنديدن.
5- گريستن.
6- بهم زدن صورت نماز. مثل راه رفتن.
7- كم يا زياد كردن اجزاي اصلي نماز؛ مانند ركوع.
هنگام گفتن "الله اكبر" مستحب است، دستها را تا مقابل گوشها بالا ببريم.
تكبيرة الاحرام قرائت، پس از گفتن "الله اكبر" سوره حمد را مي خوانيم:
بسم الله الرحمن الرحيم
(الْحَمْدُ للّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ الرَّحْمـنِ الرَّحِيمِ مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ إِيَّاكَ نَعْبُدُ وإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ اهدِنَــــا الصِّرَاطَ المُستَقِيمَ صِرَاطَ الَّذِينَ أَنعَمتَ عَلَيهِمْ غَيرِ المَغضُوبِ عَلَيهِمْ وَلاَ الضَّالِّينَ)قرائت
پس از سوره حمد، يك سوره ديگر از قرآن را مي خوانيم به عنوان نمونه، مي توان سوره توحيد را خواند:
بسم الله الرحمن الرحيم
(قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ اللَّهُ الصَّمَدُ لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ وَلَمْ يَكُن لَّهُ كُفُوًا أَحَدٌ )پسرها و مردان بايد نماز صبح و مغرب و عشا، حمد و سوره را (در ركعت اول و دوم) بلند بخوانند ولي دخترها وبانوان، اگر نا محرم صداي آنان را نشنوند مي توانند بلند بخوانند و در نماز ظهر عصر همه بايد حمد وسوره را آهسته بخوانند.
انسان بايد نماز را ياد بگيرد كه غلط نخواند و كسي كه اصلا نمي تواند صحيح آن را ياد بگيرد، بايد هر طور كه مي تواند بخواند و بهتر آن است كه نماز را به جماعت بجا آورد.
ركوع
پس از تمام شدن حمد وسوره سر به ركوع خم مي كنيم و دستها را به زانوها مي گذاريم و مي گوييم:
"سبحان ربي العظيم وبحمده"
و يا مي گوييم: "سبحان الله، سبحان الله، سبحان الله"
سپس سر از ركوع برداشته (مي ايستيم) و آنگاه به سجده مي رويم و هفت عضو بدن؛ يعني پيشاني، كف دو دست، سر زانوها و نوك انگشتان بزرگ پا را بر زمين گذاشته و مي گوييم:
"سبحان ربي الاعلي وبحمده"
يا "سبحان الله" را سه مرتبه تكرار مي كنيم.
در سجده نماز، بايد پيشاني را روي خاك يا سنگ يا چيزهاي ديگري از زمين بگذاريم.
سجده بر چيزهايي كه از زمين مي رويد و براي خوراك و پوشاك انسان مصرف نمي شود نيز صحيح است.
مهر نماز كه بيشتر در بين ما معمول است، در حقيقت قطعه خاك پاكيزه اي است كه نمازگزار همراه خود دارد تا براي سجده، پيشاني را روي آن بگذارد.
پس از سجده اول ، مي نشينيم و بار ديگر به سجده رفته و سجده دوم را مانند سجده اول بجا مي آوريم.
با تمام شدن سجده دوم، يك ركعت نماز به پايان مي رسد؛ يعني تا بدينجا، ركعت اول نماز را خوانده ايم، بنابراين بطور خلاصه، ركعت اول نماز عبارت است از:
1- تكبيره الاحرام (گفتن "الله اكبر" در آغاز نماز).
2- قرائت (خواندن حمد و سوره).
3- ركوع و ذكر آن.
4- دو سجده و ذكر آنها.
ركعت دوم
پس از تمام شدن ركعت اول نماز، بدون آن كه صورت نماز به هم بخورد و يا فاصله اي ايجاد شود، از جا برخاسته، بار ديگر مي ايستيم و حمد و سوره را به همان ترتيبي كه در ركعت اول نماز گفته شد، مي خواند
در ركعت دوم نمازهاي روزانه، بعد از تمام شدن حمد و سوره و قبل از ركوع، مستحب است، دستها را روبروي صورت گرفته ودعايي بخوانيم؛ اين عمل را "قنوت" گويند.
