اعتقادی

با سلام و تشكر از ارتباط شما با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني
طلبه بزرگوار ضمن آرزوي توفيق شما در كسب علم و معرفت روز افزون در پاسخ اين سؤال توجه شما را به چند نكته جلب مي نمائيم:
1.اين پرسش از پرسش هاي اساسي و تاثير گذار در روند زندگي انسان مي باشد كه از دير باز مورد تامل و تحقيق افراد مختلف قرار گرفته است، و متناسب با سطح پرسشگر پاسخ ها نيز روند خاص خود را داشته است؛ يكي از پاسخ ها كه در خصوص هدف از زندگي انسان معمولا مورد توجه قرار مي گيرد رسيدن انسان به كمال است. لذا با توجه به نكته اي كه در سؤال خود شما در اين مورد بيان شده است در پاسخ به توضيح همين مطلب مي پردازيم.
اگر چه اين سؤال مي تواند در يك نگاه كلي تر در مورد هدف خلقت انسان از سوي خداوند مطرح گردد كه در آن صورت پاسخ نيز اندكي گسترده تر بيان مي شود زيرا در آن صورت يك تقسيم بندي در مورد اهداف خلقت مطرح مي گردد كه بخشي مربوط به اهداف خود خالق از خلقت مخلوقاتي نظير انسان مي باشد كه در پاسخ بيان مي شود كه هدف او از چنين خلقتي متجلي نمودن كمالات ذاتي خود بوده است. يعني چون در ذات خود دارنده اين كمالات به نحو مطلق بوده است اراده كرده كه تجلي اين كمالات را در قالب خلقت مخلوقات خود كه اشرف آنها انسان بوده است مشاهده نمايد لذا انسان را همراه جهان خلقت آفريد.
اما بخش ديگري از اين اهداف با توجه به خود مخلوقات مي باشد، يعني خداوند غير از اين كه انسان را براي تجلي ذات و كمالات خود خلق كرد، چه مسيري را براي زندگي انسان ترسيم نمود و او را براي رسيدن به چه هدفي خلق كرد، و در واقع انسان در مسير زندگي بايد براي رسيدن به كجا تلاش كند؛ كه در پاسخ بيان مي شود خداوند استعداد و زمينه رسيدن به همه كمالات را در وجود هر انساني به اندازه ظرفيت خود او قرار داده است كه هر كس به هر مقدار آن كمالات را به فعليت برساند و استعدادهاي خود را شكوفا نمايد به همان ميزان از داشتن اين كمالات بهره مند شده و به سعادت ابدي و لذتهاي دائمي خواهد رسيد.(1)
ارزش اين كمالات نياز به توضيح زيادي ندارد، همين بس كه انسان به هر مقدار اين كمالات را در وجود خود پرورش مي دهد به همان ميزان رنگ و صبغه الهي به خود مي گيرد، رفتار و منش و كردار او رنگ و بوي الهي به خود مي گيرد و لحظه لحظه فرد خود را به محبوب و معشوق خود نزديكتر مي يابد و از درك حضور در محضر او و رسيدن به مقام رضاي الهي لذت مي برد ،لذتي كه عمق آن را جز كساني كه به آن مقام رسيده اند نمي توانند درك كنند.
2.اگر چه با برداشتي كه انسان در زندگي دنيوي از ماندن در يكجا به صورت دائمي دارد سؤال شما منطقي است. لكن كمالات و نعمتها و لذتهائي كه انسان در نهايت با مسير سعادت و هدايت در قيامت به آنها مي رسد و به صورت ابدي از آنها بهره مند خواهد شد با لذتها و نعمتهاي مادي كه انسان در دنيا تجربه مي نمايد متفاوت است. زيرا در تمام لذتهاي مادي نوعي دلزدگي و سيري و درد و رنج همراه است در حالي كه نعمتهاي بهشتي كه نتيجه كمالات انساني مي باشند لذت محض و خالص مي باشند هرگز به انسان سيري و خستگي از آنها دست نمي دهد. لذا خداوند در اوصاف بهشتيان بيان مي كند. هرگز از نعمتهائي كه در آنها غرق هستند دلزده نشده و آرزوي تحول و تغيير آن را نمي كنند.(2) اين نعمتها تا حدي گسترده و متنوع و لذت بخش مي باشد كه حتي در تصور انسان در زمان حيات دنيوي او نمي گنجد.(3)
