پاسخ را با استناد به آيات قران كريم وروايات جواب دهيد؟سپاسگزارم
با سلام و تشکر از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
اخلاق به عدالت و انصاف و معیار قرار دادن خود در ارتباط با دیگران دعوت می کند. اگر به جای این که من فروشنده هستم، خریدار بودم و خریدار از من، فروشنده بود، چه انتظاری از او داشتم؟
طبیعی است که انتظار نداشتم جنسی را که خریده به همان قیمت خرید به من بدهد. بلکه انتظار داشتم با توجه به قیمت خرید و حساب هزینه هایی که کرده، سود منصفانه ی هم که معقول و پسندیده است (مثلا ده درصد) روی جنس بکشد و به من بفروشد، خوب اخلاق حکم می کند حالا که او خریدار و تو فروشنده هستی، همین گونه رفتار کن.
استفاده صحیح و منصفانه از فرصت ها عین رعایت اخلاق است و اخلاق نمی گوید که استفاده نکن و سود نبر و اموالت را به رایگان در اختیار دیگران بگذار و ... بلکه می گوید تقلب نکن، دروغ نگو، قسم بیجا نخور ، سود فاحش نگیر، و ... و حالا که فرصتی پیش آمده و او محتاج شده و ... از جاده انصاف خارج نشو و اجحاف مکن.
دین و اخلاق از گرفتن ربا در قرض و در معامله نهی می کنند نه از سود منصفانه:
وَ ما آتَيْتُمْ مِنْ رِباً لِيَرْبُوَا في أَمْوالِ النَّاسِ فَلا يَرْبُوا عِنْدَ اللَّهِ وَ ما آتَيْتُمْ مِنْ زَكاةٍ تُريدُونَ وَجْهَ اللَّهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُضْعِفُون (1)
آنچه بعنوان ربا مىپردازيد تا در اموال مردم فزونى يابد، نزد خدا فزونى نخواهد يافت و آنچه را بعنوان زكات مىپردازيد و تنها رضاى خدا را مىطلبيد (مايه بركت است و) كسانى كه چنين مىكنند داراى پاداش مضاعفند.
اسلام می گوید خدا را سپر قسم های خود برای گول دادن مردم نسازید:
وَ لا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لِأَيْمانِكُمْ أَنْ تَبَرُّوا وَ تَتَّقُوا وَ تُصْلِحُوا بَيْنَ النَّاسِ وَ اللَّهُ سَميعٌ عَليم (2)
خدا را در معرض سوگندهاى خود قرار ندهيد! و براى اينكه نيكى كنيد، و تقوا پيشه سازيد، و در ميان مردم اصلاح كنيد (سوگند ياد ننماييد)! و خداوند شنوا و داناست.
اخلاق و دین می گوید اموال را به باطل و حرام نخورید و به قدرتمندان برای چپاول مردم رشوه ندهید و در تجارت و معاملات بر اساس رضایت طرفین اقدام کنید:
وَ لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ وَ تُدْلُوا بِها إِلَى الْحُكَّامِ لِتَأْكُلُوا فَريقاً مِنْ أَمْوالِ النَّاسِ بِالْإِثْمِ وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُون (3)
و اموال يكديگر را به باطل (و ناحق) در ميان خود نخوريد! و براى خوردن بخشى از اموال مردم به گناه، (قسمتى از) آن را (به عنوان رشوه) به قضات ندهيد، در حالى كه مىدانيد (اين كار، گناه است)!
يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ إِلاَّ أَنْ تَكُونَ تِجارَةً عَنْ تَراضٍ مِنْكُمْ وَ لا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ إِنَّ اللَّهَ كانَ بِكُمْ رَحيماً وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ عُدْواناً وَ ظُلْماً فَسَوْفَ نُصْليهِ ناراً وَ كانَ ذلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسيراً (4)
اى كسانى كه ايمان آوردهايد! اموال يكديگر را به باطل (و از طرق نامشروع) نخوريد. مگر اينكه تجارتى با رضايت شما انجام گيرد. و خودكشى نكنيد! خداوند نسبت به شما مهربان است. و هر كس اين عمل را از روى تجاوز و ستم انجام دهد، بزودى او را در آتشى وارد خواهيم ساخت و اين كار براى خدا آسان است.
اخلاق و دین از کم فروشی و کم گذاشتن از کیل و وزن نهی می کند:
َأَوْفُوا الْكَيْلَ وَ الْميزانَ وَ لا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْياءَهُمْ (5)
حق پيمانه و وزن را ادا كنيد! و از اموال مردم چيزى نكاهيد! چ
وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفينَ الَّذينَ إِذَا اكْتالُوا عَلَى النَّاسِ يَسْتَوْفُونَ وَ إِذا كالُوهُمْ أَوْ وَزَنُوهُمْ يُخْسِرُون(6)
واى بر كمفروشان! آنان كه وقتى براى خود پيمانه مىكنند، حق خود را بطور كامل مىگيرند. امّا هنگامى كه مىخواهند براى ديگران پيمانه يا وزن كنند، كم مىگذارند!
جمع آوری آیات و روایات در این زمینه فراوان است که در معاملات عدل و انصاف و حلال خوری را سفارش کرده و از دروغ و غش و کم فروشی و کم گذاشتن در وزن و ... نهی کرده است که با رعایت آنها هم فرد به سود منصفانه می رسد و هم موازین اخلاق و عدل را رعایت می کند.
پی نوشت ها:
1. روم (30) آیه 39.
2. بقره (2) ایه 224.
3. همان ، آیه 188.
4. نساء (4) آیه 29-30.
5. اعراف (7) آیه 85.
6. مطففین (83) آیه 1-3.
