با سلام و خسته نباشید
در جهان آخرت بعد از حساب و کتاب اعمال انسانها و پاداش و عذاب الهی برای انسانها، بهشت برین و جهنم سوزان برای انسانها بصورت جسمانی ست مثل همین بدنهای مادی ما ، در این دنیا و با همین احساسات می باشد؟ یا روح ما در بهشت یا جهنم قرار می گیرد و بصورت روحانی پاداش و یا کیفر اعمالش را می بیند؟
با تشکر از شما
با سلام و تشکر از ارتباط¬تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
آنچه به وضوح از قرآن مجید استفاده میشود و آیات متعدد دلالت بر آندارد (1) ، آن است که معاد نیز جسمانی است و جسم انسان در عالم آخرت همراه روح او خواهد بود؛ اما باید دید که مفهوم این سخن چیست وجسم دنیایی که در معاد همراه روح خواهد آمد به چه معنا است ؟
بعضى جسمانى بودن معاد را به معناى این مىدانند که جسم انسان با خصوصیات مادى که براى دنیا خلق شده و پیوسته در تحول است و متاثر از عوامل مادی می شود ، احتیاج به تخلیه و دفع فضولات دارد، سرما مىخورد، گرمازده مىشود، خسته مىشود، پیر مىشود و... در آخرت هم با همین خصوصیات زنده خواهد شد. (2)
برخی دیگر بر آنند که بدن اخروى همانند بدن دنیوى است نه عین آن ، یعنی جسمانى بودن آن به این معنا نیست که همه خصوصیات مادی آن محفوظ باشد چون نمی شود جسمى که در دنیا بوده، با همان وضعیت بر گردد و در برخی موارد بسیار بعید است ، در نتیجه جسم اخروی به طورى است که از جهت شباهت همانند جسم دنیای می باشد، به طورى که هر کس این قالب را ببیند، بگوید این، فلانى است، آن فلان شخص دیگر است .
در هر حال و در جمع بندی می توان گفت یقینا حضور انسان در عالم دیگر جسمانی و روحانی خواهد بود اما این جسماني بودن در قیامت و آخرت جسمانيتي خواهد بود که با قوانین مربوط به آن جا سازگار باشد و محدودیت های جسم مادی در آن نبوده و این جسم فضولات نداشته باشد و موجب خستگى و ملالت نباشد بعلاوه قابلیت جاودانگى داشته و ... (3). و بدن ها به گونه ی عالی ومتناسب آن عالم محشور مىشود ، نه با مادّیت و کثافت که در دنیا بوده چون چنین بدنی قابلیت بقاء در بهشت و یا دوزخ را ندارد. (4)
بنابر این در هر صورت معاد جسمانی حقیقتی انکار ناپذیر است وبه گفته مرحوم علامه مجلسى : معاد جسمانى از امورى است که همه صاحبان ادیان در آن اتفاق نظر دارند. از ضروریات دین محسوب مىشود. منکران آن از زمره مسلمانان خارجند. آیات قرآن در این زمینه صراحت دارد و قابل تأویل نیست. اخبار در این زمینه متواتر است و قابل انکار نمىباشد. (5)گرچه در نحوه ی جسمانیت آن حشر تفاوت نظر وجود دارد.
در نتیجه حضور انسان در بهشت و دوزخ به همراه احساسات و ادراکات مادی خواهد بود چنانکه لذات بهشت و عذاب های دوزخ در عین روحی و باطنی بودن ظاهری و جسمانی هم خواهند بود .
پي نوشت ها :
1. قیامت(75) آیه 3 و 4 ، احقاف(46) آیه 33؛ حج (22) آیه 7 و...
2. ناصر مکارم شیرازی، پرسش و پاسخ نشر دار الکتب الاسلامیه، تهران1383ش، ص323.
3. همان.
4. علامه تهرانى، معادشناسى، نشر حکمت 14014 ق ج 6، مجلس 37. ص166.
5 ،علامه مجلسى، بحار الأنوار، مؤسسة الوفاء بيروت ، 1404 ه ق ، ج 7، ص 47.
