اعتقادی

با سلام و سپاس از ارتباط¬تان با مركز ملی پاسخگویی به سوالات دینی

"حبل المتین" [ریسمان استوار] در قرآن نیامده است است. ولی در روایات این عبارت هم در توصیف قرآن آمده است. امام علی در توصیف قرآن می فرماید:
عليكم بكتاب الله فإنه الحبل المتين(1)
بر شما باد به کتاب خدا که ریسمان محکم و استواری است [ که یک طرفش به دست خداست و طرف دیگرش به سوی شما تا آن را بگیرید و بالا روید و به خدا برسید]
و هم در زیارات، روایات و ... به عنوان وصف امام علی (ع) آمده است. [البته پیامبر و بعد امام علی برترین مظهر حبل المتین هستند و امامان معصوم، دیگر مصداق های آن می باشند که انسان را به خدا می رسانند]
در روایتی که امام علی و فاطمه زهرا (علیهما السلام) (برای شناساندن خود به جامعه )به افتخارات خود اشاره می کنند ، امام علی (ع) خود را "حبل المتین" می نامد:
وأنا الحبل المتين(2)
و من ریسمان محکم و استوار خدایم.
در زیارتنامه ها هم به امام علی (ع) اطلاق شده است . (3)
و کسانی که معرفت داشتند، این وصف را برای امام می شناختند و از آن جمله است غلام سیاهی که نزد امام به دزدی اعتراف کرد و امام به حکم خدا دست او را قطع کرد و ابن کوّای منافق برای تهییج او علیه امام، از وی پرسید چه کسی دست تو را قطع کرده و او با مدح امام علی به برترین مدح ها، ایشان را قطع کننده دست خود معرفی کرد و ابن کوا را سرافکنده نمود. در تعریف او توصیف امام به "الحبل المتین" هم هست. (4)
اما "العروه الوثقی" یعنی دستگیره پارگی ناپذیری که انسان را به مقصد می رساند. (5) و منظور از "عروه الوثقی" در قرآن همان ایمان به توحید و معاد و نبوت و عمل به دستورهای کتاب آسمانی و پیامبر آسمانی است. (6)
اما "بیت العتیق" خانه خداست که مردم به زیارت و طواف آن فراخوانده شده اند. (7)
در علت این نام گذاری وجوهی ذکر شده است:
1. "عتیق" از "عتق" به معنای آزادی از قیود عبودیت و ملکیت است و این خانه را بدین سبب "عتیق" گفته اند که همیشه از قید تملک بندگان خارج بوده و هیچ گاه کسی ادعای مالکیت و تسلط بر آن را ننموده است. (8)
2.گفته اند " عتیق" یعنی گران بها و قدیمی و بلند مرتبه ترین، و این خانه را عتیق گفته اند. زیرا اولین خانه ای بود که برای عبادت خدا توسط بندگانش ساخته شد و هیچ بنایی بر آن از حیث قدمت و ارزش، سبقت ندارد. در قرآن هم بر اولین بودن آن تصریح شده (9) و این خانه توسط حضرت آدم بنا شد و بعد از این که در طوفان بالا برده شد، به وسیله ابراهیم (ع) تجدید بنا شد. (10)
پی نوشت ها:
1. محمد عبده، خطب الامام علی، قم، دار الذخائر، 1412 ق، ج2، ص 49.
2. شاذان بن جبرئیل قمی، الفضائل، نجف، حیدریه، 1381 ق، ص 80.
3. ابن مشهدی، مزار، قم، انتشارات اسلامی، 1419 ق، ص 304.
4. مجلسی، بحارالانوار، بیروت، الوفا، 1404 ق، ج 41، ص 210.
5. مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1360 ش، ج 8، ص 103.
6. فیض کاشانی، الاصفی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1418 ق، ج 1، ص 122.
7. حج (22)، آیه 29 و 33.
8. مکارم شیرازی، الأمثل فى تفسير كتاب الله المنزل، قم، مدرسه امام علی، 1421 ق، ج 10، ص 336.
9. آل عمران (3) ایه 96.
10. جرجانی، آیات الاحکام، تهران، نوید، 1404ق، ج 1، ص 344.