ارتباط با ارواح

در مورد احضار روح باید گفت:
از آنجا که روح انسان حقیقتی مجرد از ماده است، چه بسا در فرض کم کردن تعلقات خود از بدن مادی بتواند با ارواح دیگر انسان هایی که از دنیا رفته اند به نوعی ارتباط برقرار نماید، چنان که می دانیم بزرگان دین این گونه بودند و ارواح را در عالم برزخ مشاهده کرده از اعمال و رفتارهای آنان خبر می دادند ؛ ممکن است برخی افراد دیگر هم ، چنین توانایی هایی برای ارتباط با ارواح را داشته باشند، اما نباید از یاد برد که امکان تایید و درک درستی این ادعاها بسیار پایین است و حتی اگر این افراد شیاد و دروغ گو هم نباشند، احتمال توهم و یا ارتباط با موجوداتی چون اجنه و روح پنداشتن آن ها هم کم نیست، در نتیجه نمی توان به ادعاهای افراد در زمینه ارتباط با ارواح و یا قدرت احضار روح آن هم با شیوه های معروف و متداول یعنی از طریق مدیوم ها (اسپریتیسیم) توجه نمود.
در برخی منابع نقل شده که در سال 1875 میلادى انجمن فیزیک وابسته به دانشگاه «سن‏پترزبورک» هیأتى را مأمور کرد تا درباره احضار ارواح به مطالعه بپردازد و نتایج تحقیقات خود را اعلام کند. این هیأت پس از بررسى‏هاى فراوان اعلان کرد که پدیده‏هاى مربوط به احضار ارواح به علت حرکات ناخودآگاه، یا اشتباه ضمیر افراد مى‏باشد و احضار ارواح ادعایى، بیش نیست.
حتی تجربه افراد مورد اعتماد و موثق نیز واهی بودن بسیاری از این ادعاها را ثابت می کند؛ واعظ شهیر مرحوم محمد تقى فلسفى مى‏ فرمود:
« در یکى از جلسات احضار ارواح حضور داشتم. هر یک از حاضران به نوبت نزد «مدیوم» مى‏رفت و مى‏گفت: روح فلانى شخص را حاضر کن. وى نوشته‏اى را در سوراخ میز مى‏گذاشت و با چرخاندن چرخ دنده به داخل میز مى‏برد و بعد از چند دقیقه نوشته‏اى از آن ظاهر مى‏شد که مثلاً روح عموى شما حاضر شده است و به شما سلام مى‏رساند و جویاى حال شما است.
از هیچ یک از آن چه مشاهده کرده بودم، قانع نشدم که پاسخ سؤال‏ها مربوط به روح است، تا نوبت به من مى‏رسید. گفتم: روح حکیم ابوالقاسم فردوسى شاعر نامدار ایران را براى من احضار کن. مدیوم نوشته‏اى به میز سپرد و بعد از پنج دقیقه چرخ دنده را چرخاند و کاغذى از آن ظاهر شد که نوشته بود جناب آقاى محمد تقى فلسفى روح حکیم ابوالقاسم فردوسى این جا حضور دارد و به شما سلام مى‏رساند. من گفتم: با این نوشته قانع نشدم که روح فردوسى حاضر شده است. مى‏خواهیم از او سؤالى کنم. مدیوم گفت: وقت شما تمام شده است. بار دیگر در نوبت قرار بگیر تا نوبت تو فرا برسد. نوبت که به من رسید، یک صفحه نوشته به او دادم و گفتم: این را بده به روح حکیم ابوالقاسم فردوسى تا به صورت نظم همانند شاهنامه، درآورد، و مى‏دانستم که این مدیوم نمى‏تواند مانند فردوسى شعر بسراید. کاغذ را در سوراخ میز گذاشت و چرخ دنده را چرخاند و بعد از گذشت ده دقیقه با ناراحتى تمام کاغذى را از میز بیرون آورد که نوشته بود: جناب آقاى فلسفى روح حکیم ابوالقاسم فردوسى از این سؤال شما ناراحت شده و قهر نموده و از این جا رفته است ». (1)
از امثال این گونه گزارش‏ها فهمیده مى‏شود که احضار روح به شکل متداول مدیوم ها یعنی «اسپریتیسیم» غالبا شیطنتى بیش نیست و معمولاً افراد ساده لوح تحت تأثیر آن قرار مى‏گیرند. در نتیجه آن چه تحت عنوان خبر ارواح هم منتقل می شو ارزشی ندارد و قابل اهمیت دادن نیست .
آیت الله مکارم شیرازى در کتاب عود ارواح درباره شیطنت‏هاى مدعیان احضار ارواح مفصل بحث نموده است و حتی گزارش مبسوطی از حضور خود در یکی از این جلسات و شواهد و قرائن نادرست بودن یا مشکوک بودن ادعاهای مدیوم مورد نظر را ارائه نموده اند. (2) ایشان در عین حال که اصل مسئله ارتباط با ارواح را به عنوان یک امر ممکن پذیرفته، اما به سوء استفاده‏هایى که در این مسئله صورت گرفته و موهوماتى که در آن وجود دارد، اشاره کرده اند.
در جمع بندی باید گفت از منظر عقلی روح حقیقتی مجرد است که در انسان های زنده به دلیل اتصال این روح با جسم، قابلیت های اصلی آن مانند ارتباط با موجودات مجرد به حد اقل می رسد، اما هرچه این تعلق و اتصال روح به ماده و جسم کمتر شود امکان شکوفایی توانایی های خاص روح و ارتباط آن با ارواح دیگر قوی تر می گردد؛ البته این قدرت روحی ممکن است در برخی افراد به طور کاملا طبیعی و ذاتی وجود داشته باشد، یا بخاطر عنایات الهی به افرادی داده شود و یا با ریاضت های شرعی و غیر شرعی به دست بیاید.
در هر حال ادعاهایی که در این باره می شود در اکثر قریب به اتفاق توهم یا شیادی است و نمی توان اعتنایی به آن نمود. هرچند اصل امکان ارتباط با اموات در عالم خواب یا از طریق اولیاء الهی مقدور است و نمی توان گفت ارواح مطلقا چنین اجازه ای ندارند، اما مهم آن است که زمینه این ارتباط در عالم خارج برای ما حاصل نمی شود و اگر احیانان چنین شرائطی فراهم شود این خبرها و پیام ها حجیت نداشته و نمی توان با آن ها معامله واقعیت و حقیقت نمود .

پي نوشت ها :
1. http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=17257&threadID=157352&pageIndex
2. آیت الله ناصر مکارم شیرازی، ارتباط با ارواح، بخش دوم، مشاهدات شخصی از جلسه احضار ارواح.