ابهامات ذهنی من

پرسش 1:
ابهامات ذهني من
شرح : 1- سلام.خيلي ممنون که جواب دادين همشو خوندم ولي يه خورده کش داده بودين(ولي خب در کل ممنون که جواب دادين) ولي تو جواباي شما يه ابهامايي وجود داره که ذهنمو به خودش مشغول ميکنه... بهتره نموداري يا با شماره گذاري جواب بدين تا زياد دراز نشه... • منظور من اين نيست که مثل غربي ها لباس هاي تنگ و محرک بپوشيم...منظور من اينه که لباس هاي گشاد و معمولي مثل يک بلوز يقه گرد و شلواري که اصلا تحريک نميکنه؟؟؟ و بله بعد از مدتي عادي ميشه...(نه که الان تونستين پوشش رو کنترل کنين مانتو هاي تنگ و شلوار جين ها رو عشق است اين طوري فقط حق بعضيا ضايع ميشه ...چرا؟....يه مثال پايين نوشتم با شماره ي 13 اونو بخونين تا بفهمين منظورم چيه)من گفتم غرب افراط و شرق تفريط کرده...انگار من از غرب تعريف کردم که اين همه امار و ارقام نوشتين؟؟؟راستي اون همه که امار تجاوز تو امريکا رو نوشتين بد نبود امار تجاوز ايران هم مينوشتين (البته اگه امارگيري هم بود) هر روز به گوشمون ميرسه ديگه ...منظورم اينه که حجاب و تجاوز هيچ ربطي به هم ندارن!؟درضمن ماها از بچه گي عادت کرديم پيش بابا و داداش و عمو و دايي و گاها پسردايي و... بي حجابيم(همون حجابي رو داريم که من گفتم ..بلوز يقه گرد و شلوار گشاد) هيچ اتفاقي هم نميفته جامعه هم دقيقا اين جوريه...حالا فهميدين منظورم از عادي چيه؟
پاسخ:
با سلام و تشکر از ارتباط¬تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی

قبل از هر چيز از تماس مجدد شما و پي گيري که نسبت به دغدغه خود داريد تشکر مي کنيم؛ در عين حال به نظر مي رسد عمق دغدغه اي که در رابطه با اين مساله داريد مانع تامل خوب و مناسب در پاسخ قبلي ما شد زيرا به نظر مي رسد با دقت و تامل مناسب در پاسخ قبل نکات و ابهامات مورد اشاره تان نبايد به وجود مي آمد.
به طور کل اين قبيل دغدغه ها در يک گفتگوي طرفيني قابل حل و رسيدن به نتيجه مطلوب است و در مکاتباتي که متاسفانه به دليل حجم بالاي پرسشگران زمان زيادي بين رفت و برگشت آن مي شود رسيدن به نتيجه مطلوب چندان در دسترس نيست، به همين جهت توصيه مي کنيم با بخش آنلاين مرکز که در سايت ما جزييات دسترسي به آن بيان شده و يا با بخش تلفني ما به شماره 09640 تماس حاصل بفرماييد.
در هر صورت در مورد ابهامات ذکر شده نکات کوتاهي را عرض مي کنيم:
1- آنچه منظور شما از لباس هاي دور از تحريک و مخالف با وضعيت غربي است تقريبا چيزي در حد پوشش مانتوهاي قابل قبول دهه 60 در ايران است که به همراه روسري مناسب يا مقنعه استفاده مي شد؛ اما ظاهرا شما چيزي فراتر از آن را مي جوييد که اين امر مطمئنا ورود در فضاي پوشش هاي محرک است چنان که اکثريت مانتوهاي امروزي همين گونه اند و ما از خلال سخنان بسياري از پسران مخاطبمان که چون شما دغدغه هاي اين گونه دارند و از وضعيت پوشش دختران و زنان امروزي و تاثير مخرب آن بر خودشان شاکي و متاثرند به خوبي در مي يابيم که راهکار شما به نتيجه مطلوب منتهي نمي گردد.
