وسیله

با سلام و سپاس از ارتباط¬تان با مركز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
وسيله بمعنى تقرّب و نزديكى است.
راغب در مفردات مى‏گويد كلمه" وسيله" به معناى رساندن خود به چيزى است با رغبت و ميل، و اين كلمه از نظر معنا خصوصى‏تر از كلمه" وصيله" است، براى اينكه در وسيله معناى رغبت نيز خوابيده، ولى در وصيله چنين نيست و بيش از رساندن به چيزى دلالت ندارد، چه اينكه اين رساندن با رغبت باشد و چه بدون رغبت، خداى تعالى در قرآن كريم فرموده:
" وَ ابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ"، و حقيقت وسيله به درگاه خدا مراعات راه خدا است، به اينكه اولا به احكام او علم پيدا كنى و در ثانى به بندگى او بپردازى، و ثالثا در جستجوى مكارم و عمل به مستحبات شريعت باشى و اين وسيله معنايى نظير معناى كلمه قربت را دارد ، و چون وسيله نوعى توصل است و توصل هم در مورد خداى تعالى- كه منزه از مكان و جسمانيت است- توصل معنوى و پيدا كردن رابطه‏اى است كه بين بنده و پروردگارش اتصال برقرار كند، و نيز از آنجا كه بين بنده و پروردگارش هيچ رابطه‏اى به جز ذلت عبوديت نيست، قهرا وسيله عبارت است از اينكه انسان حقيقت عبوديت را در خود تحقق دهد و به درگاه خداى تعالى وجهه فقر و مسكنت به خود بگيرد، پس وسيله در آيه شريفه همين رابطه است،
در تفسير قمى در ذيل آيه شريفه:" يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ ابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ ..."
آمده كه امام فرمود يعنى به وسيله امام به درگاه او تقرب بجوئيد.
علامه می گوید: يعنى به وسيله اطاعت امام به درگاه خدا تقرب بجوئيد، و اين روايت هم از باب تطبيق كلى بر مصداق است مى‏خواهد بفرمايد يكى از روشن‏ترين مصاديق وسيله، اطاعت امام است، نه اينكه اطاعت امام وسيله منحصر به فرد باشد، و نظير آن روايتى است كه از ابن شهراشوب نقل شده كه گفت امير المؤمنين (ع) در تفسير آيه" وَ ابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ" فرمود: منم وسيله خداى تعالى. (1)
صاحب تفسیر بیان السعاده گوید: چون خطاب به مومنین است مقصود از وسیله که با الف و لام معرفه شده است باید کسی باشد که بعد از ایمان به رسول خدا ص توبه را قبول کند و توبه به دست او باشد و این نیست مگر امام که به دعوت باطنی ولوی دعوت می کند. لذا ائمه هدی (ع) آن را به خود تفسیر کرده اند. (2)
پی نوشت ها :
1. علامه طباطبائی، ترجمه المیزان، انتشارات اسلامی، ج 5، ص 535.
2. خانی، رضا - حشمت الله ریاضی، ترجمه بیان السعاده فی مقامات العباده، مرکز چاپ و انتشارات پیام نور، ج 4، ص 326.