اصل غیبت جزء سنت الهی است یا بشری؟

با سلام و تشكر از ارتباط شما با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني
غيبت و نهان زيستي، پديدهاي نيست كه براي اولين بار و تنها درباره آخرين حجّت پروردگار روي داده باشد بلكه از روايات فراوان استفاده ميشود كه تعدادي از پيامبران بزرگ الهي، بخشي از زندگي خود را در پنهاني و غيبت بودهاند و اين امر به جهت حكمت و مصلحت خدايي بوده و نه يك خواسته شخصي و يا مصلحت خانوادگي.
بنابراين غيبت يكي از سنّت هاي(1) الهي است كه در زندگي پيامبراني همچون ادريس، نوح، صالح، ابراهيم، يوسف، موسي، شعيب، الياس، سليمان، دانيال و عيسي(ع) جريان يافته است و هر يك از آن سفيران الهي به تناسب شرايط سالهايي را در غيبت بسر بردهاند.(2)
به همين دليل است كه در روايات از غيبت حضرت مهدي(عج) به عنوان يكي از سنتهاي پيامبران ياد شده است و يكي از دلايل غيبت آن حضرت، اجرا شدن سنّت انبياء(ع) در زندگي حضرت مهدي(عج) شمرده شده است.
امام صادق(ع) فرمود:
«به راستي كه براي]امامِ قائم از ما غيبتي است كه مدت آن طولاني خواهد بود. راوي گويد: دليل اين غيبت چيستاي فرزند رسول خدا(ص)؟»
حضرت ميفرمايد:
«خداوند ميخواهد سنتهاي انبياء در غيبت هايشان درباره آن حضرت روي دهد.» (3)
از سخن فوق اين نكته نيز آشكار ميشود كه سخن از غيبت امام مهدي(عج) سالها پيش از ولادت آن بزرگوار، مطرح بوده است و پيشوايان اسلامي از پيامبر اكرم(ص) تا امام عسكري(ع) از غيبت آن حضرت و بعضي از خصوصيات آن و آنچه در زمان غيبت اتّفاق خواهد افتاد، خبر دادهاند و نيز وظايفي را براي مردم مؤمن در آن زمان بيان داشتهاند. (4)
پيامبر اسلام(ص) فرمودهاند:
«مهدي(عجل الله تعالي فرجه الشريف) از فرزندان من است... براي او غيبتي است و حيرتي پريشاني تا آنگاه كه مردمان از دينهاي خود گمراه شوند پس در آن زمان ميآيد مانند شهاب ثاقب ستارهاي روشن و تابان[؛ پس زمين را از عدل و داد پر ميكند همانگونه كه از ظلم و ستم آكنده باشد.» (5)
پي نوشت ها:
1. قرآن كریم در سورههای متعددی از جمله غافر، آیه58؛ فتح، آیه23 و اسراء، آیه77 سخن از سنّت الهى مطرح كرده است و از مجموع اینها استفاده مى شود كه مقصود از سنّت الهى قوانین ثابت و اساسى الهى است كه هرگز دگرگونى در آن روى نمى دهد. این قوانین هم بر اقوام گذشته حاكم بوده است و هم بر اقوام امروز و آینده حكومت خواهد كرد. (تفسیر نمونه، ج 17، ص 435، با تلخیص)
2. الشيخ الصدوق، كمال الدين وتمام النعمة،تحقيق : تصحيح وتعليق : علي أكبر الغفاري، سال چاپ: محرم الحرام 1405 - 1363 ش، ناشر : مؤسسة النشر الإسلامي التابعة لجماعة المدرسين بقم المشرفة، ج 1، باب اول تا هفتم، ص 127 تا 153.
3. علامة مجلسي، بحار الأنوار، بيروت - لبنان، ناشر: دار إحياء التراث العربي سال چاپ: 1403 - 1983 م ، ج 52، ح 3، ص 90.
4. صافی گلپایگانی، منتخب الاثر، قم، موسسه السیده المعصومه، فصل دوّم، باب هاى 26 تا 29، ص 312 تا 340.
5. كمال الدین، ج 1، باب 25، ص 286.