احکام و عقاید

«صداق» و «مهریه»، نشانه صداقت مرد در ادعای عشق و علاقه‏مندی نسبت به زنی است که می‏خواهد به عقد ازدواج او در آید. برای نشان دادن محبت در ابتدای ازدواج به فراخور توانایی و بر اساس سلیقه‏اش هدیه‏ای به همسر آینده‏اش تقدیم می‏دارد تا نشان وفا و صفای او باشد.
قانون مهر پیش از اسلام به صورت های گوناگون وجود داشت، اما به لطافت و شفافیتی که در اسلام بیان شده است نبود. دین اسلام یک مکتب ارزشی است. زنده کننده عقل و بیدار کننده فطرت ها است. در همین راستا مسیر انحرافی اجتماعی و دینی را که در طول تاریخ به وجود آمده، اصلاح نمود. برای نمونه در آیه آمده است:
« وَ آتُوا النِّساءَ صَدُقاتِهِنَّ نِحْلَة؛ (1) صداق های زنان را به عنوان بخشش و هدیه پرداخت کنید».
این آیه تا حدود زیادی دیدگاه اسلام را درباره «مهر» روشن می کند. در این آیه از مهر به «صداق» و «نحله» تعبیر شده است. مهر را از آن جهت صداق گویند که نشانه صادقانه بودن علاقه مرد است یا به خاطر آن که نشانه صدق ایمان است. نحله یعنی بخشش از روی رضای خاطر. به کار رفتن این واژه از آن جهت است که مهر جنبه اهدایی و پیش کشی دارد. ( 2)
مهر از نظر اسلام یک پیش کش و هدیه به زن است . هیچ یک از والدین حقی به آن ندارند. فلسفه تعیین مهر از نگاه اسلام، تنها جنبه مادی و اقتصادی ندارد، بلکه بسیاری از ابعاد معنوی و تربیتی لطیف که حاکی از پیوند محبت و عشق و بقا و تکامل بوده،نیز منظور شده است.
به هر حال فلسفه مهریه را در امور ذیل خلاصه می توان کرد:
1. مهریه تجلی فطرت و طبیعت است:
هدیه دادن به محبوب به عنوان اظهار محبت و نشان دادن علاقه، امری فطری و طبیعی است .معمولاً از سوی کسی که پیشقدم می شود و طالب و یا خواستگار است، تقدیم می گردد.
2. مهریه قانون عشق و جذب است:
مرد از نظر آفرینش مظهر طلب، عشق و تقاضا است . زن مظهر محبوبیت و معشوقیت می باشد. مهریه از جانب مرد اظهار عشق و محبت فوق العاده برای زن می باشد که حتی بالاتر از بخشش و هدیه های معمولی است.
3. مهریه پاداش و نشانه حیا و عزت زن است:
مهر با حیا، عفت و عزت زن یک ریشه دارد. زن از لحاظ آفرینش نسبت به شهوت ها مقاوم تر است. این ویژگی همواره به زن فرصت داده که دنبال مرد نرود و خود را رایگان در اختیار او قرار ندهد.
4. مهریه باعث بقای خانواده و مانع از فروپاشی آن است:
برخی مردان هوسباز گاه بدون هیچ دلیلی همسر را ترک می کنند. زن دیگری را که جوان تر و با نشاط تر است انتخاب می کنند. مهریه می تواند مانعی در مقابل هوس رانی ها است.
5. مهر باعث تعادل اقتصادی است:
هر چند زن دارای استقلال مالی و اقتصادی از نظر اسلام است، ولی به طور معمول در جوامع ابتکار عمل به دست مردان است. در صورت طلاق و جدایی احتمال این که زن بدون پشتوانه اقتصادی بماند، بسیار است. وجود مهریه یک نوع احساس امنیت اقتصادی و پشتوانه برای زن می باشد. (3)
نتیجه اين كه:
مهریه از نظر اسلام تنها جنبه مادی ندارد؛ بلکه افزون بر آن، حکمت های دیگری نیز در تعیین مهر نهفته است. بنا بر این نباید تصور شود که در چنین حکمی زن به عنوان کالا در نظر گرفته شده، بلکه ارزش و احترام زن به وسیله وضع و تأیید چنین قانونی محفوظ مانده است.
