در روایات اسلامی راه های مبارزه با شیطان بیان شده است، از جمله:
1-استعاذه؛
یعنی پناه بردن به خداوند از شر شیطان و گفتن « أعوذ بالله من الشّیطان الرّجیم». انسان وقتی خدا را شناخت و دریافت که خدا هم قدرت بی پایان دارد و هم نسبت به انسان از پدر و مادر مهربانتر است، و با این احساس از شر شیطان به خدا پناه برد، خداوند نجاتش میدهد و دماغ شیطان را به خاک میمالد.
قرآن میفرماید:« و أما ینزغنّک من الشیطان نزغٌ فاستعذ بالله إنّه سمیع علیم»؛ اگر انگیزش و وسوسهای از شیطان تو را برانگیزد، پس به خدا پناهنده شو که او شنوای دانا است. (1)
2- بسم الله گفتن؛
مداومت به گفتن بسم الله در آغاز هر کاری به انسان القا می کند که یاری طلبی فقط به درگاه خدا شایسته است، در هیچ امری غیر حق موثر نیست. طبیعی است وقتی چنین عمل کند، دیگر جایی برای وساوس شیطان لعین باقی نمی ماند. رسول خدا(ص) فرمود: «وقتی سفره غذا را می گسترانند، چهار هزار فرشته دور آن جمع می شوند. اگر بنده بسم الله الرحمن الرحیم گفت، فرشتگان می گویند: خدا بر شما و غذای تان برکت فرستد و به شیطان خطاب می کنند که بیرون رو، ای فاسق، تو را بر ایشان سلطنتی نیست. اگر بسم الله نگفت، فرشتگان به شیطان می گویند: بیا، ای فاسق و با این ها هم غذا شو». (2)
3- نماز،
یکی از عوامل دفع و رفع شیطان که در مبارزه با او سلاح تیز و برّانی محسوب می شود، نماز است.
نماز اگر با آداب و شرایط آن اقامه شود، نمازگزار را به عالَم پاکی و قداست بالا برده، غُل و زنجیر دنیا و دام های شیطان را از پای او پاره می کند. قرآن می فرماید: «با نماز و روزه از خدا طلب یاری کنید.» (3)
4- روزه؛
روزة حقیقی باعث میشود وسوسه و نیرنگهای شیطان از مملکت دل بیرون رود.
روزی پیامبر به یاران خود فرمود: آیا شما را به چیزی آگاه نکنم که اگر انجام دهید، شیطان از شما دور میگردد، همچون دوری شرق از غرب؟ عرض کردند: بله یارسول الله. حضرت فرمود: روزه. روزه صورت شیطان را سیاه میکند. (4)
5- استغفار و توبه:
وقتی انسان از کارهای زشت و خلاف خویش توبه کند و از خداوند بخواهد که گناهانش را بیامرزد و تصمیم بگیرد که دیگر گناه نکند، ضربة بزرگی بر شیطان وارد میشود. پیامبر فرمود: "و الاستغفار یقطع و تینه؛ طلب آمرزش و بخشش از خدا رگ دل شیطان را قطع کرده و بند دلش را پاره میکند". (5)
6. تداوم و مراقبت بر اعمال صالح نیز یکی از راه های مبارزه با شیطان استَ« الْمُوَازَرَةُ عَلَى الْعَمَلِ الصَّالِحِ يَقْطَعُ دَابِرَه.(6) انجام عمل صالح و تداوم بر آن دنباله شیطان را می برد .
7-یاد خدا:
قرآن در توصیف پرهیزگاران میفرماید:« إِنَّ الَّذينَ اتَّقَوْا إِذا مَسَّهُمْ طائِفٌ مِنَ الشَّيْطانِ تَذَكَّرُوا فَإِذا هُمْ مُبْصِرُونَ »آن ها که در آن حال که وسوسههای شیطانی آنها را احاطه میکند، به یاد خدا می افتند و راه حق را به روشنی می بینند و انتخاب می کنند. (7)
وسوسه های شیطان همانند میکروب های بیماری زا در همه وجود دارند، ولی به دنبال بنیه های ضعیف و جسم های ناتوان می گردند تا در آن جا نفوذ کنند، اما آن ها که جسمی سالم و نیرومند دارند، این میکرب ها را از خود دفع می کنند.
البته پر واضح است که این دعاها و ذکرها وقتی مفیدند که فرد نیز همه همت خود را به کار گیرد و تا حد امکان از رفتن به مکانهایی که ضرورتی ندارد خودداری کرده و چشم و گوش و سایر اعضای خود را حفظ کند.
پی نوشت ها:
1. اعراف (7) آیه200.
2. ثقة الاسلام كلينى، الكافي، دار الكتب الإسلامية تهران، 1365 ه.ش، ج 6، ص 292.
3. بقره (2) آیه45.
4. الكافي، ج 4، ص 62.
5. همان.
6. همان.
7. اعراف (7)، آیه 201.