قبول بفرماييد که درک دقيق اين مساله و کم و کيف تحريک کنندگي لباس و پوشش بانوان تنها از زاويه نگاه مردان امکان پذير است و زنان داوران خوبي در مورد تحريک کننده بودن يا نبودن پوششان نيستند .
2- شما هم به خوبي مي دانيد که در اموري از اين دست رسيده به وضعيت مطلوب نيازمند رعايت ضوابط و قواعدي کلي و مشخص و قابل اعمال است و الا تعيين يک لباس با عنوان چيزي در حد " لباس هاي گشاد و معمولي مثل يک بلوز يقه گرد و شلواري که اصلا تحريک نمي کنه" در مقام عمل نه قبال اجرا است و نه مورد قبول جامعه بانوان؛ در واقع نه دختران جامعه مي پذيرند که همواره با بولوز يقه گرد و شلوار گشاد بيرون بيايند و نه تعريف درست و کاملي از شلوار تحريک نکننده و بلوز مناسب وجود دارد و اين نوع نگاه به يک مساله حاد اجتماعي که با عميق ترين تمايلات دروني افراد گره خورده نگاهي بسيار ساده انگارانه و دور ازواقعيت هاست و هيچ ضمانمت اجرايي و نتيجه بخشي ندارد.
3- غربي که از افراط در آن دم مي زنيد نيز قبل از رسيدن به اين مرحله عرياني و کنار نهادن همه جلوه هاي حيا و عفت ، چندين قرن مرحله پوشش مناسب و سنگين و باوقار و حفظ حيا را طي کرد. اما همان تعريف خاص از حجاب و ارتباط زن و مرد آنان را به وضعيت موجود کشاند ؛ هرچند نوعي افراط در حريم ها و برخورد با مقوله حجاب را در بين خودمان را نيز انکار نمي کنيم و قبول داريم که بسياري ازتفريط هاي کنوني در جانب برخي دختران و بانوان نتيجه همان افراط هاست، اما رسيدن به نتيجه مطلوب در امر حجاب نيازمند يک ضابطه معين و بازگشت به حقيقت حجاب و ارتباط بين دو جنس بر اساس نگاه دقيق ديني و بدون محاسبات تخميني انساني خودمان است.
4- در عين اين که از داستان کوتاهتان تشکر مي کنيم ، اما خواهشمنديم در گفتگوهاي علمي و موضوعات دقيق ديني و اجتماعي اين قبيل خيال پردازي ها-هرچند در بيرون مصداق هم داشته باشد - را وارد نسازيد زيرا در مقابل ما هم مي توانيم ده ها نمونه مشابه و واقعي را با بهترين پرداخت هاي ادبي ارائه بدهيم که پسران تحصيل کرده و موفق و آشنا با عمق فسادهاي موجود در جامعه به هيچ وجه به دختران آرايش کرده و با پوشش آزاد اعتماد نکرده و دختران محجوب و محجبه و داراي وقار اجتماعي را براي همسري برگزيده اند.
5- آمارهاي ذکر شده با دقت انتخاب شده بود و بسيار حائز اهميت در موضوع بحث ما بود زيرا چنين مواردي براي رسيدن به يک جمع بندي درست در مورد عملکردهاي مختلف فرهنگي و اجتماعي در جوامع مختلف بسيار راهگشاست؛ اما فقدان آمارهاي درون کشور و وجود بسياري از اين مفاسد در کشور ما نيز چيزي نيست که از آن غافل باشيم و به مراتب بهتر و دقيق تر از دوستاني چون شما با اين قبيل مفاسد و امرهاي جسته و گريخته آن سروکار داريم .
اما سخن در اين است که آيا آمار تجاوز به کودکان در امريکاي شمالي به حساب 1 کودک از هر 4 کودک قابل مقايسه با برخي مشکلاتي از اين دست در درون کشور ماست ؟ آيا يک بيننده عادي با اندکي انصاف حاضر به مساوي دانستن وضعيت کشور ما با اين قبيل کشورهاست ؟ در ضمن در متن همان آمارهاي کشورهاي غربي تاکيد شده که تنها درصد کمي از اين قبيل تجاوزات به مراکز قضايي و پليسي گزارش مي شود و در آمارها وارد مي گردد و واقعيت تلخ تر از اينهاست .