در مورد احکام فقهی مهریه نکات دقیق و جزئی قرار دارد که برای یافتن صحت و سقم این مهریه ها باید منابع فقهی مرجع خود مراجعه نمایید هرچند به طور کلی این قبیل مهریه هایی که ذکر کردید باطل هستند و مهر صحیح به حساب نمی آیند.
پی نوشت ها:
1. نساء(4) آیه 4.
2. مكارم شيرازي، ناصر، تفسیر نمونه، دارالكتب الاسلاميه، تهران، 1374ه.ش، ج 3، ص 262.
3. شهید مطهری، مرتضي، نظام حقوق زن در اسلام، انتشارات صدرا، تهران، 1389ش، ص 201.

پاسخ 1: زن حق طلاق ندارد مگر در ضمن عقدشوهر وکالت در طلاق به زن داده باشد در این صورت زن مطابق وکالت بوکالت از شوهر می تواند خودرا طلاق دهد.(1)
پاسخ 2: بله ختنه پسران به اسلام ربط دارد. چون از نظر اسلام ختنه بر پسر واجب است حتی اگر مردغیر مسلمان, مسلمان شود و ختنه نشده باشد باید ختنه کند.(2)
پاسخ 3 : بافتن اشکال ندارد. ولی بعد از بافته شدن نباید دست یا سایر اعضای بدنش به آن بخورد.(3)
پاسخ 4: مستحب است عطسه کننده بگوید الحمد لله.(4)
پاسخ 5: خوردن آلت تناسلی زن و شوهر توسط یکدیگر اشکال ندارد. ولی ترشحات نباید فروداده شود.(5)
پاسخ 6: نذر دادن و گرفتن برای علم اشکال ندارد و در مورد جوشیدن چیزی برای ما ثابت نشده.
پاسخ 7: چون از نظر شرعی خواهر رضاعی ازجهت ازدواج مانند خواهر است.واگر صورت گرفته باشد وبعدا متوجه حکم مسئله شده باشند باید ازهم دیگر جدا شوند ولی بچه حلال زاده است. چون جاهل به مسئله بوده اند و وطی به شبهه شده است.(6)
پاسخ 8: چون نماز گزار هم نفس اماره دارد و گاهی بخاطر جذبه وکشش های گناه نمازگزار هم مرتکب معصیت می شود.
پاسخ 9: منبع استنباط احکام تنها قرآن نیست. بلکه روایات هم یکی از منابع احکام شرعی است و خیلی از روایت ها از نظر متن وسند نیاز به بررسی و اظهار نظر دارند و مجتهد ها در برداشت از روایات نظر های مختلف پیدا می کنند همان گونه که صاحب نظران در رشته های دیگر اختلاف نظر دارند مانند اقتصاد دانان,پزشکان و جامعه شناسان وسایر صاحب نظران.
پاسخ 10 : مراد از ذکر در اقم الصلاه لذکری یاد خدا بودن است نه فقط ذکر با زبان وخود خدای متعال دستور داده بندگانش روزی چند نوبت در شکل وقالب نماز به یاد او باشند.
پاسخ 11:زن می تواند برای میت زن و مرد نماز میت بخواند و اگر ماموم ها زن باشند می تواند امام جماعت شود. ولی بنابراحتیاط واجب باید در صف مامو ها بایستد ومقدم برآن ها نباشد.(7)
پاسخ 12: اگر مرتد و یا کافر غیر کتابی است ازدواج با او جایز نیست.(8)
پی نوشت ها:
1.امام خمینی، توضیح المسائل،مسئله 2539.
2. امام خمینی، تحریرالوسیله، ج2، ص277.
3. عروه الوثقی، ج1، ص340، مسئله14 ازغایات الوضو.
4. همان، ص395، مسئله39 از مبطلات نماز.
5. امام خمینی، تحریر الوسیله، ج2، ص 217.
6. امام خمینی، توضیح المسائل، مسئله 2464.
7. امام خمینی، تحریرالوسیله، ج1، ص78.
8. امام خمینی، توضیح المسائل، مسئله 2397.

«صداق» و «مهریه»، نشانه صداقت مرد در ادعای عشق و علاقه‏مندی نسبت به زنی است که می‏خواهد به عقد ازدواج او در آید. برای نشان دادن محبت در ابتدای ازدواج به فراخور توانایی و بر اساس سلیقه‏اش هدیه‏ای به همسر آینده‏اش تقدیم می‏دارد تا نشان وفا و صفای او باشد.
