به عنوان یک مسلمان چه دیدگاهی نسبت به خدا و انسان و جهان دارید؟
با سلام و تشکر از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
پاسخ در چند محور بیان می شود:
الف_در باب خدا شناسی جای سخن بسیار است. ولی در مجموع در نگاه یک مسلمان خداوند وجودى است بى نهایت و نامحدود از هر نظر، نامحدود از نظر وجود، نامحدود از نظر علم و قدرت، نامحدود از نظر زمان و مکان. جایى نیست که خدا نباشد. زمانى نیست که خداوند در آن زمان وجود نداشته باشد. چیزى نیست که خداوند نداند. کارى نیست که خداوند نتواند آن را انجام دهد.(البتّه در غیر محالات)
بنابر این خداوند یک هستى مطلق و نامحدود و بى پایان در تمام جهات است و این یک اصل اساسى در تمام بحث هاى مربوط به صفات خدا به شمار مى رود .دانشمندان، غالب صفات خداوند را به اتّکاى همین اصل، ثابت مى کنند.
گفتنی است که در نگاه یک مسلمان شناخت کامل خداوند به این معنا که حقیقت ذات، تمام خداوند را بشناسیم، امکان پذیر نیست، زیرا خداوند نا متناهی است و ذهن محدود ما توان درک حقیقت نا متناهی را ندارد ولی همان گونه که ذات خداوند بی انتها و پایان است ، معرفت و شناخت به او هم بی پایان است. پس باید در شناخت هرچه بیشتر اسماء و صفات خداوند کوشید. تفصیل این مسله را در منع ذیل جویا شوید. (1)
ب_ در باره انسان شناسی گرچه جای بحث بسیار است. ولی به طور کلی باید گفت: دیدگاه مسمانان به انسان همان رویکرد قرآن کریم است که فرمود:«وَ لَقَدْ كَرَّمْنا بَني آدَمَ وَ حَمَلْناهُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ وَ فَضَّلْناهُمْ عَلى كَثيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضيلا (2)ما آدميزادگان را گرامى داشتيم و آنها را در خشكى و دريا، (بر مركبهاى راهوار) حمل كرديم و از انواع روزيهاى پاكيزه به آنان روزى داديم و آنها را بر بسيارى از موجوداتى كه خلق كردهايم، برترى بخشيديم.
و در آیه دیگری از انسان به عنوان خلیفه خدا در زمین یاد نموده و فرمود: «إذ قال ربّک للملائکة إنّی جاعل فی الأرض خلیفه... ؛ (3) (به خاطر بياور) هنگامى را كه پروردگارت به فرشتگان گفت: «من در روى زمين، جانشينى [نمايندهاى] قرار خواهم داد. تفصیل این مسله را در منبع ذیل جویا شوید. (4)
ج_ در باره فراز سوم پرسش باید گفت: در نگاه یک مسلمان که جهان بینی توحیدی دارد جهان از یک مشیت حکیمانه پدید آمده است و نظام هستی بر اساس خیر، جود، رحمت و رسانیدن موجودات به کمالات شایسته آن ها استوار است .
یعنی جهان یک قطبی و تک محوری است. جهان، ماهیت از خدابودن وبه سوی خدا رفتن دارد (5). موجودات جهان با نظامی هماهنگ به یک " سو " و به طرف یک مرکز، تکامل مییابند. آفرینش هیچ موجودی عبث و بیهوده و بدون هدف نیست. جهان با یک سلسله نظامات قطعی که " سنن الهیه " نامیده میشود اداره میشود. انسان در میان موجودات از شرافت و کرامت مخصوص برخوردار است. وظیفه و رسالتی خاص دارد. مسئول تکمیل و تربیت خود و اصلاح جامعه خویش است. جهان مدرسه انسان است و خداوند به هر انسانی طبق نیت و کوشش صحیح و درستش پاداش میدهد.
در نگاه توحیدی در هر ذره از ذرات جهان دلایلی بر وجود خدای حکیم علیم هست و هر برگ درختی دفتری در معرفت پروردگار است؛ جهان بینی توحیدی به حیات و زندگی معنی و روح و هدف میدهد، زیرا انسان را در مسیری از کمال قرار میدهد که در هیچ حد معینی متوقف نمیشود و همیشه رو به پیش است. جهان بینی توحیدی کشش و جاذبه دارد، به انسان نشاط و دلگرمی میبخشد، هدف هایی متعالی و مقدس عرضه میدارد و افرادی فداکار میسازد.
جهان بینی توحیدی تنها جهان بینیای است که در آن تعهد و مسؤولیت افراد در برابر یکدیگر مفهوم و معنی پیدا میکند، همچنان که تنها جهان بینیای است که آدمی را از سقوط در دره هولناک پوچیگرایی و هیچی ستایی نجات میدهد. (6)
پینوشتها:
1. محمد سعیدی مهر، آموزش کلام اسلامی، نشر طه قم . 1373 ش، ج1، ص 23.
2. اسراء (17) آیه 70.
3. بقره آیه 30.
4. شهید مطهری، مجموعه آثار، نشر صدرا 1378 ش،ج 2،ص 268 و 24.
5 . همان، ص84.
6. همان.