6- در مورد پوششتان در برابر دائي که محرم شماست مشکلي نيست. اما به يقين در برابر پسر دائي تان رفتار اشتباهي داريد زيرا اکثر قربانيان تجاوزات جنسي در درون خانواده ها اذعان مي کنند که کساني به آن ها تجاوز کرده اند که گمان اين امر از آن ها نمي رفت و به آن ها اعتماد زياد داشتند؛ به علاوه سخن ما از وجود مشکلات تنها در آزار و اذيت دختر بخاطر اين پوشش نيست و چه بسا بخاطر دغده هاي ديني و فرهنگي اين تسامح ها معمولا به مشکلاتي براي خود خانم ها تبديل نمي گردد، بلکه در اين داستان بايد ساير جوانب قضيه هم مورد تامل قرار بگيرد و حتي اثر خاصي که ممکن است پوشش شما در ذهن پسر دائيتان بگذارد و او را تحريک کرده به يک گناه به ظاهر کوچک هم بکشاند محل بحث ماست و نمي توان آن را ناديده گرفت .
پرسش 2:

2- چرا پيامبر به زنان گفته دستاشون حنا بذارن (اين دو اشکال داره يکي به خاطر اين که باعث تمايز زن از مرد ميشه که اسلام نميخواد زن و مرد با تمايزاشون تحريک بشن+ثانيا با ترجمه ي اين ايه«. زينت خود را- جز آن مقدار كه نمايان است- آشكار ننمايند» جور نيست ناخن نمايانه ولي حنا که نمايان نبود خودشون يه کاري کردن نمايان بشه پس چرا پيامبر گفته حنا بذارن)؟ در ضمن تو همين ايه گفته «. (اطراف) روسرى‏هاى خود را بر سينه خود افكنند (تا گردن و سينه با آن پوشانده شود) زينت خود را آشكار نسازند » دو تا اشکال شايد .الف. منظورش اينه که زينتشون که شايد گردنبندشون بوده ديده نشه .ب.حد روسري رو که نگفته تازه تو عرب هوا گرم ميشه معلوم نيس چه طور روسري ميبستن!!!
پاسخ:

در مورد توصيه زنان به انواع ارايش هاي متداول بايد گفت اين مساله ربطي به نتيجه اي که گرفتيد نمي شود و اين قبيل توصيه ها در منابع ديني کم نيست و حتي معصومان توصيه هاي دقيق تري براي امور بهداشتي و انواع آرايش ها به زنان توصيه مي نمودند که در اين ميان توصيه به حنا بستن دستان هم شده (1) در هر حال انواع آرايش ها براي بانوان توصيه شده است ؛ شهيد مطهري در اين باره مي نويسد:
« در اسلام زنى كه در آرايش و زينت‏خود براى شوهر كوتاهى كند نكوهش شده است». (2)
اما اين به معناي بروز و ظهور اين مسائل براي نامحرمان و در برابر افراد غريبه نيست و به همين جهت در عين توصيه بانوان به زيبايي و تجمل و آرايش براي همسران تاکيد شده که در بيرون از خانه و در فضاي عمومي جامعه زينت هاي خود را بپوشانند ، چنان که مثلا توصيه شده :
« زن را روا نيست كه چون از خانه بيرون رود بر خود عطر بزند » (3) اين قبيل توصيه ها نشان مي دهد که بايد بين زينت و بروز و ظهور آن براي نامحرمان تفکيک قائل شد و به طور کلي در مورد حنا بستن هم با توجه به حجم ارتباط اندک زنان در جامعه صدر اسلام با بيرون از منزل و به علاوه نوع پوشش عبا براي زنان امکان پوشيده ماندن آن در برابر چشم نامحرمان کاملا وجود داشت.
در عين حال ممکن است در مواردي هم توصيه به حنا براي جنبه هاي بهداشتي و حفظ پوست و ... باشد و اصلا اين توصيه خاص جنبه زينت و آرايش نداشته باشد، همن گونه که براي بانوان در سنين پيري چنين رفتارهايي متداول است.
