با سلام
من ادمی هستم که از لحاظ دینی همه چی رو قبول دارم و بیشتر مسائل رو رعایت میکنم ولی برای بعضی چیزای مهمتر اراده ندارم که انجام بدم مثل نماز خوندن یا روزه . خیلی هم دوس دارم رعایت کنم ولی 1 روز که میگذره ارادمو از دست میدم بنظر شما چکار کنم که بنده صالحتری واسه خدا باشم
پیشاپیش ممنون
با سلام و سپاس از ارتباطتان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
پرسش گر گرامی برای تقویت اراده و تداوم کارهای خوب توصیه هایی برای تان داریم که با رعایت آن ها ،در هر زمینه می توانید اراده لازم برای ادامه کار را داشته باشید.
ما راجع به نماز و راه های تقویت اراده در آن ،توصیه هایی را برای تان می آوریم ،شما خودتان در مورد روزه و شبیه آن نیز می توانید از این دستورات بهره ببرید، به آن چه در پی میآید ، توجه کافی مبذول شده و از هر گونه سست کاری پرهیز نمایید.
1- شناخت کافی از نماز و آثار و فوائد آن:
شوق به نماز در گرو احساس نیاز است , همان طور که شوق و رغبت به امور مادی از احساس نیاز سرچشمه می گیرد. امام خمینی می فرماید:
ما چون احتیاج به دنیا پیدا کردیم و آن را سرمایه و سرچشمه یافتیم , در توجه به آن حاضریم و در تحصیل آن می کوشیم . اگر ایمان به حیات آخرت پیدا کنیم و حس احتیاج به زندگانی آن جا بنماییم و عبادت و خصوصاً نماز را سرمایه نفیس آن عالم و سرچشمه سعادت آن نشئه بدانیم , البته در تحصیل آن کوشش می نمایید و در این سعی و کوشش زحمت و رنج و تکلیف در خود نمی یابیم , بلکه با کمال اشتیاق وشوق دنبال تحصیل آن می رویم و شرایط حصول و قبول آن را با جان و دل تحصیل می کنیم .(1)
با آشنایی به فلسفه نماز می توان این احساس نیاز را قوت بخشید. هر انسان عاقلی در جلب منفعت و دفع ضرر تلاش می کند. اگر کسی بداند که نماز عامل بازدارنده از زشتی ها و ریشه اصلی هر خیر و سعادت و وسیله آمرزش گناهان و سدی استوار در برابر آلودگی ها و وسیله پرورش فضایل اخلاقی است , قطعاً نسبت به انجام این عبادت بزرگ کم ترین تردیدی نخواهد داشت و مشتاقانه به سراغ آن خواهد رفت.
هر چند تاکنون فوائد مادی و معنوی خواندن نماز را بارها لمس کردهاید ، ولی برای تقویت انگیزه و علاقه خویش به این امر مهم سعی کنید با مطالعه کتب جذاب که درباره نماز و اهمیت آن نوشته شده ، شناخت خود را در این باره گسترش و تعمیق بخشید . در این باره مطالبی را یادآور می شویم و شما را به مطالعه کتب زیر توصیه می کنیم:
1. نماز و آثار آن در دوره جوانی ،تالیف ابراهیم موسی زاده
2. دانستنی های لازم از نماز ، محمد وحیدی
3. اسرار الصلاة یا پرواز در ملکوت، امام خمینی(ره) ترجمه آقای فهری
4. پرتوی از اسرار نماز ،از محسن قرائتی
5. صلوة الخاشعین ،از مرحوم دستغیب
6. نماز از دیگاه قرآن و حدیث، سید حسن موسوی لاهیجی، انتشارات جامعه مدرسین .
نماز از نظر اسلام اهمیت ویژه ای دارد؛ تا آن جا که از آن به عنوان ستون دین(2) و نور چشم پیامبر(ص) یاد شده است.(3)
از سوی دیگر ترک نماز از گناهان کبیره به حساب آمده است.(4)پیامبر فرمود: « از ما نیست کسی که نماز را خوار شمارد».(5)
نماز عامل مهمی در تزکیه روح و درون انسان است . اهمیت ندادن به نماز به لحاظ عدم آشنایی به حقیقت آن و احساس نیاز نکردن نسبت به آن، از عوامل ترک نماز و سستی در آن به شمار میآید. انسان بر اساس فطرت خود، همواره به سوی چیزی که برایش اهمیت دارد، توجه و اهتمام میکند. اگر برای انسان، امری مهم و ضروری جلوه کند، آن را به هر صورت ممکن انجام خواهد داد. آشنا شدن به حقیقت نماز و این که نماز جزء نیاز ما است، جزء زندگی حیات ما است . فایده و آثار نماز در دنیا و آخرت تجلّی میکند، باعث میشود انسان با شوق بیشتری به اقامه نماز بپردازد . از سستی در نماز و یا ترک آن خودداری نماید.
