امام مهدی

با سلام و تشکر از ارتباط¬تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی

علم به غیب، مختص خداوند بوده که بر اساس آن قدرت شهود و نظارت بر اعمال افراد، استقلالاً فقط در اختیار خداوند است"عالِمُ الْغَيْبِ فَلا يُظْهِرُ عَلى‏ غَيْبِهِ أَحَداً"(1)داناى غيب اوست و هيچ كس را بر اسرار غيبش آگاه نمى‏سازد" اما توجه داشته باشید، قدرت بالذات خداوند بر علم غیب مانع از آن نیست که در برخی مواقع دیگران را از غیب آگاه کرده و آنها نیز قادر بر شهود اعمال و افعال دیگران به سبب همین قدرت شوند.
بر اين اساس يكي از مصاديق علم به غيب، آگاهي اشخاص از امور به مربوط به امت است كه در قرآن صراحتاً از امكان اين مسئله براي پيامبر (ص)و مومنين بيان شده است"وَ قُلِ اعْمَلُواْ فَسَيرََى اللَّهُ عَمَلَكمُ‏ْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ ..."عمل كنيد! خداوند و فرستاده او و مؤمنان، اعمال شما را مى‏بينند!..."(2) بنابراین مطابق آیه قرآن نه تنها پیامبر(ص) بلکه برخی از مومنین نیز قادر به چنین عملی هستند.
برخلاف نظر شما در قران به صراحت از اگاهی پیامبر از امور مخفی برخی اعضاء خانواده خود سخن گفته شده:
« (به خاطر بياوريد) هنگامى را كه پيامبر يكى از رازهاى خود را به بعضى از همسرانش گفت، ولى هنگامى كه وى آن را افشا كرد و خداوند پيامبرش را از آن آگاه ساخت، قسمتى از آن را براى او بازگو كرد و از قسمت ديگر خود دارى نمود هنگامى كه پيامبر همسرش را از آن خبر داد، گفت:«چه كسى تو را از اين راز آگاه ساخت؟» فرمود: «خداوند عالم و آگاه مرا با خبر ساخت!»(3)
البته نکته مهم آن است که اولاً شعاع علم به غیب،منحصر به محدوده ای است که خداوند به شخص اذن و اجازه داده است لذا در برخی موارد، خداوند مانع علم پیامبر (ص) یا ائمه به آن مورد خاص می شوند ثانیاً استفاده امام از همان موارد اذن داده شده نیز منحصر و محدود است یعنی هر گاه امام بخواهد و اراده كند كه از مجهولي يا غيبي آگاه گردد خداوند آنان را آگاه مي‌‌سازد از امام صادق (ع) نقل شده است که فرمود: « إِنَّ الْإِمَامَ إِذَا شَاءَ أَنْ يَعْلَمَ عُلِّم‏ (4) امام هر گاه خواهد بداند، به وى اعلام شود».
لذا در برخی موارد خود رسول خدا(ص) از امور مربوط به خود یا امت اظهار بی اطلاعی می کردند آنچنانکه نقل شده است در سفر تبوک روزی شتر پیغمبر گم شد و اصحاب آن حضرت برای پیدا کردن آن شتر به این طرف و آن طرف رفته و به جستجو پرداختند،یکی از منافقان که همراه لشکریان بود از روی تمسخر گفت:
« او پندارد که پیغمبر است و از آسمانها به شما خبر می دهد اما اکنون نمی داند شترش کجاست؟رسول خدا(ص)این سخن را شنید و رو به افرادی که در حضورش بودند کرده گفت: مردی از لشکریان سخنی گفته ولی به خدا سوگند من نمی دانم جز آنچه را خدا به من یاد دهد و هم اکنون خداوند مرا به جای آن شتر راهنمایی کرد و شتر در همین وادی و در فلان دره است که افسارش به درختی گیر کرده بروید و آن شتر را بیاورید! » (5)
بر این اساس عدم اطلاع پیامبر(ص) از برخی امور با دلائلی خاص دلیل بر نفی کل علم پیامبر(ص) نیست و پیامبر(ص)می تواند با اذن خداوند به برخی از امور غیبی مانند مشاهده اعمال و رفتار انسانها و...علم پیدا کند لذا در سوره نساء پيغمبر(ص) به عنوان يكي از شاهدان اعمال افراد در قيامت معرفي شده است"فَكَيْفَ إِذا جِئْنا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهيدٍ وَ جِئْنا بِكَ عَلى‏ هؤُلاءِ شَهيداً"(6)حال آنها چگونه است آن روزى كه از هر امتى، شاهد و گواهى (بر اعمالشان) مى‏آوريم، و تو را نيز بر آنان گواه خواهيم آورد؟"
و در مورد خصوص امام زمان آیات و روایات فراوانی وجود دارد چنانکه در برخی از روایات، مصداق مومنین در آیه دوم، به ائمه(ع) تفسیر شده است که شامل امام زمان (ع) نیز می شود(7)

پی نوشتها:
1-جن(72) آیه 26.
2-توبه (9)آیه 105.
3-تحريم(66)آيه 3.
4-مرحوم کلینی، الكافي، چ دار الكتب الإسلامية، تهران، 1365 ه ش، ج 1، ص258.
5-قاضى ابرقوه‏،سيرت رسول الله‏،چ خوارزمى تهران، 1377ش.،ج 2 ،ص 969.
6-نساء(4) آيه 41.
7-خسروى‏، موسى، ترجمه جلد هفتم بحار الانوار،چ اسلاميه‏،تهران 1363،ج 1 ص 250.