در قنوت مي توان اين دعا را خواند:
"ربنا آتنا في الدنيا حسنة وفي الاخرة حسن وقنا عذاب النار"
پيامبر خدا (ص) فرمود: "كسي كه قنوت نمازش طولاني تر باشد، حسابرسي او در روز قيامت راحت تر است". پس از قنوت، ركوع وسجده ها را مانند ركعت اول بجا مي آوريم.
تشهد
در ركعت دوم هر نماز، پس از تمام شدن سجده دوم بايد در حالي كه رو به قبله نشسته ايم "تشهد" بخوانيم؛
يعني بگوييم:
"اشهد ان لا اله الا الله وحده لا شريك له و اشهد ان محمدا عبده ورسوله
اللهم صل علي محمد وال محمد".
تا اينجا ركعت دوم نماز هم تمام مي شود و اگر نماز دو ركعتي باشد؛ مانند نماز صبح، بعد از تشهد، با گفتن سلام، نماز را تمام مي كنيم؛ يعني مي گوييم:
السلام عليك ايها النبي ورحمة الله وبركاته
السلام علينا وعلي عباد الله الصالحين
السلام عليكم ورحمة الله وبركاته
اكنون نماز صبح را فرا گرفتيم و چنانچه نمازي كه مي خوانيم سه ركعتي يا چهار ركعتي باشد، بايد در ركعت دوم، بعد از خواندن تشهد، بدون آن كه سلام نماز را بگوييم، بايستيم و ركعت سوم نماز را بخوانيم.
ركعت سوم نماز هم مانند ركعت دوم است، با اين تفاوت كه در ركعت دوم بايد با حمد و سوره بخوانيم، ولي در ركعت سوم، سوره و قنوت ندارد و فقط "حمد" را مي خوانيم و يا به جاي حمد، سه مرتبه مي گوييم:
"سُبحانَ اللهِ والحَمدُ للهِ وَلا اِلهَ الاّ اللهُ واللهُ اكبرُ"
پس اگر نماز مغرب مي خوانيم، بايد بعد از سجده دوم (در ركعت سوم) تشهد بخوانيم وبا سلام، نماز را پايان دهيم.
اگر نمازي كه مي خوانيم چهار ركعتي باشد؛ يعني: نماز ظهر يا عصر يا عشا؛ پس از سجده ها (در ركعت سوم) بدون آن كه تشهد يا سلام را بخوانيم، مي ايستيم و ركعت چهارم را مانند ركعت سوم انجام مي دهيم و در پايان نماز؛ يعني پس از سجده دوم مي نشينيم و تشهد و سلام را مي خوانيم و نماز را تمام مي كنيم.خلاصه نماز
اكنون كه چگونگي نمازهاي روزانه بيان شد، ياد آوري اين نكته لازم است كه؛ آنچه در نماز خوانده مي شود و ياد گرفتن آنها لازم است، تنها بيست جمله مي باشد، پس يادگيري نماز را دشوار ندانيم، و اين دستور زندگي ساز اسلام را كوچك نشماريم. بلكه با چند ساعت صرف و چند مرتبه تكرار اين جملات، به آساني مي توان نماز را فرا گرفت.
براي اطلاعات بيشتر به كتاب رساله هفت ركن دين در عبادات اهل يقين، نويسنده: دكتر امير حسين شاه خليلي، مراجعه فرماييد.
همچنين براي رسيدن به مسايل جزئي تر نماز به اين آدرس هاي اينترنتي رجوع كنيد:
- http://shahrekord.namaz.ir/page.php?page=articles&cat=15&office=shahrekord
- http://www.vajhedin.blogfa.com/post-29.aspx
پي نوشت:
1. عنكبوت(29)، آيۀ 45.

موفق و موید باشید