چگونه کار به افراد احساس شخصیت میدهد

پرسشگر گرامی، بخش مشاوره و روانشناسی سامانه مرکز ملی پاسخگویی که در زمینه‌ی راهنمایی و مشاوره، پیرامون مشکلات روانشناختی و مشاوره‌ای فعالیت می‌کند، از پاسخگویی به سوالاتی چون این سوال شما، که مي‌تواند بعنوان يك موضوع تحقيقي مطرح باشد معذور است چه آنکه پاسخ به چنین سوالاتی خارج از اهداف تعیین شده برای برای بخش ما می باشد، اما چون پاسخ ندادن به نامه دور از ادب است، من پاسخ نامه‌ی حضرتعالی را تقدیم می‌دارم، ولی از آن جناب تقاضا مندم از این به بعد فقط در زمینه مشکلات روانشناختی، مشاوره، و راهنمایی با ما مکاتبه نمایید.
دوست عزیز، درحال حاضرنظریات مختلفی درزمینه ی تیپ های شخصیتی وارتباط آنها باانتخاب وتصمیم گیری شغلی ازسوی روان شناسان مطرح شده است. ازمهم ترین ومعتبرترین آنها نظریه ی «جان.ال هالند» روان-شناس آمریکایی ودیگری نظریه ی «مایرز- بریگز»(مادرودختر روانشناس آمریکایی)است که براساس نظریه ی کارل گوستاو یونگ روان شناس سوئیسی تدوین وارائه گردیده است.
1- نظریه ی جان ال هالند: اوبراین عقیده است که یک فرد به فعالیت ها ومحیط های شغلی خاصی گرایش دارد که باعلایق، رغبتها وارزش هایش سازگاراست وثبات ورضایت شغلی در درازمدت فقط وقتی حاصل می شود که بین یک فردونوع فعالیت های شغلی اوهماهنگی صحیح ومناسب وجودداشته باشد. هالند افرادرابراساس خصوصیات شخصیتی درشش گروه زیرجای داده است:1- واقع گرا 2- جست وجوگر 3- هنری4- اجتماعی 5- متهور 6- قراردادی، وی ازطریق پاسخ هایی که هرفرد به پرسش های مربوطه می دهد درمی یابدکه اوبه کدام گروه شخصیتی تعلق دارد.
2- نظریه ی مایرز- بریگز: این نظریه به نحوه وسبک تعامل بادیگران،برداشت‌وذهنیات،تصمیم گیری وروش انجام امورتوجه داشته ونظام ویژه ای برای تبیین وتعیین تیپ شخصیتی افرادمعرفی کرده است. نظام این نظریه متشکل از16تیپ شخصیتی درترکیبات مختلف هستندکه براساس چهارترجیحات شخصیتی بنا شده اند که عبارتند از:1- درون گرا/برون گرا 2- شمی/تجربی3- فکری/عاطفی 4- فرایندگرا/نتیجه گرا، طبق این نظریه همه ی مردم دنیا دریکی ازاین شانزده تیپ"خلق وخو"قرارمی گیرند.البته این بدان معنا نیست که بگوییم انسان ها منحصربه فردنیستند،زیراانسان هاهرکدام منحصربه فردهستند.صدنفرباتیپ شخصیتی واحداگردریک اتاق قرارداشته باشند بازهم متفاوت اند، زیرا پدرومادر،ژن،تجربیات زندگی،علایق،سلایق،استعداد،امکانات،محیط وشرایط خانواده و اجتماع، و در سایر زمینه ها متمایز ازیکدیگرهستند. اما در ضمن وجوه مشترک فراوانی هم دارند.
وقتی بااین دونظریه آشنامی شوید متوجه می گردید که تمام تیپ های شخصیتی به یک اندازه ارزشمند هستند.هیچ تیپ شخصیتی بهتریابدتر،سالم تریا بیمارتر،باهوش تریاکندترنیست.تیپ شخصیتی ارتباطی با هوش ندارد ونمی توان ازروی آن موفقیت شغلی وکم وکیف فضایل اخلاقی وارزش های معنوی افراد راپیش بینی کرد. اما با توجه به تیپ شخصیتی متوجه می شوید که چه عواملی به خودودیگران انگیزه می دهدوپس ازاین قادرخواهید بودازاین عوامل درانتخاب شغل استفاده کنید.