اما در خصوص آيه مورد نظر اي کاش مراجعه اي کوتاه به منابع تفسيري مي داشتيد. زيرا در تفاسير در مورد اين قبيل آيات توضيحات خوب و روشني ارائه مي شود؛ در واقع با تامل در ظاهر آيه هم به خوبي روشن مي شود که در اين آيه چند توصيه کلي و متفاوت در مورد حجاب و روابط اجتماعي با جامعه و جنس مخالف بيان شده است مانند 1- رعايت نگاه 2- آشکار نساختن زينت هاي طبيعي و باطني و زينت هاي ظاهري 3- توجه در محدوده پوشش و... .
ان بخش از آيه که تاکيد بر محدوده پوشش مي کند تعبير " وَ لْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلى‏ جُيُوبِهِن " (4) است که تاکيد مي کند دامنه روسري را بر روي گريبان و جلوي سينه قرار دهند تا اين قسمت هاي بدن باز و در معرض ديد نامحرمان نباشد. اين آيه در واقع بيان گر نوعي تسامح در پوشش زنان عصر نزول آيه بود که با اين تاکيد تلاش شد اين کم توجهي برطرف گردد؛ اتفاقا اين امر در روايات و و در شان نزول اين چند آيه هم بيان شده است:
در كتاب كافى در شان نزول نخستين آيه از آيات فوق از امام باقر (ع) چنين نقل شده است كه جوانى از انصار در مسير خود با زنى روبرو شد- و در آن روز زنان مقنعه خود را در پشت گوشها قرار مى‏دادند- (و طبعا گردن و مقدارى از سينه آنها نمايان مى‏شد) چهره آن زن نظر آن جوان را به خود جلب كرد و چشم خود را به او دوخت هنگامى كه زن گذشت جوان هم چنان با چشمان خود او را بدرقه مى‏كرد در حالى كه راه خود را ادامه مى‏داد تا اينكه وارد كوچه تنگى شد و باز هم چنان به پشت سر خود نگاه مى‏كرد ناگهان صورتش به ديوار خورد و تيزى استخوان يا قطعه شيشه‏اى كه در ديوار بود صورتش را شكافت! هنگامى كه زن گذشت جوان به خود آمد و ديد خون از صورتش جارى است و به لباس و سينه‏اش ريخته! (سخت ناراحت شد) با خود گفت به خدا سوگند من خدمت پيامبر مى‏روم و اين ماجرا را بازگو مى‏كنم، هنگامى كه چشم رسول خدا ص به او افتاد فرمود چه شده است؟ او جريان را نقل کرد و آن گاه اين آيات نازل شد (5) و همان گونه که مردان را توصيه به عفت در نگاه فرمود زنان را نيز توصيه نمود که روسري هاي خود را به گونه اي بپوشند که جلوي گردن آن ها باز نباشد و موجب جلب توجه نشود .
چنان که مي بينيد در اين روايت به روشني بيان شده که زنان عرب در آن زمان چگونه روسري مي بستند و در عين حال توصيه اين آيه اشاره به چه نکته دقيق و ظريفي بوده است؛ در اين زمينه توصيه مي شود به تفسير نمونه ذيل همين آيه مراجعه بفرماييد ( تفسير نمونه ج 14 ص 438 )
پي نوشت ها :
1. شيخ صدوق، الخصال، انتشارات جامعه مدرسين قم، 1362 ه ش، ج 2 ص 587
2. مطهري، مرتضي، مجموعه آثار، انتشارات صدرا ، تهران، 1374ش ، ج 19 ص 403 .
3. خصال، همان.
4. نور (24) آيه 31.
5. ثقة الاسلام كلينى، الكافي، دار الكتب الإسلامية تهران، 1365 ه ش، ج 5، ص 521.

