محمد بن جعفر طیار

آنچه بيان داشتيد كه محمد بن جعفر بن ابي طاللب(طيار) در دزفول، يا صحيح تر در شوشتر در جنگ با ايرانيان كشته شد، گفته برخي از تاريخ نگاران است كه صحيح نمي باشد.
زيرا اولا در اين كه وي در كجا به قتل رسيد، چند ديدگاه وجود دارد:
1. شوشتر
2. صفين
3. طف (كربلا)
ثانيا با توجه به اين كه در داده هاي تاريخي آمده است كه وي با ام كلثوم بعد از فوت عمر ازدواج نموده است، نمي توان پذيرفت وي در شوشتر و جنگ با ايرانيان كشته شده باشد؛ زيرا كشته شدن وي در جنگ با ايران، در دوران زندگي عمر است و ازدواج او با ام كلثوم، پس از عمر است و اين نشان دهنده آن است كه وي پس از جنگ با ايران، زنده بوده است و در ماجراي مذكور، به شهادت نرسيده است. (1)
اما ساختن آرامگاه براي چنين شخصي كه قبرش مشكوك است،؟ بايد گفت منشأ اين عملكرد، علاقه و محبتي است كه مردم به خاندان پيامبر دارند؛ به ويژه كه محمد بن جعفر طيار از همراهان و ياران امام علي(ع) بوده است. و مردم به احتمال این که وی شاید در این جا باشد، این بارگاه را ساخته اند.
موضع امام علي در اين جنگ :
لازم به توجه است كه امام علي چون نمى‏توانست نسبت به سرنوشت اسلام و مسلمانان بى‏اعتنا باشد، تنها در قالب مشاوره و ارائه ديدگاه‏هاى خويش، همانند يك كارشناس برجسته نظامى خلفا را در اين امر همراهى كرد. هرگاه عمر از حضرت نظر مشورتى مى‏خواست، حضرت از ارائه رهنمودها دريغ نمى‏ورزيد.(2)
بنا به روايتى از امام باقر(ع) عمر، امور حكومت را كه از مهم‏ترين آن‏ها فتوحات بود، با نظر خواهى از على(ع) به سامان مى‏رساند.(3)
از اين رو اصل فتوحات را شايد بتوان مورد تاييد امام دانست. امانه ساير رفتارها و جنايات را.
به فرض آنكه محمد بن جعفر طيار يا برخي از ديگر ياران امام علي در اين جنگ حضور داشته باشند به مقتضاي وظيفه در جنگ شركت نموده اند. اما اين سخن به معناى تأييدآنان يا تایید امام از ديگر سياست‏هاى عمر نيست؛ بلكه سخن در اصل فتوحات است، نه سياست عرب گرايانه عمر و موضع‏گيرى او در برابر ايرانيان حتی امام در برابر این سیاست قرار داشت. حضرت با کمال رفق و مدارا با ایرانی‏ها برخورد می‏کرد که گاهی مورد اعتراض برخی از عرب‏ها قرار می‏گرفت ابن عباس می‏گوید: یکی از دلایل شکست علی این بود که امتیازات عربی را در نظر نگرفت و عرب‏ها بر حضرت خشمگین شدند.(4)
براي آگاهي بيشتر به كتاب خدمات متقابل ايران و اسلام شهيد مطهري مراجعه نماييد.
پي نوشت ها:
1. قاموس الرجال، شيخ محمد تقي تستري، ج 9، ص 158، ناشر: مؤسسه نشر اسلامي وابسته به جامعه مدرسين قم.
2. درباره مشاوره خلفا با حضرت على(ع) به نهج البلاغه، خ 146 رجوع شود.
3. شيخ مفيد، الاختصاص، ص 173، سال چاپ : 1414 - 1993 م، نشردار المفيد للطباعة و النشر و التوزيع، بيروت، لبنان.
4. شرح نهج البلاغة، ابن أبي الحديد،چاپ : أول، سال چاپ : 1378 - 1959 م، ناشر : دار إحياء الكتب العربية ، عيسى البابي الحلبي و شركاه .، ج 16، ص 23 و 24.