گرایش های شغلی:گرایش های شغلی افرادبه سه گروه اصلی تفکیک شده اند.1- داده گرا2-مردم گرا 3- اشیاء گرا
خصوصیات داده گراها: 1)ترکیب یاادغام داده ها 2)هماهنگ کردن 3)مطالعه،تحقیق وابلاغ کردن 4)تجزیه وتحلیل کردن 5)تالیف کردن 6)محاسبه کردن 7)کپی یارونویسی کردن 8)مقایسه کردن
خصوصیات مردم گراها: 1-رایزنی کردن 2-مذاکره کردن 3- تعلیم وآموزش دادن4- نظارت وسرپرستی کردن5-نمایش وسرگرم کردن6- تشویق کردن 7- صحبت کردن،اشاره کردن یاعلامت دادن8-پذیرایی کردن 9- دستورگرفتن 10- کمک کردن
خصوصیات اشیاگراها:1-نصب یاسوارکردن 2-ظریف کاری کردن 3-به کارانداختن وکنترل کردن 4- راندن 5- به کارانداختن وبهره برداری کردن 6- بادست درست کردن 7- نگهداری وتوجه کردن8-تغذیه وپرورش دادن 9-جابه جاکردن
تیپ های شخصیتی نظریه ی جان هالند:
1)جست وجوگر: اشخاصی که دوست دارند مشاهده کنند،یادبگیرند،تحقیق،تجزیه وتحلیل،ارزشیابی یابه حل مساله بپردازند.
2)واقع گرا:اشخاصی که توانایی بدنی(ورزشی)ومکانیکی دارند،ترجیح می دهند بااشیاء،ماشین ها،ابزارها،گیاهان،حیوانات کارکنند ودرفضای بازباشند.
3)قراردادی :اشخاصی که دوست دارندبا داده ها کارکنند،توانایی دفتری(اداری)یاعددی دارند،به جزئیات وتفصیل امورمی پردازند.
4)متهور:اشخاصی که دوست دارندبامردم کارکنند،آنها راتشویق کرده وبرای اهداف سازمانی ویا
درآمد اقتصادی رهبری یامدیریت کنند.
5)اجتماعی:اشخاصی که دوست دارند با مردم کارکنند تاآنهارامطلع وآگاه کرده،تعلیم ورشدداده یاآنها رادرمان کنند،ومهارت های کلامی دارند.
6)هنری:اشخاصی که توانایی های هنری،نوآوری وخلاقیت دارندودوست دارند درموقعیت های
سازمان نیافته کارکنند،وتخیل وخلاقیت خود رابه کارگیرند.
ابزارسنجش موارد ذکر شده رغبت سنج شغلی تدوین شده توسط هالند است.
تیپ های شخصیتی طبق نظریه ی مایرز- بریگز
برون گرا/درون گرا:اشاره می کندبه دنیای ذهنی افراد-به این معنی که آیادوست دارید به مسائل دنیای بیرونی خودبپردازید وبیندیشید(همانندتعامل با مردم،حوادث)،ویابه دنیای درونی-ذهنی خود(همانند عقایدوعواطف خود)
تجربی/شمی:اشاره می کندبه نحوه ی توجه افرادبه رویدادها،خبرها وتجربه های زندگی شخصی-به این معنی که آیادوست داریدبیشتربه شواهدعینی،جزئیات،وواقعیات توجه کنید ویامایلید برمفاهیم کلی وغیرعینی،احتمالات وروابط میان ایده ها،رویدادها ومردم متمرکزشوید.
فکری/عاطفی:اشاره می کندبه روش تصمیم گیری افراد-به این معنی که آیادوست دارید تصمیمات خودرا مستقلا ومبتنی برتحلیل های غیرشخصی بگیرید،یامایلید تصمیمات شما براساس نظرات،عواطف واحساسات شخصی باشد.
فرآیندگرا/اتمام گرا:اشاره می کندبه شیوه وسبک انجام اموروکارها-به این معنی که آیادوست دارید. مطابق یک چهارچوب مشخص،بابرنامه وزمانمندکارکنید یاترجیح می دهید اول گزینه های مختلف را(تاآنجایی که می توانید)بررسی کنید وبعد به انجام امورخودبپردازید.
دوست عزیز همانطورکه ملاحظه فرمودید ویژگی های شخصیتی با شغل موردنظر درهرفردی مرتبط است وبهترآن است که افرادشغلی رابرگزینندکه باروحیات وخصوصیات شخصیتی آنها ارتباط نزدیک داشته باشد.درموردشغل رفتگری-البته پس ازپاسخ دادن به سوالات مربوط به این دو نظریه- به نظرمی -رسد که باویژگی واقع گرایی درنظریه ی هالند وتجربی بودن درنظریه ی مایرز-بریگز منطبق باشد.درموردشغل نجاری نیز میتوان گفت باویژگی واقع گرایی وهنری درنظریه ی هالند و ویژگی فرآیندگرایی درنظریه ی مایرز-بریگز منطبق باشد.
برای دریافت اطلاعات بیشتر وعملی تر به کتاب"انتخاب آگاهانه ی شغلی"نویسنده خانم شیده عابدی تجریشی مراجعه فرمایید.