آیا شیطان در پستی و رذالت کامل است؟ آیا هوش او در کید و مکاری کامل است؟ یا مثلاً می توان از او هم توطئه های بهتری طراحی کرد؟
با سلام و سپاس از ارتباط¬تان با مركز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
ن شیطان از جن بوده (1) و به همین جهت موجودی مختار و دارای تونایی های محدود است، در نتیجه حتی در رذالت و شقاوت هم نمی توان او را نامحدود دید و چه بسا موجود دیگری مانند یک انسان بتواند در موردی به تعبیر شما توطئه ای رذیلانه تر از شیطان طراحی کند؛ این امر از آن حقیقت به دست می آید که انسان در درجه وجودی بالاتر از ملائکه قرار گرفت و حتی ابلیس که خود یکی از برترین افراد از جنیان بود به سجده انسان واداشته شد. (2)
این امر به خوبی نشان می دهد که نوع انسان توانایی ها و برتری های وجودی ملموسی نسبت به طایفه جن دارد و این امر چه بسا حتی در رذائل و شقاوت ها هم متجلی گردد و انسانی در رذالت و شقاوت و طراحی توطئه ها از شیطان پیشی بگیرد و با هوش خود رفتارهای دقیق تری در رذالت را طراحی نماید.
البته فارغ از مساله هوش و ذکاوت در این امور در نفس پستی و رذالت و ظلمت باطنی نیز هیچ بعید نیست که موجودی در این زمینه به اوج برسد و مرتبه ای پایین تر از شیطان در درکات جهنم برای خود رقم بزند و در محدوده عمر کوتاه خود زمینه جنایات و خیانت هایی به مراتب سخت تر و سهمگین تر برای بشریت را موجب گردند چنان که برخی از این مصادیق در پاره ای روایات مورد اشاره قرار گرفته است. (3)
پی نوشت ها :
1. کهف (18) آیه 50.
2. اعراف (7) آیه 12.
3. علامه مجلسی، بحار، نشر دار الاحیا التراث العربی، بیرو ت 1403 ق، ج8، ص315 .
