چرا در صلوات بر آل محمد نیز صلوات میفرستیم و می گوییم الهم صل علی محمد و آل محمد میگوییم؟
در فلسفه صوات بر (محمد) و همچنین (آل محمد)نکات متعددی وجود دارد که به برخی از آنها اشاره می کنیم:
1-صلوات و درود بر پیامبر(ص) و آل پیامبر در حقیقت، تقدیر و تشکر از زحمات و تلاش های پیامبراکرم(ص)است که سال ها با راستی و درستی در بین جامعه زیسته و همه سختی ها و ناملایمات را در راه هدایت بشر تحمل کرده اند و اسوه و نمونه انسان کامل شدند. بر این اساس آنان قطعاً مستحق تقدیر و تشکر می باشند که کمترین درجه آن دعا و در خواست نوعی رحمت از جانب خداوند است. لذا از آنجا که اهل بیت پیامبر (ع)نیز مانند شخص پیامبر(ص) زحمات فراوانی برای اصلاح امت کشیده اند، مستحق تشکر و دعاء بوده و در این میان فرقی میان آنها وجود ندارد.
به علاوه آنکه صلوات و درخواست رحمت، نوعی ابراز ارادت و محبت نسبت به ساحت وجودی اهل بیتی (ع)است که شخص رسول اکرم (ص)ابراز محبت به آنها را مزد رسالت خود دانسته است آن چنانکه خداوند در سوره شوری می فرماید"قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى..."(1)بگو: «من هيچ پاداشى از شما بر رسالتم درخواست نمىكنم جز دوستداشتن نزديكانم [اهل بيتم]..."
2- ذکر صلوات در حقیقت نوعی زنده نگه داشتن یاد خاطره ها، اهداف و رسالت آنها در جامعه است و لازمه اش آن است که اهداف و برنامه های اسلامی همواره در جامعه گوشزد شده و از فراموشی آن جلوگیری شود آن چنانکه خداوند در کنار دستور به صلوات بر پیامبر(ص)، فرمان به اطاعت از پیامبر (ص) داده و می فرماید"إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْليماً"(2)خدا و فرشتگانش بر پيامبر درود مىفرستد اى كسانى كه ايمان آوردهايد، بر او درود فرستيد و سلام گوييد و كاملًا تسليم (فرمان او) باشيد" و از آنجا که اهداف اهل بیت(ع) نیز همان اهداف رسول خدا(ص) است،باید بر اهل بیت صلوات فرستاد.
3-در جامعه اسلامی خصوصاً شیعه، صلوات نوعی شعار برای بیان و نشان دان بزرگان دینی و اهل بیت (ع) است آن چنانکه در بسیاری از موارد، افراد از کلمه یا جمله ای به عنوان شعار اصلی خود استفاده می کنند که این امر در مواردی مانند شعار ملی یک کشور و...مورد استفاده قرار می گیرد. لذا شیعه صلوات بر محمد و آل وی را به عنوان شعاری برای خود در راستای معرفی انبیاء و اهداف آنها قرار داده است
بنابراین با وجود آثار و برکات مطرح شده در صلوات بر "آل محمد"چه دلیلی برای منع و نگفتن وجود دارد. لذا اگر بر فرض در این باره از جانب شرع نیز دستوری نمی آمد، عقل خود مستقلاً به آنجام آن حکم می کرد که البته در این مورد بیاناتی از جانب شارع نیز وارد شده است آن چنانکه در زمان رسول خدا(ص)شخصی نقل می کند که روزى پيامبر (ص) بر ما وارد شد. گفتيم: اى پيامبر خدا! ما مىدانيم چگونه بايد به تو سلام كنيم. چگونه بر تو درود بفرستيم؟
فرمود: بگوئيد: بار خدايا! بر محمّد و خاندانش درود بفرست، همان گونه كه بر خاندان ابراهيم درود فرستادى كه تو ستوده و بزرگوارى. بار خدايا! بركت را بر محمّد و خاندانش نازل كن چنان كه بر خاندان ابراهيم نازل كردى كه تو ستوده و بزرگوارى(3) و یا در برخی از احادیث اشاره شده است که دعاء بدون صلوات بر محمد و آل محمد(ص)به اجابت نمی رسد که این دسته از احادیث در کتاب اهل سنت نیز نقل شده است.(4)
البته دلائل و روایات دیگری نیز وجود دارد که برای رعایت اختصار از ذکر آنها خودداری می کنیم.
پی نوشتها:
1. شوری(42)آیه 23.
2. احزاب (3) آیه 56.
3. صابرى يزدى-على رضا،انصارى محلاتى، محمد رضا، الحكم الزاهرة، چ مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى، قم 1375 ه ش، ص 153 .
4. ر.ک فيروز آبادى،سيد مرتضى، فضائل الخمسة من الصحاح الستة،چ اسلامیه،تهران 1392 ه ق،ج 1 ص 206، باب في أن الدعاء محجوب حتى يصلى على محمد و آل محمد (ع).
