داستانهایی را که تعریف میکنند مثلا میگویند فلانی داشت میرفت بهشت یا فلانی داشت میرفت جهنم یا داستانهای دینی از این قبیل داریم حالا که نه کسی تا حالا نه بهشت رفته و نه جهنم و حتی پیامبر فرمودند که هیچ کس از روز قیامت خبر ندارد پاسخ شما در این رابطه چیست؟
در پاسخ اين سوال مي گوييم كه اولا اكثر اين داستانها سند معتبري ندارند و شما نيز آدرس منابع مورد نظرتان را در اختيار ما نگذاشتید تا در مورد آن ها بررسی لازم صورت بپذیرد. ثانيا بر فرض اين كه سند اين داستانها درست باشد مي گوييم كه تنها راه با خبر شدن از آينده و بهشت و جهنم، رفتن به بهشت و جهنم نيست. بلكه پيامبران و اولياء الهي بوسيله وحي و الهام و كشف و شهود از آينده و بهشت و جهنم خبر داده اند و اين قبيل داستانها نيز مي توانند به گونه اي خبر دادن از آينده باشند.
ثالثا ممكن است مراد از بهشت و جهنم رفتن بعضي افراد در اين داستانها بهشت و جهنم برزخي باشد نه بهشت و جهنم اخروي و از آیات و روایات متعدد استفاده میشود که انسان پس از مرگ دارای حیات برزخی میباشد و بعد از مرگ در بهشت و يا جهنم برزخي به سر مي برد و مراد از برزخ همان قبر از آن زمانی که انسان میمیرد تا روز قیامت مي باشد(1)كه قبر و عالم برزخ یا باغی است از باغهای بهشت و یا چاهی است از چاههای جهنم».(2)
خداوند متعال در قرآن درباره شهیدان مي فرمايد:«وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذينَ قُتِلُوا في سَبيلِ اللَّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ»(3) (اى پيامبر!) هرگز گمان مبر كسانى كه در راه خدا كشته شدند، مردگانند! بلكه آنان زندهاند، و نزد پروردگارشان روزى داده مىشوند) و هم از فرعونیان سخن میگوید که «النَّارُ یعْرَضُونَ عَلَیهَا غُدُوًّا وَعَشِیا وَیوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذَابِ (4)( عذاب آنها آتش است كه هر صبح و شام بر آن عرضه مىشوند و روزى كه قيامت برپا شود (مىفرمايد:) «آل فرعون را در سختترين عذابها وارد كنيد» .
در روايتي ابوبصير گويد از امام صادق (ع) درباره ارواح مومنان پرسيدم در پاسخ فرمود: ارواح مومنان در خانه هائي از بهشت اند از غذاي آنجا مي خورند و از نوشيدنيهاي آنجا مي نوشند و پيوسته مي گويند پروردگارا قيامت را بر پا كن و وعده هاي خود را درباره ما محقق ساز (5) و نيز درباره ارواح مشركان فرمود: در آتش معذبند و پيوسته مي گويند پروردگارا قيامت را برپا مساز و وعده هاي خود را درباره ما محقق ننما.(6)
پس نعمت و عذاب(بهشت و جهنم) هر دو در برزخ وجود دارد. مرحوم علامه طباطبائي در مورد عالم برزخ معتقد است كه انسان پس از مرگ از جهت اعتقاداتى كه داشته و اعمال نيك و بدى كه در اين دنيا انجام داده مورد بازپرسى خصوصى قرار مى گيرد و پس از محاسبه اجمالى، طبق نتيجه اى كه گرفته شد به يك زندگى شيرين و گوارا يا تلخ و ناگوار محكوم گرديده با همان زندگى در انتظار روز رستاخيز عمومى به سر مى برد. (7)
اما اين كه آيا چنين داستانهايي با روايتي كه ذكر كرديد (پیامبر فرمودند که هیچ کس از روز قیامت خبر ندارد) منافات دارد يا نه؟ مي گوييم اولا چنین روایتی را در منابع روایی نیافتیم. ثانيا اگر مراد شما آيه شريفه اي است كه مي فرمايد: یسْأَلُونَكَ عَنْ السَّاعَةِ أَیانَ مُرْسَاهَا قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ رَبِّی لا یجَلِّیهَا لِوَقْتِهَا إِلاَّ هُوَ (8) راجع به قیامت از تو میپرسند در چه زمانی قیامت رخ میدهد بگو: تنها پروردگارم از آن آگاه است. و کسی جز او نمیتواند در وقت خود آنرا پدیدار سازد » مي گوييم كه در اين آيات علم به روز وقوع قيامت را مختص خدا كرده است نه علم به وقايع بهشت و جهنم را در نتيجه اين گونه داستانها هيچ منافاتي با ابین قبیل آيات و روايت ندارد.
پي نوشت ها:
1. علامه مجلسي. بحار الانوار، نشر دار الاحیاء التراث العربی، بیروت 1403ق، ج 6، ص268.
2. همان. ج 6، ص 159.
3. آل عمران(3)، آیه 169.
4. غافر(40) آیه 46.
5. علامه مجلسي. بحار الانوار، نشر دار الاحیاء التراث العربی، بیروت 1403ق، ج 6، ص269.
6. همان، ج6، ص271.
7. علامه طباطبائي، شيعه در اسلام، دفتر نشر اسلامي، قم، چاپ سيزدهم،ص 163.
8. تكاثر (102)، آیه 5-7.
