درمان ریا کاری

با سلام و تشکر از ارتباط¬تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی

وقتی که انسان به سطح بالاتری از فهم یا معنویت ارتقاء می یابد، احساس خوشایندی در او ایجاد می شود و تمایل پیدا می کند که آنها را به دیگران ارائه نماید و از ارائه آنها لذت می برد. تا این جای کار مشکلی از نظر ریا وجود ندارد بلکه نشاطی است که در اثر احساس موفقیت و پیشرفت در انسان ایجاد شده و در ارائه نیز چون متضمن و در بر دارنده همان احساس موفقیت است باز احساس خوبی به انسان دست می دهد. البته این حالت، از نظر روانی، در همسایگی حالت ریاکاری و جلوه گری است و اگر فرد مراقب و هشیار نباشد، قاعدتا به دام آنها می افتد.
اما فرق ریا کاری و جلوه گری با این حالت چیست؟
در جلوه گری و ریا کاری ما به دنبال این هستیم که توجه فرد را به خود جلب نماییم و در واقع، هدف ما از انجام آن کار یا سخن، جذب کردن مخاطب برای رسیدن به فوائد مادی و غیر مادی است که از توجه مخاطب حاصل می شود. کسب اعتبار یا مشهور شدن یا محبوب و مورد توجه بودن، از اغراضی است که یک فرد ریا کار دانسته یا ندانسته به دنبال آنهاست اما در مورد اول، فرد می تواند هدف مقدسی داشته باشد و برای هدایت دیگران یا سهیم کردن آنها در دانسته های خوب خود اقدام کند و در عین حال از بیان این مطالب هم لذت ببرد بدون آن که قصد ریا و جذب دیگران را داشته باشد.
البته همان طور که اشاره کردیم، چون این دو حالت از نظر روانی در قرابت و همسایگی یکدیگر قرار دارند، هشیاری بیشتری می طلبد که به هم آمیخته نشوند .گاه می شود که این دو به یکدیگر آمیخته می شوند و یا ما از حالت اول به حالت دوم منتقل می شویم(چون نفس ما چنین انتقالی را دوست دارد) و ما خود را گول می زنیم و می گوییم نه؛ قصد ریا ندارم.
این که شما بحمدالله هشیار هستید و خود را گول نمی زنید و نگران آلوده شدن به ریا هستید، بسیار خوب است. برای جمع شدن خاطر و پرهیز از آلوده شدن به ریا، سه نکته و راهکار ذیل را توجه و اقدام نمایید:
1. هر چه سطح شناخت ما در بارهء خداوند زیاد تر شود و باور کنید که خدا همه کاره جهان است و هر چه از منفعت ها به ما می رسد یا نمی رسد (مادی و معنوی) و هر چه از مشکلات و خطرها بر ما وارد می شود و نمی شود، به دست خداست، از ریا کاری دور تر می شویم؛ زیرا معمولا فرد ریاکار به طمع به دست آوردن چیزی یا به سبب ترس از مشکلی یا به دلیل احتیاط برای آینده ریا می کند و وقتی دید که هیچ کس جز خدا نمی تواند در سرنوشت او دخالت کند، ریا را بیهوده می داند و انجام نمی دهد( یا حداقل کمتر ریا می کند).
2. هر چه شناخت ما نسبت به عظمت روحی خود و جایگاه مهمی که نزد خدا داریم و عنایتی که خداوند متعال به ما دارد بیشتر شود، کمتر تمایل به ریا خواهیم داشت و خود را با این کار حقیر و کوچک و محتاج دیگران نمی کنیم و کاسه گدایی توجه را پیش هر کس و ناکسی دراز نمی کنیم؛ آیا ریا، جز حقارت و گدایی است؟ آیا فردی که خود را محتاج توجه و تایید دیگران می کند، می تواند از عظمت روحی برخوردار باشد و با خداوند و اولیاء بزرگ او همنشین باشد؟
3. راهکار دیگری که مفید است این است که فرد ریاکار به خود بگوید: اگر می خواهی ریا بکنی، حرفی نیست ولی ریا را برای کسانی بکن که بزرگ ترین و کریم ترین باشند نه برای افراد کوچک و ضعیف مثل خودت ؛ برای خدا و محمد و آل محمد (صلی الله علیه و آله) و برای امام زمان اعمالت را انجام بده و توجه آنها را به خودت جلب کن و آنها را از خود راضی کن.
موفق باشید و التماس دعا