با سلام
کل کائنات و هستی را خداوند در یک طرفه العین آفریده (کن فیکون) ، یا در شش روز ؟
از راهنماییتان بسیار ممنون و سپاسگزارم
با سلام و سپاس از ارتباط تان با مركز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
در ابتدا باید اشاره شود فعل خداوند از آن نظر که به خود او منسوب است همان است که در کلام برخی آمده
چو قاف قدرتش دم بر قلم زد هزاران نقش بر لوح عدم زد
پس فعل خدا وند از این لحاظ با کن فیکون انجام شده است. ولی همین فعل از آن نظر که به خلق و مخلوق نسبت دارد. همان است که در آیه مبا رکه فرمود:
"وَ لَقَدْ خَلَقْنَا السَّمَـَواتِ وَالاْرْضَ وَ مَا بَیْنَهُمَا فِی سِتَّةِ أَیَّام...;(1) و در حقیقت، آسمانها و زمین و آنچه را که میان آن دو است در شش روز آفریدیم..."
علامه طباطبایی در این باره گفته است: « وجود اشیا از این جهت که کار خدا است، مانند چشم بر هم زدنی صورت میگیرد، ولی از جهت وجود خود تدریجی است و کم کم حاصل میشود». (2)
با توجه به این نکته باید گفت:
وقتی ارادة خدا بر وجود چیزی تعلق گرفت، وجود آن، بر چیز دیگری توقف ندارد و ارادة خدا علت تامة وجود آن است; اما هر طور که اراده کند، همان طور موجود میشود; یعنی اگر اراده کند در یک لحظه موجود شود، در همان یک لحظه و اگر اراده کند در چند میلیون سال موجود شود ،در همان مقدار از زمان، بدون کم و زیادی موجود میشود.(3)
آنچه خدا انجام میدهد، همان اراده است، که اراده زمان بردار نبوده و در زمان واقع نمیشود. اما آنچه تحقق مییابد و موجود میشود، دو قسم است:
موجودی مادی و محدود به ظرف زمان است و یا موجودی مجرد و غیر زمانی;
در مورد مجردات واضح است که وجودشان زمان بردار نیست و بلافاصله بعد از ارادة خدا در یک لحظه موجود میشوند. اما، از آنجا که ماده شایستگی آفرینش دفعی را ندارد، محال است موجودات مادی در یک لحظه خلق شوند و این به قدرت خالق ربطی ندارد; پس در خلقت موجودات مادی آنچه از خدا واقع میشود، همان اراده است. و چون موجود مادی به علّتِ مادّی بودن، زماندار است، باید در زمان مشخصی موجود شود و خلقِ موجود مادی بدون زمان محال است.(4)
پس این که خلقت آسمان ها و زمین به علّت مادّی بودنشان زمانمند است و در یک لحظه ممکن نیست و به همین دلیل در 6 روز یا 6 مرحله انجام شد.
پی نوشت:
1. ق(50) آیة 38.
2. علامه طبا طبایی، المیزان، دفتر انتشارات اسلامى جامعهى مدرسين حوزه علميه قم، قم، 1417 ق، ج19، ص 87- 88.
3. ناصر مکارم، تفسیر نمونه، نشر دار الکتبالاسلامیه تهران، ج 1، ص 418، بقره 117.
4. مصباح یزدی معارف قرآن، نشر انتشارات اسلامی. قم، ص 177 ـ 192.