قانون مهر پیش از اسلام به صورت های گوناگون وجود داشت، اما به لطافت و شفافیتی که در اسلام بیان شده است نبود. دین اسلام یک مکتب ارزشی است. زنده کننده عقل و بیدار کننده فطرت ها است. در همین راستا مسیر انحرافی اجتماعی و دینی را که در طول تاریخ به وجود آمده، اصلاح نمود. برای نمونه در آیه آمده است:
« وَ آتُوا النِّساءَ صَدُقاتِهِنَّ نِحْلَة؛ (1) صداق های زنان را به عنوان بخشش و هدیه پرداخت کنید».
این آیه تا حدود زیادی دیدگاه اسلام را درباره «مهر» روشن می کند. در این آیه از مهر به «صداق» و «نحله» تعبیر شده است. مهر را از آن جهت صداق گویند که نشانه صادقانه بودن علاقه مرد است یا به خاطر آن که نشانه صدق ایمان است. نحله یعنی بخشش از روی رضای خاطر. به کار رفتن این واژه از آن جهت است که مهر جنبه اهدایی و پیش کشی دارد. ( 2)
مهر از نظر اسلام یک پیش کش و هدیه به زن است . هیچ یک از والدین حقی به آن ندارند. فلسفه تعیین مهر از نگاه اسلام، تنها جنبه مادی و اقتصادی ندارد، بلکه بسیاری از ابعاد معنوی و تربیتی لطیف که حاکی از پیوند محبت و عشق و بقا و تکامل بوده،نیز منظور شده است.
به هر حال فلسفه مهریه را در امور ذیل خلاصه می توان کرد:
1. مهریه تجلی فطرت و طبیعت است:
هدیه دادن به محبوب به عنوان اظهار محبت و نشان دادن علاقه، امری فطری و طبیعی است .معمولاً از سوی کسی که پیشقدم می شود و طالب و یا خواستگار است، تقدیم می گردد.
2. مهریه قانون عشق و جذب است:
مرد از نظر آفرینش مظهر طلب، عشق و تقاضا است . زن مظهر محبوبیت و معشوقیت می باشد. مهریه از جانب مرد اظهار عشق و محبت فوق العاده برای زن می باشد که حتی بالاتر از بخشش و هدیه های معمولی است.
3. مهریه پاداش و نشانه حیا و عزت زن است:
مهر با حیا، عفت و عزت زن یک ریشه دارد. زن از لحاظ آفرینش نسبت به شهوت ها مقاوم تر است. این ویژگی همواره به زن فرصت داده که دنبال مرد نرود و خود را رایگان در اختیار او قرار ندهد.
4. مهریه باعث بقای خانواده و مانع از فروپاشی آن است:
برخی مردان هوسباز گاه بدون هیچ دلیلی همسر را ترک می کنند. زن دیگری را که جوان تر و با نشاط تر است انتخاب می کنند. مهریه می تواند مانعی در مقابل هوس رانی ها است.
5. مهر باعث تعادل اقتصادی است:
هر چند زن دارای استقلال مالی و اقتصادی از نظر اسلام است، ولی به طور معمول در جوامع ابتکار عمل به دست مردان است. در صورت طلاق و جدایی احتمال این که زن بدون پشتوانه اقتصادی بماند، بسیار است. وجود مهریه یک نوع احساس امنیت اقتصادی و پشتوانه برای زن می باشد. (3)
نتیجه اين كه:
مهریه از نظر اسلام تنها جنبه مادی ندارد؛ بلکه افزون بر آن، حکمت های دیگری نیز در تعیین مهر نهفته است. بنا بر این نباید تصور شود که در چنین حکمی زن به عنوان کالا در نظر گرفته شده، بلکه ارزش و احترام زن به وسیله وضع و تأیید چنین قانونی محفوظ مانده است.
در مورد احکام فقهی مهریه نکات دقیق و جزئی قرار دارد که برای یافتن صحت و سقم این مهریه ها باید منابع فقهی مرجع خود مراجعه نمایید هرچند به طور کلی این قبیل مهریه هایی که ذکر کردید باطل هستند و مهر صحیح به حساب نمی آیند.
پی نوشت ها:
1. نساء(4) آیه 4.
2. مكارم شيرازي، ناصر، تفسیر نمونه، دارالكتب الاسلاميه، تهران، 1374ه.ش، ج 3، ص 262.
3. شهید مطهری، مرتضي، نظام حقوق زن در اسلام، انتشارات صدرا، تهران، 1389ش، ص 201.