اموات

با سلام و تشكر از ارتباط شما با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني
پاسخ در چند محور بیان می شود:
الف_ در باره فراز اول پرسش باید گفت در آموزه های دینی این مسله گفته نشده که خواندن قرآن برای آن افراد موثر نباشد، در روایات به طور کلی این مطلب آمده که خیرات برای باز ماندگان و مانند آن برای اموات مسلمان اثرهای بسیار مفید و راهگشایی می تواند داشته باشد. از این رو تاکید شده که برا ی اموات خیرات انجام شود که چند نمونه از آن آموزه ها اشاره می شود:
رسول خدا(ص) فرمود: «حضرت عیسی(ع) از کنار قبری عبور کرد، دید که صاحب قبر را عذاب می کنند، سپس در سال آینده از کنار همان قبر عبور نمود، دید که خبری از عذاب نیست، گفت: بار پروردگارا! سال قبل که از این جا عبور کردم، دیدم صاحب قبر معذّب است و در این سال دیدم عذاب از او برداشته شده، خدا خطاب به عیسی فرمود: ای روح الله! از این مرد فرزندی به مقام بلوغ رسیده، فرزند صالح و نیکو کرداری است، راهی را برای مردم استوار و هموار نمود و یتیمی را مسکن و مأوی داد، پس من به برکت عمل فرزندش از گناه او درگذشتم(1)
بعضى از صحابه از حضرت رسول (ص) نقل کرده اند که حضرت فرمود: هدیه بفرستید براى مردگان خود. . . صدقه و دعا(2)
هم چنین در روایات، به دعا و طلب رحمت و قرائت قرآن برای برادران و خواهران دینی فوت شده، بسیار سفارش شده است.
امام صادق (ع) فرمود: میت به خاطر طلب رحمت و استغفار بازماندگان خوشحال مى شود، همان گونه که افراد زنده با هدایا خوشحال مى شوند. (3)
پیامبر فرمود: سخت ترین شب ها، شب اوّل قبر است. مى توانید با پرداخت صدقه، به مردگان خوبی کنید. اگر مالى براى صدقه نداشته باشید، لااقل دو رکعت نماز بخوانید و به روح او هدیه کنید که خداوند از آن لحظه هزار فرشته به سوى قبرش مى فرستد که با هر فرشته اى لباسى است و قبر او را از تنگى و فشار مى رهانند و وسعت مى بخشند. (4)
از امام صادق سوال شد: آیا به میت بعد از مرگش چیزی می رسد؟
حضرت فرمود: حج و صدقه و روزه ای که به نیابت از او بگیرند. (5)
از این روایات معلوم می شود که این امور برای مردگان حتی آنانی که خود توفیق عمل بدان را نداشته مفید و موثر است.
ب_ درباره دیدار ائمه در برزخ در روایات چیز صریحی نیامده، ولی بر اساس روایات انسان ها، اعم از مومن و کافر بعد از مرگ بستگان خود را دیدار خواهند کرد. در این باره روایات متعددی نقل شده که به دو نمونه از آن اشاره میشود:
1- در حضور امام صادق (ع) سخن از ارواح مومنان به میان آمد، حضرت فرمود: «ارواح المومنین یلتقون؛ ارواح مومنان در برزخ با هم ملاقات و دیدار میکنند».
آنگاه شخصی با تعجب و شگفتی از حضرت پرسید: آیا ملاقات میکنند؟ فرمود: «نعم و یتسائلون و یتعارفون حتی اذا رایته قلت: فلان؛ (6) بلی، و با یک دیگر گفتگو مینمایند و همدیگر را میشناسند. وقتی کسی را دیدی ،میگویی فلانی است».
2- در روایت دیگر درباره دیدار همه انسانها با هم مسلکانش سخن گفته است، راوی میگوید: به امام صادق (ع) عرض کردم: ارواح مومنان کجاست؟ حضرت فرمود:
«ارواح المومنین فی حجرات فی الجنه، یاکلون من طعامها و یشربون من شرابها و یتزاورون فیها؛ ارواح مومنین در منازل بهشتاند . از طعامهای آن میخورند. از نوشیدنیهای آن مینوشند . همدیگر را میبینند و زیارت مینمایند». راوی بعد از ارواح کفار پرسید، فرمود: «فی النار یاکلون من طعامها و یشربون من شرابها و یتزاورون فیها؛ (7) ارواح کفار در آتشاند. از غذای و نوشیدنی آن استفاده میکنند. همدیگر را میبینند و با هم ملاقات و دیدار دارند».
پی نوشت:
1. نقل از محمد حسینی طهرانی، معاد شناسی، نشر حکمت، قم 1403ق. ج3، ص 225.
2. شیخ عباس قمی، مفاتیح‏الجنان، نشر دفتر فرهنگ اسلامی تهران، 1370 ش، ص 568 الی571.
3. فیض کاشانی المحجة البیضاء، نشر جامعه مدرسین قم 1370 ش، ج 8، ص 292.
4. اسماعیل معزی ملایری جامع احادیث شیعه نشر دار العلمیه، 1360ش، ج7، ص439.
5. مجلسی، بحار الانوار، نشر دار الاحیا التراث العربی، بیروت 1103 ق، ج6، ص294.
6. برقی، محاسن برقی، نشر دار الاحیا التراث العربی، بیروت، 1408 ق ، ص 178.
7. همان، ص 178.