در آیات قرآن مجید و داستان های فراوانی که در آن نقل شده است از علو و برتری جویی بر دیگران نهی جدی شده است.
اما آیاتی در قرآن وجود ندارد که امر به علو و برتری جویی شده باشد لذا اصلا تناقضی در میان نیست.
به چند آیه ای که از برتری جویی و علو نهی شده است اشاره می کنیم :
- تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُها لِلَّذِينَ لا يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَ لا فَساداً ؛ (1) اين سراى آخرت است، كه آن را براى كسانى قرار مىدهيم كه اراده برترى جويى در زمين و فساد ندارند.
مثلا قرآن مجید انگيزه انكار فرعونيان را دو چيز مىشمرد: يكى" ظلم" و ديگرى" برترى جويى" که برترى جويى اشاره به تفوق طلبى آنها نسبت به بنى اسرائيل، يعنى آنها مىديدند. اگر در برابر آيات و معجزات موسى سر تسليم فرود آورند هم منافع نامشروعشان به خطر مىافتد، و هم بايد هم رديف بردگانشان بنى اسرائيل قرار گيرند، و هيچ يك از اين دو براى آنها قابل تحمل نبود. (2)
2-أَلَّا تَعْلُوا عَلَيَّ وَ أْتُونِي مُسْلِمِينَ؛ (3) توصيهام به شما اين است برترى جويى در برابر من نكنيد، و به سوى من آئيد و تسليم حق شويد.
البته انسان نبايد خود را در برابر دشمن خوار و ذليل جلوه دهد بلكه ادعاي علو و برتري جويي در برابر دشمن امري پسنديده است
پی نوشت:
1. قصص(27 ) آیه83.
2. مکارم شیرازی، تفسير نمونه، ناشر دار الكتب الإسلامية ،چاپ تهران، سال 1374 ش، نوبت اول، ج15، ص 413.
3. نمل(27)آیه 31.
