حدیث

ابْنُ مَحْبُوبٍ‏، عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ مُعَاوِيَةَ: عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عليه السلام، قَالَ: «وَجَدْنَا فِي كِتَابِ عَلِيٍّ عليه السلام أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه و آله قَالَ وَ هُوَ عَلى‏ مِنْبَرِهِ: وَ الَّذِي لَاإِلهَ إِلَّا هُوَ، مَا أُعْطِيَ مُؤْمِنٌ قَطُّ خَيْرَ الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ إِلَّا بِحُسْنِ ظَنِّهِ‏ بِاللَّهِ، وَ رَجَائِهِ لَهُ، وَ حُسْنِ خُلُقِهِ، وَ الْكَفِّ عَنِ اغْتِيَابِ الْمُؤْمِنِينَ؛ وَ الَّذِي لَاإِلهَ إِلَّا هُوَ، لَايُعَذِّبُ اللَّهُ مُؤْمِناً بَعْدَ التَّوْبَةِ وَ الِاسْتِغْفَارِ إِلَّا بِسُوءِ ظَنِّهِ بِاللَّهِ، وَ تَقْصِيرِهِ‏ ؛ (1)
امام باقر (ع) فرمود: در كتاب على (ع) ديديم كه رسول خدا (ص) بالاى منبر خويش فرموده است: سوگند به خدائى كه جز او شايسته پرستشى نيست، بهيچ مؤمنى هرگز خير دنيا و آخرت داده نشد، جز بسبب خوشبينيش بخدا واميداريش باو و حسن خلقش و باز ايستادن از غيبت مؤمنين و بخدائى كه جز او شايان پرستشى نيست، خدا هيچ مؤمنى را بعد از توبه و استغفار عذاب نكند، مگر بسبب بدگمانيش بخدا و كوتاهى كردن نسبت به اميدوارى به او و بدخلقيش و غيبت نمودنش مؤمنين را، و بخدائى كه جز او شايان پرستشى نيست، گمان هيچ بنده‏ئى نسبت به خدا نيكو نشود، جز اين كه خدا همراه گمان بنده مؤمن خود باشد هر گونه به او گمان برد، خدا با او رفتار كند زيرا خدا كريم است و همه خيرات بدست اوست، او حيا مي كند از اين كه بنده مؤمنش بدو گمان نيك برد و او خلاف گمان و اميد بنده رفتار كند، پس بخدا خوشبين باشيد و به سويش رغبت كنيد.
براي رسيدن به کمال و سعادت حقيقي که همان نزديک شدن به خداوند و قرب حق مي باشد، راهي مطمئن تر و استوارتر از عمل به تکاليف شرعي و پيروي از دستورات الهي و پيامبر(ص) و اهل بيت (علیهم السلام )نداريم و اگر راهي بهتر وجود داشت بدون شک خداوند متعال و اوليائش آن را براي ما بيان مي کردند و ما را از آن محروم نمي کردند.
مهمترين عامل شكوفايي و رسيدن به سعادت دنیا و آخرت اين است كه انسان بنده خدا و گوش به فرمان او باشد.تمامي اولياي الهي نيز از همين راه به قدرت علمي و ارادي رسيده اند و اين كه مي شنويد خیلی از ايشان به مقاماتی رسیده اند، سرّش در اطاعت خداوند و اجرای فرامین ائمه است.
و به آنچه خداوند پيش مى‏آورد راضى باشد؛ مانند فقر و ثروت، سلامت و بيماری ... باشد و بكوشد از امتحانات الهى سرافراز برآيد.
و ضمن تلاش و جديت، پيوسته به خدا توكل نموده و سعادت و كمال و خير دو جهان را ازاو طلب نمايد. و به وعدهاي خداوند خوشبين باشد.
و همواره در حال خوف و رجا و انابه باشد :
امام علي(ع)»: عند الخوف يحسن العمل؛ (2 ) با ترس از خدا عمل نيكوتر مى‏شود.
وخوب است عواملي که مانع پيمودن راه کمال و نيل به سعادت انسان، است را بیان کنیم که اگر در این راه موفق شوید و با این سختی ها مقابله نمایید در واقع باز به سعادت دنیا و آخرت خواهید رسید مهمترين آنها عبارتند از:
1- تعلقات مادي و تعلقات دنيوي از موانع بزرگ سعادت انسان است.
علاقه افراطي و خارج از چارچوب به مال و ثروت و جاه و مقام و رياست، انسان را از حرکت و هجرت و سلوک به سوي سعادت حقيقي که همان قرب حق است باز مي دارد. قلبي که با محسوسات انس گرفته و شيفته و دلباخته آنهاست، چگونه مي تواند به طرف سعادت و به عالم بالا، صعود کند؟ دلي که جايگاه محبت امور فاني دنيوي است چگونه مي تواند تجليگاه انوار الهي باشد؟ حضرت صادق(ع) مي فرمايد: «رأس کل خطيئه حب الدنيا؛(3 ) محبت دنيا ريشه هر گناهي است.
2- پيروي از هواي نفس: پيروي از هوا و هوس و تمايلات نفساني و خواهش هاي دل مانع بزرگي در راه وصول به سعادت جاويد است
تمايلات نفساني همانند دودهاي غليظ، خانه دل را تيره و تار مي سازند و چنين دلي لايق تابش انوار پاک معنوي نمي باشد. هواها و هوس ها دايما قلب را آشفته و مضطرب مي سازند و آن را به اين طرف و آن طرف مي کشانند و فرصت خلوت با خدا و انس با او را به قلب نمي دهند. فردي که شبانه روز به دنبال برآوردن خواسته هاي دلش مي باشد، چه وقت مي تواند از دنيا هجرت کند و از افق طبيعت و ماده به بارگاه قدس ربوبي پر بکشد؟
3- ضعف اراده: سستي اراده وعدم قدرت بر تصميم گيري از موانع بزرگ راه است که انسان را از شروع در عمل باز مي دارد ضعف اراده خود از پي نبردن به ارزش مقصد والا و سعادت ابدي انسان سرچشمه مي گيرد. اگر انسان به عظمت مقصد و اهميت سعادت خود پي ببرد، به طور جدي وارد عمل مي شود و يأس و نااميدي و سستي را از خويش دور مي سازد اراده قوی پیدانماید و از خود تلقینی هم در کنارش اضافه کند.
براي آگاهي بيشتر هم می توانید به این منابع مراجعه نمایید: کتاب انسان و ايمان از شهيد مطهري - کتاب ايمان ازشهيد دستغيب - کتاب خودسازي (تزکيه و تهذيب نفس) از ابراهيم اميني ،اخلاق در قرآن آيت الله مكارم
پی نوشت :
1. كلينى، محمد بن يعقوب بن اسحاق‏، كافي ط- دارالحديث، ناشر:دار الحديث‏، چاپ: قم‏، سال ق 1429نوبت اول‏، ج‏3، ص 183.
2. حكيمى، محمدرضا و محمد، الحياة، ترجمه احمد آرام‏ ،ناشر دفتر نشر فرهنگ اسلامى‏ تهران‏، سال 1380 ش،‏ نوبت چاپ: مكرر، ج‏1، ص 728.
3. علامه مجلسى‏، بحارالانوار، ناشر اسلاميه‏ تهران‏،سال چاپ: مختلف نوبت چاپ: مكرر، ج 70، ص127.