پرسش 3:
3- گفتين مردا با چشماشون و زنا با لمس تحريک ميشن....پس ما نميتونيم به مردا بگيم کور شين تا با چشات تحريک نشي...نه... عوضش از زن ميخوايم حجاب داشته باشه....حالا به زنم نميتونيم بگيم حس لامسه تو فلج کن پس بايد به مرد بگيم دستاش دستکش کنه؟ • شما خيلي از جاها گفتين از نظر ما اين طوريه...يعني برداشت شما اينه ولي ميشه يه جور ديگه ام برداشت کرد؟حالا از کجا بدونيم برداشت کدوم يکي از ما بنده هاي خدا درسته؟ • اگه اين قضيه ي شکار و شکارچي درسته پس چرا خدا اين غرايز رو داده؟اگه دقت کنين تو جامعه ي امروز ما مرد ها هم به نوبه ي خودشون شکار ميکنن ( منظورم دست زدن يا نيشگون گرفتن تو معابر و ..
.)وقتي شما تونستين مردا رو از سمت شکارچي بودنشون پايين بکشين اون وقت به دخترا بگين ارايش نکنن و شکارچي نشن.......شايد بگين چون زنا ارايش ميکنن مردا هم تحريک ميشن ولي مرداي شکارچي حتي از دختراي چادري هم نميگذرن......(پس قبول کنين که نظام ما يه جورايي همه ي تاکيدش رو شکارچي بودن دخترا و شکار بودن پسراس در حاليکه کاملا عکس اونه....چرا نميگيم پسره لمس کرد و دختره تحريک شد که رفت ارايش کرد؟ شايد به خاطر قصه ي مسخره ي ادم و حوا زن هميشه مقصره؟) 13...پسر قدم زنان ميرفت و به حرف هاي مادرش که به او گفته بود ديگر بهتر است عروسي برايم اوري فکر ميکرد ...نگهان دو دختر جلوي او ظاهر شدند دختر اول چادر به سر داشت و به سختي ميتوانست سر وته او را تشخيص داد ولي دختر دوم لباس هاي زيبا يي برتن داشت(و مثل خود پسر خوش تيپ بود) او ظاهري جذاب داشت با اين که دو دختر خواهر دو قلو بودند ولي پسر در درجه ي اول از کدوم دختره خوشش اومد؟ و کدوم دختر موند ترشيد تا شايد يه امل بياد باهاش ازدواج کنه؟..........نتيجه ي اخلاقي و منطقي:جامعه ي امروز ما جدا ظاهربين است و کسي به اون چيزي که لياقتشو داره ميرسه که ظاهر خوبي داشته باشه....لطفا نگين همه ي مردم که ظاهر گرا نيستن...چون ته ته اش چن تا ادم باطن گرا پيدا ميشن
پاسخ:

1- با همين تحليل شما روشن مي شود که حجاب بهترين راهکار براي عدم بروز تحريکات و انحرافات رفتاري در عرصه جامعه و در عين حال امکان حضور فعال و مثمر ثمر دو جنس زن و مرد در عرصه فعاليت هاي اجتماعي است؛ در واقع با حجاب هم تبعات منفي نگاه هاي آلوده تا حد قابل قبولي کنترل مي شود و هم وظيفه حفظ حريم ها بين زن و مرد و حرمت تماس بدني و ... که متوجه زنان و مردان است مانع مفاسد احتمالي ديگر مي گردد.
در واقع در اسلام هدف رسيدن به وضعيت مطلوب و جلوگيري از مفاسد و خطرات احتمالي است و براي اين هدف راهکارهاي لازم و منطقي ارائه شده ؛ به همين جهت همان گونه که به لزوم حفظ نگاه از جانب مردان تاکيد شده، (1) اما در عين حال به جهت قدرت اين فشار دروني و جذابيت ظاهري زنان براي مردان بر پوشش زيبايي ها از جانب زنان هم تاکيد شده تا هدف و مقصود اصلي ضمانت عملي بيشتري پيدا کند .
به همين نسبت به دليل امکان بروز خطرات و مفاسد احتمالي براي بانوان در عرصه فعاليت هاي بيح د و حصر اجتماعي و به جهت جلوگيري از آن در عين تاکيد بر حفظ دامن از جانب مردان (2) زنان را از حضور به جهت تامين مايحتاج فردي و خانوادگي معاف نموده و اين مسئوليت سنگين را بر عهده مردان نهاده است (3).