اوصافی که در مورد نعمتهای بهشتی مثل رودهای خروشان و میوه ها و حوريان بهشتی و... ذکر کردید، تنها بخش کوچکی از نعمتهای بهشت است و در مقايسه با نعمتها و لذت هاي كه ذكر نشده اند ناچيزند در حالي كه آیات قرآن بیانگر آن است که در بهشت نه تنها اين نعمتها، بلكه هر چيزي كه انسان بخواهد و اراده كند برای او فراهم میشود (4) و در بهشت هر چیزی که مورد میل و رغبت بهشتیان باشد و حتي لذت هائي فوق خواستههای آنان وجود دارد. (5) خداوند متعال مي فرمايد: " هیچ کس نمیداند و در مقابل اعمال خیری که پاکان و نیکان در این جهان انجام میدهند، چه نعمت هایی که مایه روشنی چشم است، در جهان غیب برای آنان فراهم شده است". (6) در تفاسیر شیعی و سنی ذیل این آیه حدیثی از رسول گرامی اسلام (ص) بدین مضمون نقل شده: "خداوند فرموده: برای پاداش بندگان شایسته و درستکارم، نعمت هایی آماده کرده ام که نه چشمی آنها را دیده و نه گوش شنیده و نه بر قلب بشری خطور کرده است". (7)
جداي از همه نعمت هاي جسمي اصل نعمت هاي بهشتي نعمت ها و لذت هاي روحاني و معنوي مي باشد كه با نعمت هاي جسمي بهشتي قابل مقايسه نمي باشد. مثل خوشی و سلامتی و طول عمر و بالاتر از آن جاودانگی و اين كه در آن جا هیچ غم، بیماری و غصه وجود ندارد و جز خوشی و لذت نیست،آن جا كسي سخن بیهوده ای بر زبان نمیآورند و نمیشنوند (8)، نه ترس و اندوهی دارند (9)، و نه در دل، کینه و کدورتی. (10) و سخنی جز سلام و درود و تحیت بین آنان نیست. (11) يكي از بالاترين لذت هاو نعمت هائي كه در بهشت نصيب انسان هاي صالح مي شود، نعمت رضوان الهی (12) و لقاء الهي (13) می باشد. بهشتيان در اين مقام لطف هایی از پروردگارشان دریافت میدارند که ایشان را غرق سرور میسازد و هیچ کس نمیتواند تصوری از مرتبه آن سرور داشته باشد (14) و این سعادت بی مانند و نعمتهای وصف ناشدنی و رحمت و رضوان و قرب الهی برای همیشه ادامه خواهد یافت. (15)
جهت اطلاع بیشتر در مورد نعمتهاي بهشتي و وضعيت انسان در بهشت می توانید کتاب پیام قرآن آیه الله مکارم شیرازی، ج6 مبحث نعمت های جسمانی و مبحث لذات روحانی بهشت را مطالعه بفرمایید.
3. دوست بزرگوار و طلبه عزيز معمولا در روند عادي و رايج حوزه در سه پايه اول در محتواي دروس بيش از مباحث اعتقادي در مورد ادبيات عرب تمركز مي شود كه امري لازم و ضروري است لذا طبيعي است كه آشنائي دقيق تر با مباحث اعتقادي اندكي به تاخير مي افتد ان شاء الله در پايه هاي درسي بعدي با مباحث اعتقادي به صورت مفصل تر و دقيق تر آشنا خواهيد شد در عين حال جهت آشنائي و آگاهی بیشتر میتوانید به کتاب انسان و سرنوشت، استاد مطهری مراجعه فرمایید.
پي نوشت ها:
1. رك:www.pasokhgoo.ir/node/9841
2. كهف(18)، آيه 108.
3. سجده (32)، آیه 17.
4. نمل (27)، آیه 21 و فرقان (25)، آیه 16 و زمر (39)، آیه 34 و فصلت (41)، آیه 31 و شوری (42)، آیه 22 و زخرف(43)، آیات 71 و 70 و ق (50)، آیه 35.
5. ق (50)، آیه 35.
6. سجده (32) آیه 17.
7. طبرسي، تفسیر مجمع البیان، ناصرخسرو 1372ش، ح 7 و 8، ص 331 و سيوطي، تفسیر درالمنثور، كتابخانه مرعشي ،1404ق، ج 5، ص 276.
8. مریم (19)، آیه 62 و نبأ (78)، آیه 35 و غاشیه (88)، آیه 11.
9. اعراف (7)، آیه 35 و محمد (47)، آیه 28.
10. اعراف، آیه 43.
11. واقعه (56)، آیه 26.
12. آل عمران (3)، آیه 15 و توبه (9)، آیه 21 و 72 و حدید (57)، آیه 20 و مائده (5) آیه 119.
13. قمر (54) آیه 55.
14. سجده (32)، آیه 17.
15. بقره، آیه 25 ـ 28 و آل عمران، آیات 36، 98 و 107.