توبه

با سلام و تشكر از ارتباط شما با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني
در توبه و بازگشت به درگاه پروردگار همیشه باز است حتی اگر شخصی چند بار توبه را شکسته و هر بار مرتکب گناه یا گناهان کبیره شده باشد.
امام باقر(ع) میفرماید: «مؤمن هرگاه توبه کند، خداوند او را میآموزد، پس باید برای آینده، پس از توبه و آمرزش، کار نیک کند».
راوی میگوید: عرض کردم: اگر پس از توبه و استغفار از گناهان، باز گناه کند و دوباره توبه کند، چگونه است، حضرت فرمود: «آیا می پنداری که بنده مؤمن از گناه خویش پشیمان می شود و از آن آمرزش می خواهد و توبه می کند اما خداوند توبهاش را نمی پذیرد؟» عرض کردم: اگر چند بار گناه کرد و توبه نمود ،چگونه است، فرمود: «هر گاه مؤمن استغفار و توبه کند، خداوند او را می آمرزد، زیرا خداوند آمرزنده و مهربان است».(1)
این درگه ما درگه نومیدی نیست صد بار اگر توبه شکستی باز آی
البته این سخنان به معنای تجویز گناه بعد از توبه نمیباشد، بلکه مربوط به کسی است که توبه واقعی از گناه میکند . تمام شرایط توبه در او (از جمله پشیمانی از عمل گذشته و تصمیم بر ترک در آینده) وجود دارد، اما با همه این احوال بعد از توبه نمودن و پس از این که قصد واقعی داشت که دوباره گناه نکند، باز به دلیل ضعف نفس و ضعف ایمان گرفتار فتنه و گناه آلوده شده است. در چنین صورتی گناه، توبه گذشته را از بین نمیبرد.
تذکر چند نکته لازم :
1ـ توبه باید واقعی و حقیقی باشد. چه بسا افرادی که استغفار میکنند، باز به گناه آلوده میشوند . هیچ گونه تصمیم جدّی بر ترک گناه نمیگیرند. کار این گونه افراد شبیه مسخره کردن خدا است! امام رضا علیه السلام می فرماید : المستغفر من ذنب و یفعله کالمستهزئ بربّه ؛(2) کسی که با وجود مداومت بر گناه استغفار کند، مثل کسی است که پروردگار خویش را مسخره می کند .
2ـ اگر حق النّاس را پایمال کرده است، ابتدا باید آنان راضی شوند، سپس توبه و استغفار به درگاه خدا پذیرفته شود.اگر حق الله را ضایع کرده و انجام نداده، باید مصمم باشد آن را جبران کند ،مثلا اگر نماز و روزه را ترک کرده بود، در صدد قضای آن باشد.

پینوشتها:
1 . بحار الانوار، ج 6، ص 40.
2. اصول کافی ،ج2 ،ص 504.