با سلام
لطفا من رو در مورد روش برخورد با گدا راهنمایی بفرمایید
از طرفی در قرآن و آموزههای دینی به شدت به انفاق توصیه شدهایم و از طرفی در سخنرانیهای متعددی از اساتید محترم حوزه و دانشگاه دعوت میشویم به اینکه گدا پروری نکنیم و اینکه اسلام دین گدا پروری نیست
از طرفی هم میدانیم که مولا امیرالمومنین علی (ع) در نماز به پرداخت زکات و انگشتری خود به فقیر اقدام نمودند
از طرف دیگر واقعا انسان در شناسایی فقیر واقعی در این زمان حاضر ناتوان است
خود بنده یک بار شدیدا تحت تاثیر شخصی قرار گرفتم که مردی از من با حالت گریه درخواست کمک کرد و عنوان نمود که مقداری پول برای رسیدن به منزل می خواهد.من هم چون تصور کردم که انسان با آبرویی است مبلغ قابل توجهی به وی پرداخت کردم اما چند متری از من دور نشده بود که دیدم باز هم از شخص دیگری درخواست کمک و گدایی کرد و من در این حال بسیار ناراحت شدم به گونهای که یک لحظه قصد کردم با تند خویی پولی که به وی دادم بروم و پس بگیرم اما از این کار صرفنظر کردم
برای همین و اینکه در کشور عزیزمان گدا پروری نشود و اینکه هم مال و هم نیت انسان های خیر خواه تباه نشود خواهش میکنم که من و بقیه مسلمین و مومنین را بر اساس آموزههای دینی در این مورد یاری بفرمایید.
با سلام و تشكر از ارتباط شما با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني
در روایت شریف است که فرمود: «سراج الأغنياء في الدنيا و الآخرة الفقراء؛(1) فقراء چراغ راه اغنیاء در دنیا و آخرت هستند».
در روایت دیگری از امیر المومنین علیه السلام است که فرمود: فقیر فرستاده خدا به سمت شماست . اگر او را کمک کنید و حاجتش را برآورید، با خدا معامله کرده اید و مال خود را در راه خدا خرج کرده اید و اگر از کمک کردن به او خودداری کنید، از کمک و یاری به خدا ممانعت نموده اید.(2)
با توجه به این روایات بهتر است انسان در برخورد با کسانی که ابراز نیاز می کنند، در صورت تمکن مالی، آن ها را اکرام کند و ایشان را دست خالی رد نکند؛ به خصوص اگر احتمال بدهد شخصی که ابراز نیاز می کند، راست می گوید و واقعا نیز محتاج است. در این صورت به فرموده قرآن نیز عمل کرده است که می فرماید:
«وَ آتِ ذَا الْقُرْبى حَقَّهُ وَ الْمِسْكينَ وَ ابْنَ السَّبيلِ ... ؛ (3) و حقّ نزديكان و (همچنين حق) مستمند را بپرداز!».
البته اگر بخواهید به گونه ای کمک کنید که هم شخص جوان به گدایی عادت نکند و به جای گدایی به سراغ شغل و کار برود، می توانید به او کمک کمی کنید که هم او را رد نکرده باشید و هم به او بفهمانید که با گدایی کردن چیزی دست او را نمی گیرد و یا در صورت امکان بعد از تحقیق درباره راستی و دروغی سخنانش، به او کمک کنید تا در صورتی که راست می گوید فرصتی برای او فراهم شود تا بتواند خرج خود و خانواده اش را تحصیل کند. در هر صورت نباید تحت تاثیر احساسات تصمیم گرفت. علاوه بر آن که در این زمینه باید از افراط و زیاده روی نیز پرهیز نمود.
اما اگر تمکن مالی ندارید و یا احتمال می دهید که او راست نمی گوید، باز هم او را اکرام کنید و از بی احترامی و ناراحت کردن او بپرهیزید. قرآن می فرماید : «وَ أَمَّا السَّائِلَ فَلا تَنْهَرْ ؛ (4) تهيدست حاجت خواه را [به بانگ زدن] از خود مران!».
علاوه بر این که بهتر است با او همدردی کرده و برایش دعا کنید که خداوند مشکلاتش را حل کند و نیاز مالی او را برطرف کند.
یک نکته:
به طور کلی ما باید صدقات و کمک های خود را به دست نیازمند واقعی برسانیم. از بین نیازمندان نیز، فقراء فامیل و وابستگان در اولویت قرار دارند و بعد از آن ها نیازمندان از همسایگان و سپس فقراء از غیر فامیل و آشنا. البته در این بین کسانی نیز هستند که در جمله این سه گروه قرار نمی گیرند؛ مثل کسانی که در خیابان ها و یا در مسیر حرکت مردم ابراز نیاز می کنند. در مورد کمک کردن به این افراد باید به یک نکته توجه داشت و آن این که: گاهی تکدی گری برای بعضی از افراد شغل و عادت شده ، که در این صورت انسان می تواند از کمک به این گونه افراد خودداری کند. ولی گاهی عادت کردن فرد برای ما ثابت نیست،در این صورت بهتر است بدون افراط و زیاده روی به او کمک کنیم.
با توجه به آن چه گذشت پاسخ سوال شما روشن می شود.
پی نوشت ها :
1. إرشاد القلوب، الحسن بن أبي الحسن الديلمي،دار الشريف الرضي للنشر، 1412 ه. ق، ج1، ص 194 .
2. نهج البلاغة، الإمام علي بن أبي طالب عليه السلام، دار الهجرة للنشر- قم، ص 529.
3. اسراء (17) آیه 26.
4. الضحى (93) آیه 10.