شهيد مطهري به رابطه مهم همين مساله با مفاسد جامعه پرداخته تاکيد مي کند:
« مردان شكارچى اين نكته را دريافته‏اند و يكى از علل تبليغ عليه نفقه زن بر شوهر همين است كه احتياج فراوان زن به پول اگر از شوهر بريده شود زن به آسانى به دامن شكارچى خواهد افتاد. اگر در فلسفه حقوقهاى گزافى كه در [برخي] مؤسسات به خانمها پرداخته مى‏شود دقت كنيد، مفهوم عرض مرا بهتر درخواهيد يافت. شك نداشته باشيد كه الغاء نفقه موجب ازدياد فحشا مى‏شود » .(4)
در هر حال چنان که مي دانيد آرايش و بد پوششي بانوان در اکثر موارد نتيجه تحريک شدن آن ها از جانب مردان نيست بلکه بستر نامناسب فرهنگي جامعه و ايجاد زمينه بروز نادرست تمايلات جنسي زنان و دختران را به اين سمت مي کشاند که مطابق ميل مردان هوس باز جامعه خود را در عرصه اجتماع عرضه کنند و البته در تداوم اين امر تحريک هاي گوناگون از جانب مردان هم بي تاثير نيست .
اما جلوگيري از اين چرخه نادرست و ناپسند نيازمند رويکردي چند جانبه از جانب مردان و زنان ايت که در هر حال حفظ حجاب از جانب زنان يکي از مهمترين شاخصه هاي اين دستور العمل خواهد بود .
2- اين مساله هم نبايد از نظر دور بماند که دستور حجاب براي بانوان تنها به جهت حفظ نگاه مردان از خطا و تحريک نيست. بلکه اين امر پوشش و حجاب کمکي جدي به حفظ حريم خانواده و توجه بيش از پيش همسر، همچنين شکل گيري شخصيت عفيف فرزندان و در عين حال بالا بردن ميزان کارايي زنان در محيط هاي اجتماعي است زيرا نفس پوشش زن خود بالاترين نشانه و نماد رويکرد فردي و شخصي زن در زمينه روابط او با جنس مقابل است و به تعبير عرفي حجاب عرفي زن ارسال سيگنالي قوي است براي مرداني که به دنبال يافتن زمينه تعرض و سو استفاده از بانوان هستند و اين عالم بستر شکل گيري تمايلات نادرست و اقدامات ناشايست را از بين مي برد .
3- در کنار همه اين ها نمي توان ضرورت وجود چنين تمايلات قوي در مردان و زنان را انکار نمود زيرا همين روحيه تمايل به جلوه گري در زنان و تمايل به تصاحب و به تعبير عرفي شکارگري در مردان است که مهمترين ضمانت ايجاد و استمرار و بقاء قدرتمند نهاد مهم خانواده را محسوب مي شود و بدون آن نتيجه همين مي شود که در کشورهاي غربي شاهد هستيم که خانواده پايدار و داراي مناسبات عميق و قوي دروني بين اعضاء چيزي جز يک لطيفه مضحک در بسياري از کشورهاي غربي نيست.
4- با عرض پوزش مجدد عرض مي کنيم که به دليل حجم بالاي مراجعان و پرسشگران اين مرکز امکان پاسخ به پرسش هاي متعدد براي ما وجود ندارد و به نوعي تضييع حق کساني است که از مناطق مختلف دنيا منتظر پاسخ پرسش هاي خود هستند ، به همين جهت دوباره پيشنهاد مي کنيم که سوالت خود را در بخش جستجوي سايت بيابيد و اگر پاسخ پرسش ها را در اين بخش نيافتيد به طور مختصر و محدود ارسال نماييد تا پاسخ ارسال گردد .
در پايان تاکيد مي کنيم حتما و قبل از بحث هاي احتمالي آينده لااقل کتاب فلسفه حجاب شهيد مطهري و نظام حقوق زن در اسلام را مطالعه بفرماييد .
پي نوشت ها :
1. نور (24) آيه 30.
2. همان .
3. نساء (4) آيه 34.
4. شهيد مطهري، مرتضي، مجموعه آثار، انتشارات صدرا، تهران ، 1374ش، ج 19، ص 224 .