کسی که نماز را سربار خود و صرفاً یک تکلیف طاقت فرسا بداند، به حقیقت آن پی نبرده و اهمیتی به آن نمیدهد.
نماز مهمترین فریضه از فرایض الهی است. برپایی آن مایه سعادت و ترک آن باعث شقاوت میباشد. امامصادق(ع) فرمود: «محبوبترین اعمال پیش خداوند نماز است، و آخرین وصیت پیامبران الهی نمازاست».(6)
حضرت در حدیث دیگر فرمود: «تارک الصلاة بهرهای از اسلام نبرده است».(7)
اگر انسان به درستی فکر کند که خداوند چرا دستور داده که بندگانش نماز بخوانند، هیچگاه نماز را ترک نمیکند . چنانچه به هر علتی نمازش ترک شود ، فوراً جبران نموده و قضا میکند. قرآن میفرماید: «یا أیّها الناس أنتم الفقراء إلی الله و الله هو الغنیّ الحمید؛(8) ای مردم !شما همگی نیازمند خدایید، تنها خداوند است که بی نیاز و شایسته هر گونه حمد و ستایش است».
وقتی خدا از عبادت ما سودی نمیبرد و از طرفی نماز و سایر عبادتها را واجب نموده ، معلوم میشود این دستورها برای خوشبختی و سعادت خود ما است. هنگامی که از عمق جان درک کردیم که نماز در تأمین خوشبختی و سعادت ما نقش اساسی و تعیین کننده دارد ، با عشق و علاقه نماز میخوانیم، چرا که نماز محور قبولی سایر اعمال است و در قیامت اولین سؤال از نماز میباشد. امام باقر(ع) فرمود: «أنّ أوّل ما یحاسببه العبد الصلاة فإن قبلت قبل ما سواها؛(9)
اولین محاسبه بنده در مورد نماز انجام میگیرد. اگر نماز مورد قبول واقع شد ، بقیه اعمال هم مقبول میافتد». نماز از واجباتی است که خداوند در هیچ حالتی حتی در هنگام بیماری، راضی به ترک آن نیست. تارک نماز بیش ترین ظلم را نسبت به خود وا میدارد و خود را از شفاعت پیامبر(ص)محروم میکند. حضرت فرمود:
«هر که نماز را عمداً ترک کند ، از حمایت خدا و پناه پیغمبرش بیزاری جسته است».(10) پس انسانی که معتقد به خدا و قیامت است و میداند هر چه از خوب و بد انجام بدهد ،نتیجهاش به خودش باز میگردد ،عاشقانه به سوی نماز میشتابد و آن را در اول وقت میخواند. نبی گرامی فرمود: «فضیلت اول وقت نماز بر آخر وقت مانند فضیلت آخرت بر دنیا است».(11)
2ـ شناخت پیامدهای ترک نماز:
یکی از عوامل و راهکار مهم دوباره نماز خواندن شناخت پیامدهای منفی ترک نماز است. در قرآن بر ترک نماز وعده عذاب داده شده است: « بهشتیان از دوزخیان میپرسند: چه چیز شما را به دوزخ کشانید، جهنمیان در پاسخ گویند: ما از نمازگزاران نبودیم».(12)
رسول خدا میفرماید: «کسی که نماز خود را سبک گیرد و در به جا آوردنش سستی نماید، خداوند او را به پانزده بلا مبتلا میکند؛ شش بلا در دنیا و سه تا در موقع مردنش و سه در قبر و سه در قیامت و هنگامی که از قبر بیرون میآید.
اما شش بلای دنیوی:
1ـ خداوند برکت را از عمرش کم میکند.
2ـ برکت را از روزیش بر میدارد.
3ـ از صورتش نشانه نیکوکاران را بر میدارد.
4ـ هر کار خیری کند، پذیرفته نمیشود و برای آن اجری ندارد.
5ـ دعایش مستجاب نمیشود.
