آیا کسی که برای رسیدن به مقام دنیوی خدا را سپاس می کند، همراه مقام اخروی، گناه است؟ یا خوب نیست؟ یعنی حرام است؟
با سلام و تشكر از ارتباط شما با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني
برادر گرامی! هر آنچه انسان دارد، از خدای متعال است و انسان نسبت به نعمت های داده شده _چه منافع دنیوی و چه اخروی_ باید شکرگذار خدای متعال باشد؛ چرا که تا او اراده نکند، انسان در هیچ زمینه ای به جایی نمی رسد.
در واقع شکرگزاری نعمت ها و مقام های دنیایی که نشان از قادریت خدای متعال است، کاری بسیار پسندیده است و هیچ اشکالی ندارد، زیرا شکر نعمت دنیا، خود نشانۀ این است که ما این نکته را پذیرفته ایم که همۀ امور به دست باتوان خدای متعال است.
همچنین رسیدن به مقام دنیوی در راستای خدمت به خلق، عنایت و مسولیتی الهی است؛ و اگر این خدمتگذاری دنیایی برایتان پشوانۀ معنوی داشته باشد، جای سپاس و تشکر از خدای متعال را هم دارد، زیرا باعث شده است که در مسیر خدمت به بشریت قرار بگیرید؛ پیامبر فرمودند: الخَلقُ کُلُهُم عِیالُ الله؛ فَأحَبَ الخَلقُ إلی الله مَن نَفَعَ عِیالُ الله".(1) مردم همگی عیال خدا هستند. بهترین مردم نزد خدا کسی است که به عیال او نفعی رساند.
باید بدانید که طبق روایات، انسان به کار خیر کوچکی بهشتی می شود، حال اگر انسان خالصانه کار شبانه روزش این باشد که به مردم مسلمان خدمت برساند، خدا می داند چه مقامی دارد!
در واقع اسلام مخالف آرزوهای دنیوی نیست؛ اسلام مخالف افزون خواهی و خود برتر بینی بی دلیل است. آرزو تا آنجا که امنیت و آرامش را از دیگری و جامعه سلب نکند مورد تأیید است. در این باره قرآن نیز میفرماید: "پول، دارایی، فرزند، عیال و ... اینها همه زینت و شیرینی دنیاست. شما به دنبال باقیات الصالحات باشید که نزد پروردگار جزای نیکو دارد و آرزوی خوبی است".(2) حالا که شما در کنار مقام اخروی، به مقام دنیوی که بدان رسیده اید، درصدد شکرگذاری خدای متعال هستید و نیتتان هم ان شاء الله تعالی، خدمت به مردم است، اشکالی ندارد و گناهی برای شما نوشته نمی شود و چه بسا با این نیت خیر باعث ثمرات و خیرات بزرگ باشید.
أما بی توجهی به مقام دنیوی در نگاه ایده آل:
اگر بخواهیم نگاهی ایده آل در این مسأله داشته باشیم، با توجه به کلمات معصومین(ع) به این نتیجه می رسیم که مقام دنیوی وقتی ارزش تلقی می شود که در راستای خدمتگذاری به مردم باشد. انسان نبايد در زندگي خويش به عناوين و پست و مقام دل خوش كند بلكه آنچه مهم است و به درد انسان ميخورد، همانا كار مخلصانه براي خداست.
حضرت علی(ع)، مؤمنین را همواره به وابسته نشدن به زر و زیور دنیا توصیه می نمودند. ایشان در خدمت دنیا و گرایش به آن فرمودند: دنیا خانه ای است که نزد خداوند بی مقدار است؛ زیرا حلال آن با حرام و خوبی آن با بدی و زندگی در آن با مرگ و شیرینی آن با تلخی درآمیخته است، خداوند آن را برای دوستانش انتخاب نکرد و در بخشیدن آن به دشمنانش دریغ نفرمود. حکومت از جمله کمین گاه های شیطان است. لذت قدرت، ثروت و مقام، ایمان انسانهای ضعیف ر در معرض نابودی قرار می دهد.
أما با تمام این نکته های بیان شده باید توجه داشت: آخرت اندیشی و عدم دلبستگی به مقام دنیوی نه تنها جایگاه معنوی انسان را نزد خدا ارتقا می بخشد بلکه در این دنیا نیز اثرات مثبتی دارد.
ارزش حکومت و رسیدن به جایگاه از دیدگاه مولا به آن است که پلی برای خدمت به خداوند و بندگانش باشد، فرمود: «والله لهی احب الی من امرتکم هذه الا ان اقیم حقا او ادفع باطلا؛(3) به خدا سوگند همین کفش بی ارزش برایم از حکومت بر شما محبوب تر است، مگر آن که حقی را به پا دارم یا باطلی را دفع نمایم.» ابن عباس می گوید: در سرزمین ذی قار-درنزدیکی بصره- خدمت امام(ع) رفتم که داشت کفش خود را پینه می زد، تا مرا دید فرمود: قیمت این کفش چقدر است؟ گفتم: بهایی ندارد. فرمود: به خدا سوگند همین کفش بی ارزش نزد من از حکومت بر شما محبوبتر است مگر این که حقی را با آن به پا دارم، یا باطلی را دفع نمایم.
آرزوی دنیوی محض، خسران و تباهی را به بار میآورد که در نهایت میوه بدمزه و تلخ آن جز کفر و شرک چیز دیگری نیست. "اینها (کافران) را به حال خود واگذار تا آشامیدنیها، خوردنیها، لذات مادی و آرزوها، آنان را غافل و از مسیر انسانی دورشان کند. اینان در آینده نتیجه این شهوترانی و آرزوهای خود را خواهند دید".(4)
اگر خوب تفکر شود علت انحراف، غیر از این چند مورد نیست "به حساب خودمان رسیدگی کنیم قبل از آن که به حسابمان رسیدگی کنند."
خوردن، آشامیدن، آرزو و ... اگر در جهت مثبت و به حد اعتدال باشد، نتیجهاش حرکت به سمت کمال و رشد است؛ اما اگر در آن زیاده روی شود روح ایمان میمیرد و عقل و خرد اسیر استعمار دیو شهرت میشود.
نکتۀ پایانی:
شما باید این کار و توفیقی که برای شما پیدا شده است را قدر بدانید، و از خداوند متعال بخواهید که در این وظیفه ای که به شما محول شده است هر چه بهتر انجام وظیفه نمایید.
هر چه انسان نسبت به طبقات محروم و مستضعف و بیمار و غیر ذلک خدمت بیشتری داشته باشد، اسباب خوشحالی حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف بیشتر فراهم می شود، چون همه وابسته به ایشان هستند، و اگر مردم در فشار و زحمت باشند، در واقع آن حضرت ناراحتند.
پی نوشت ها:
1. ثقه الاسلام کلینی، الکافی، ج3، ص419، دارالکتب الاسلامیه، تهران:1365ه. ق.
2. کهف(18) آیۀ 46.
3. نهج البلاغه، ترجمه: محمد دشتی(ره)، خطبه 33، ص 85، قم: انتشارات مشهور، چاپ نهم، 1380 ش.
4. حجر(15) آیۀ 3.






