با سلام
در آیه 10 سوره حدید خداوند متعال فرموده اند که کسانی که قبل از فتح مکه انفاق کرده اند مقامشان بیشتر از کسانی هست که بعد از فتح مکه انفاق کرده اند
اهل تسنن از این آیه استفاده می کنند برای برتری خلفای غاصب ولایت
در جواب این ادعا چه جوابی عالمان شیعه دارند؟
با سلام و تشكر از ارتباط شما با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني
این آیه به شرح زیر است:
لا يَسْتَوي مِنْكُمْ مَنْ أَنْفَقَ مِنْ قَبْلِ الْفَتْحِ وَ قاتَلَ أُولئِكَ أَعْظَمُ دَرَجَةً مِنَ الَّذينَ أَنْفَقُوا مِنْ بَعْدُ وَ قاتَلُوا وَ كُلاًّ وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنى وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبير (1)
كسانى كه قبل از پيروزى انفاق كردند و جنگيدند (با كسانى كه پس از پيروزى انفاق كردند) يكسان نيستند آنها بلندمقامتر از كسانى هستند كه بعد از فتح انفاق نمودند و جهاد كردند و خداوند به هر دو وعده نيك داده و خدا به آنچه انجام مىدهيد آگاه است.
این آیه از یک قانون معقول و منطقی خبر می دهد که هر کس در دوران سختی ایمان بیاورد و برای پیشبرد اهداف دین و پیامبر هزینه کند، ارزش و مقام و جایگاه او بالاتر از کسانی است که بعد از گشایش و گذشتن زمان عسرت اسلام ایمان بیاورند و هزینه کنند.
البته این زمانی است که افراد قبل از گشایش و در دوران عسرت به واقع ایمان آورده و از سر صدق و صفا هزینه کنند.
ما هم قبول داریم که این افراد در زمان عسرت اسلام ایمان آورده اند و برای اسلام و پیشرفت آن هزینه کرده اند و صدق و صفای آنان را خدا می داند و ما موظفیم ایمان و تلاش آنان را صادقانه بدانیم مگر این که دلیل قطعی بر صادقانه نبودن داشته باشیم - که فرض بر این است که چنین دلیلی نداریم - ولی این به جای خود و جایگاه خلافت و جانشینی هم به جای خود.
ایمان آوردن به پیامبر و هزینه کردن در زمان عسرت اسلام مختص خلفای سه گانه نیست بلکه دیگرانی هم بوده اند که هم قبل از اینان ایمان آورده اند و هم هزینه و فداکاری بیشتر کرده اند و اگر تنها ملاک جانشینی پیامبر این باشد، آنان به جانشینی سزاوارترند.
خلیفه اول و دوم نه اولین ایمان آورنده به پیامبر بوده اند و قبل از آنها افراد دیگری ایمان آورده بودند و نه بیشترین فداکاری را کرده اند. این افراد در بعضی جنگ ها مرتکب فرار شده اند و در بسیاری از جنگ ها که شرکت داشته اند، اقدام خاصی از آنها صورت نگرفته و ظاهر نشده است در حالی که مثلا علی بن ابی طالب هم اولین ایمان آورنده است و هم بیشترین هزینه را کرده و جانبازی او در راسلام نظیر ندارد. خوب طبیعی است که اگر فقط همین ملاک باشد، باز هم او اولویت دارد. بله خلیفه اول و دوم از بسیاری که بعد از فتح مکه ایمان آوردند و برای پیشبرد اسلام هزینه ای نکردند، جلوتر بوده ولی از بسیاری نیز عقب تر بودند و با همه ارزشی که برای ایمان و جهاد و فداکاری آنان هست، اما حق نداشتند بر مسند خلافت بنشینند.
پی نوشت:
1. حدید (57) آیه 10.