6ـ از دعای نیکوکاران بهرهای ندارد».(13)
3ـ رفع موانع:
ترک نماز مبتنی بر عواملی است که باید از آن ها پرهیز شود. انسان گرایش به عبادت دارد. معصیت، دنیاگرایی، ندادن زکات، تکبر، حرام خوردن، آشامیدن شراب، حسد و ... از عوامل و موانع تأثیرگذار ترک نماز به حساب آمده است . شوق به نماز وقتی حاصل می شود که انسان لذت شیرینی مناجات با خدا را چشیده باشد. لذت مناجات وقتی حاصل می شود که انسان گناه و معصیت را ترک نماید. امام صادق (ع)می فرماید: خداوند به داوود فرمود: بین من و خودت عالِمی را که شیفته دنیا است قرار نده , چون این شخص از راه محبت من جلوگیری می کند. این ها دزدان راه بندگانی هستند که به سمت من می آیند. کم ترین کاری که من با آن ها می کنم این است که شیرینی مناجاتم را از قلب شان می گیرم .(14)
رسم عاشق نیست با یک دل دو دلبر داشتن
یا زجانان یا زجان بایست دل برداشتن
4ـ توبه:
بیتردید ترک نماز گناهی است که نیاز به گناه زدایی دارد. یکی از عوامل مهم تأثیرگذار گناهزدایی، توبه است. توبه که نوعی بازگشت و دگرگونی است، سبب میشود که قلب انسان صفا گرفته و بار دیگر معنویت در آن تجلی نموده و از گناه جلوگیری شود. امام علی(ع) فرمود: «جز این نیست که پشیمانی بر گناه سبب ترک آن میشود».(15)
6ـ یاری از خداوند:
انجام عبادت، به ویژه نماز خواندن توفیق عبارت را میطلبد. عبادت و ارتباط با خدا بر قرار نمودن میطلبد که از خدا خواسته شود توفیق عبادت دهد. شاید بر همین اساس معصومان (ع) و بزرگان دین از خدا میخواستند که به آنان توفیق عبادت دهد. در دعای حضرت مهدی (عج) آمده است : «اللّهم ارزقنا توفیق الطاعة...»(16) که یکی از مصادیق بارز طاعت، عبادت است.
7- استفاده از روش تشویق و تنبیه:
هر گاه موفق شدید که نمازهای تان را بخوانید ،به شکرانه آن خود را تشویق کنید. بر عکس اگر نماز را ترک کردید ،خود را تنبیه و جریمه کنید. مثلاً تصمیم بگیرید با ترک تماز فردای آن روز را روزه بگیرید و یا مقداری پول صدقه بدهید.
8- مطالعه زندگی عرفا و اولیای الهی و چگونگی نماز خواندن آن ها نیز در ایجاد شوق و ذوق به خواندن نماز بسیار مؤثر است.
9- انتخاب دوستان متدین و اهل نماز جماعت، در انتخاب دوستان با اراده و متدین که به نماز مخصوصا نماز جماعت اهمیت میدهند ، دقت بیش تری داشته و سعی کنید با چنین افرادی ارتباط بیش تری داشته باشید . از ارتباط با افراد لاابالی و کم توجه به نماز خودداری کنید.
10- برنامه ریزی:
برای تمام فعالیتهای شبانه روزی در طول هفته از یک برنامه مدون و متناسب به تواناییهای خویش بهره جسته و سعی کنید طبق برنامه مدون به انجام کارها و فعالیتهای مختلف تحصیلی و غیره بپردازید.
پینوشتها:
1. آداب الصلاه، ص 45 و 46.
2. من لا یحضره الفقیه، ج 1، ح 639.
3. مکارم الاخلاق، ج 2، ص 461.
4. عبدالحسین دستغیب، گناهان کبیره، ج 2، ص 183.
5. فروع کافی، ج 3، ص269.
6. محمد محمدیریشهری، میزان الحکمه، ماده صلاهْ، شماره 10534.
7. بحارالانوار، ج 79، ص 232.
8. فاطر (35) آیه 15.
9. میزان الحکمه ،ماده صلاه، شماره 10570.
10. صادق احسانبخش، آثار الصادقین، ج 1، ص 133، حدیث 15796 - ح 2.
11. همان، ص 110، حدیث 15708، ح 2.
12. مدثر (74) آیات 40 ـ 41.
13. گناهان کبیره، ج 2، ص 187 ـ 188.
14. بحارالأنوار، ج 1، ص 154، چ بیروت.
15. وسائل الشیعه، ج 11، ص 349.
16. مفاتیح الجنان، دعای حضرت مهدی.
