شب اول قبر

با سلام و تشکر از ارتباط¬تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی

پیش از هر چیز این حادثه تلخ را به شما تسلیت عرض می کنیم ؛
هرچند نمی توان به طور صریح در مورد وضعیت رفتار خداوند با بندگان در آخرت سخن گفت و برای افراد تعیین وضعیت نمود ؛ اما به طور کلی و بر اساس آموزه های دینی پیامد خود کشی عذابی سخت است چنان که خداوند در قرآن فرمود: »وَ لا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ إِنَّ اللَّهَ كانَ بِكُمْ رَحِيماً وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ عُدْواناً وَ ظُلْماً فَسَوْفَ نُصْلِيهِ ناراً" وَ كانَ ذلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيراً)؛ (1) «خود را مکشید؛ زیرا خداوند به شما مهربان است. هر کس چنین کاری را از روی عداوت و ستم انجام بدهد، به زودی او را در آتش می‏اندازیم و این کار برای خدا آسان است».
امام باقر (ع) نیز فرموده اند: «مؤمن به هر بلایی مبتلا می شود و با هر نوع مرگی می میرد، ولی خودکشی نمی کند». (2)
از دیدگاه اسلام، مالک همه چیز از جمله انسان، خداوند است. اوست که حق تصرف در جهان و انسان را دارد. آن جا که او رخصت دهد، مجاز و جایی که او اذن ندهد، غیر مجاز است. از جمله این موارد، کشتن انسان است. در این موضوع هیچ تفاوتی بین خودکشی و دیگرکشی نیست؛ چرا که این کار، سلب حق حیات از خود و یا دیگری است. خدا انسان را از این امر برحذر داشته است و فرموده: «آن کس که انسانی را بدون این که قاتل باشد و یا در زمین فساد کند بکشد، گویا همه مردم را کشته است». (3)
در هر حال از این آیات و روایات زشتی و ناپسندی این عمل به خوبی آشکار می شود که امیدواریم خداوند همه ما را از این اشتباهات و تصمیمات بسیار خطرناک حفظ کند ؛ البته ناگفته نماند همه این امور در فرض باقی بودن قدرت و توانایی فکری و روحی و جسمی برای فرد است. یعنی انسان این عمل را آگاهانه و از روی اختیار انجام داده باشد، اما اگر حادثه و رخداد معینی برای فرد به شکلی حاصل شده باشد که او از وضعیت روحی و روانی و تعادل فکری طبیعی خارج شده باشد و بی اختیار دست به چنین عملی زده باشد نمی توان این فرد را همانند افراد دیگری دانست که بخاطر شکست عشقی یا بحران مالی و ... اقدام به خودکشی می نمایند و چه بسا این عدم اختیار عذر موجه همین فرد در برابر خداوند باشد (4).
در هر حال خودکشی با این که گناهی بزرگ است ، اما به خودی خود موجب کفر و شرک نمی شود و چه بسا چنین فردی مستحق رحمت خداوند گردد و از عذاب نجات بیابد و در هر صورت هر انسانی که وارد عالم برزخ می شود مراحل خاص آن عالم مانند محاسبه و سوال قبر و ... را با تفاوت هایی اندک نسبت به هم خواهند داشت و به شدت هم نیازمند به خیرات و مبرات و صدقات خالصانه و دعای خیر بازماندگان هستند ، بیش از آنچه ما تصورش را می کنیم .
پیشنهاد می کنیم - هرچند دشوار است - اما با این مساله کنار بیایید و اشتباه تصمیم گیری و عملکرد این دوست را انکار ننمایید - اگر این عمل بی اختیار نبود - و تلاش کنید خود و دیگران را از این تصمیمات و رفتارهای ناشایست حفظ کنید و همواره و حتی در سخت ترین شرائط به لطف و عنایت الهی و قدرت مشکل گشایی او امیدوار باشید و برای این دوست ازدست رفته طلب آمرزش از درگاه الهی داشته باشید و به جای رفتارهای بی فائده و اندوه و غصه های بی مورد ، برای او اعمال نیک و صدقات را انجام بدهید .

پی نوشت ها:
1. نساء (4) آیه30.
2. شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، نشر دار الاحیاء التراث العربی، بیروت1412، ق، ج 19، ص 13، ح 3.
3. مائده (5) آیه 32.
4. علامه مجلسى، بحار الأنوار، مؤسسة الوفاء بيروت - لبنان، 1404 ه ق، ج 2، ص 280 .