اخلاق

برای درمان بیماری‌های جسمی و روحی، قدم نخست شناخت بیماری است که بحمدالله شما این قدم را به خوبی برداشته اید و به ضعف اخلاقی و بیماری قلبی خود پی برده و به دور از خودخواهی به آن اعتراف و به راه های کنترل و درمان آن هستید.
در ابتدا باید توجه داشته باشید که نپندارید صفات رذیله را می‌توان در مدت زمان کوتاه و با تلاش اندک از بین برد، زیرا اگر چنین بود، مبارزه با نفس را جهاد اکبر نمی‌نامیدند. چه بسا ممکن است غلبه بر حسادت چندین ماه یا چندین سال به طول بیانجامد. گفته اند: یکی از بزرگان را دیدند که از شدّت خوشحالی در پوست نمی‌گنجید، وقتی سبب را پرسیدند گفت: چهل سال است مجاهدت کرده‌ام تا حسد را از خود ریشه‌کن سازم و اکنون دیدم که به این کار موفق شده‌ام.(1) پس بدون یأس و ناامیدی و با عزمی راسخ به میدان نبرد با دشمن درونی قدم بگذارید.
از نظر علمای اخلاق، برای درمان بیماری های روحی چون درمان بیماری های جسمی، ابتدا باید بیماری را شناخت و مصادیق مختلف آن و راه‌های نفوذ و آثار و عوارضی که بیماری بر روح می‌گذارد، نیز آثاری که بر سرنوشت مادی و معنوی، دنیوی و اخروی دارد، شناخت، سپس ریشه‌ها و عواملی را که باعث بروز آن می‌شود، مورد بررسی قرار داده و سپس آن را درمان کرد.
بدین منظور مهمترین کاری که لازم است شما انجام دهید، این است که رفتارهای عادی و روزمره خود را پالایش و آسیب شناسی کنید یعنی با تامل و تفکر در رفتارهای عادی و روزمره خود اسباب زود رنجی و عصبانیت گهگاهی خود را پیدا و آنها را برطرف کنید. در این زمینه باید امور زیر را بدون کم ترین کاستی به اجرا گذارید:
1. در ساعات کار ، مطالعه و اشتغالات روزمره خود، تامل کنید. ممکن است زودرنجی و عصبانیت گهگاهی شما به جهت کار، مطالعه و یا خستگی ناشی از این امور باشد. اگر چنین بود، سعی کنید فواصلی را در بین کارهایتان به استراحت بپردازید تا از خستگی شدید، بکاهید.
2. رفتارهای عادی و روزمره خود را نیز با تسلط کامل بر رفتار و بدون شتابزدگی انجام دهید. ممکن است زودرنجی و عصبانیت گهگاهی شما به جهت تراکم کارهای روزانه، عجله و فرصت کم باشد. در این صورت سعی کنید رفتارهای عادی و روزمره خود را آرام آرام تعقیب کنید تا نرم‏خویی و پرحوصلگی برتمام رفتارهای شما حاکمیت پیدا کند.
3. از حساسیت بیش از حد در هر زمینه بپرهیزید. کاملاً به خود مطمئن باشید که می‏توانید روحیه خود را تغییر دهید، ولی برای نتیجه گیری عجول نباشید، بلکه با خود فکر کنید باید حداقل به طور مثال یک سال بر رفتارهای خود کار کنید. اگر چنین نمودید، حتماً پس از آن، دگرگونی رفتاری خواهید داشت.
4. همواره در هر مسأله‏ای ابتدا از دیگران انتظار بدترین برخورد را داشته باشید. خود را برای پذیرش آن آماده کنید. این مسئله باعث می‏شود برخوردهای بهتر از مورد انتظار در شما ایجاد خشنودی نماید. در حالی که اگر همیشه انتظار برخورد خوب داشته باشید، چه بسا نتیجه عکس خواهید گرفت.
5. بیش تر با افراد خوش اخلاق معاشرت کنید و در تصمیم‏گیری‏ها حتی‏الإمکان با افراد عاقل و پخته مشورت نمایید. از اقدامات عجولانه و مطالعه نشده بپرهیزید.
6. پیش از هر عملی در مورد پیامد آن تفکر و اندیشه کنید و آن گاه اقدام نمایید. با تمرین این راهکار و به کارگیری آن در مورد تمام رفتارها، اندک اندک کنترل خویش را بر تمام رفتارها توسعه بخشید.
7. از موقعیت‏هایی که زمینه تندخویی در آن فراوان است، دوری کنید و به برخی رفتارها و حالاتی که از افراد سر می‌زند و شما را عصبانی می‏کند ،توجه نکنید، مثلاً اگر کسی با حرف ناروا شما را ناراحت می‌کند، از شنیدن وگوش سپردن به سخنان وی دوری کنید، حتی گوش ندهید یا محیط را ترک کنید.
8. سطح شناخت خود را با مطالعه و تفکر آیات، روایات و داستان‏هایی در این مورد، از زشتی، ناپسند بودن، غیرقابل جبران بودن اعمال پرخاشگرانه بالا ببرید. بعد در مورد آن ها فکر نمایید، حتی در برخی موارد به آثار رفتار تندی که مرتکب آن شده‏اید، توجه نمایید.
9. از خواندن قرآن و در نوبت‏های متعدد در طول 24 ساعت غفلت نورزید، قرآن تأثیر زیادی در رسیدن به آرامش درونی دارد.
10. با خود شرط کنید که هیچ گاه و در هیچ وضعی برخورد تند نداشته باشید. اگر ناگهان از شما برخورد تندی سر زد، خود را جریمه کنید؛ مثلاً تصمیم بگیریدکه مثلاً اگر بر سر کسی فریاد زدید، فلان مبلغ صدقه بدهید. کارآیی این روش، بسیار بالا است. بسیاری از علمای بزرگ بدین سان تمرین عملی و خودسازی کرده‏اند.
13. در روایات است : هنگامى كه عصبانى مى شويد، «اَعُوْذُبِاللّهِ مِنَ الشَّيْطانِ الرَّجِيْمِ»(2) و «لا حَوُلَ وَ لا قُوَّةَ اِلاّ بِاللّه الْعَلِىَّ الْعَظِيمِ» بگوئيد.(3)
برای توضیحات بیشتر می توانید با شماره(09640)تماس بگیرید.
موفق باشید.
پي نوشت‏ها:
1. سادات، محمدعلی، اخلاق اسلامی، انتشارات سمت، ص 132.
2. مکارم شیرازی، اخلاق در قرآن ، انتشارات مدرسه امیرالمومنین، ج3، ص 394.
3. همان.